Waarmee maakt Vivaldi straks het verschil?

Preformateur Egbert Lachaert. ©EPA

Te links en budgettair onverantwoord: met die argumenten torpedeerden de liberalen de ‘grand deal’ van de PS en de N-VA. Maar waarmee maakt het zevenkoppige Vivaldi straks het verschil? Mogelijk helpt Europa een handje.

Maandag een boze Joachim Coens (CD&V), dinsdag een besmette Egbert Lachaert (Open VLD): het wil maar niet vlotten met de preformatie van socialisten, liberalen, groenen en CD&V. Toeval of niet, de twee zijn de kernfiguren aan Vlaamse zijde. Als voorzitter van een partij die diep verdeeld is over regeringsdeelname staat Coens openlijk onder zware druk. Lachaert heeft intern zijn zaakjes wel op orde, maar weet nu al dat het finale regeerakkoord met de weegschaal zal worden afgemeten aan zijn straffe verklaringen over ‘hoe Bart De Wever (N-VA) sociaal-economisch voor de PS plooide’. ‘Het immobilisme doorbreken, perspectief op tien jaar en een andere manier van politiek bedrijven’, haalde Lachaert vorige week aan als verschilpunten. Maar valt er inhoudelijk veel eer te behalen met zeven partijen die elk hun fetisjen hebben en waarvan er vier naar links sturen?

Klimaat: kansen voor offshore

Vraag Groen en Ecolo waarmee Vivaldi het verschil denkt te maken en het antwoord is voorspelbaar: een ambitieus klimaatbeleid en gesloten kerncentrales. Dat laatste is een fameus struikelblok. De werkgeversorganisaties lobbyen hard om na 2025 twee reactoren open te houden en het feit dat de N-VA en de socialisten daarover al een compromis sloten, legt grote druk op de liberalen. Die waren twee jaar geleden in de regering-Michel nog de grootste voorstanders van een kernuitstap, maar beseffen dat de klok genadeloos tikt. Samen met de sp.a waarschuwen ze ook voor een stijging van de energiefactuur.

Toch is een compromis mogelijk, valt te horen. In de nasleep van corona liggen voor 4,8 miljard euro Europese subsidies op België te wachten, waarvan een derde voor groene investeringen. In oktober moeten de landen hun projecten indienen en veel grote energiespelers hebben hun voorstellen al klaar.

‘Zodra er eindelijk duidelijkheid is over de Belgische energiestrategie, kunnen investeringen worden uitgerold die de productiecapaciteit van de windmolens op de Noordzee uitbreiden van 2,4 naar 6 gigawatt. De financiering is grotendeels rond’, valt in de sector te horen. Ter vergelijking: de twee jongste kerncentrales zijn samen goed voor 2 gigawatt. De uitbreiding van de windmolenparken op zee kan tijdelijk 40.000 jobs opleveren en permanent een goede 2.000. Volgens de groenen komt de investeringstrein pas echt op gang bij een volledige kernuitstap.

Fiscaliteit: een taxshift met weerhaken

Fiscaliteit ligt altijd gevoelig, zeker omdat de socialisten bij De Wever hun meerwaardebelasting binnenhaalden en daar met de steun van CD&V en de groenen op blijven duwen. Daar komt bij dat de ecologisten ook nog een vliegtaks, andere taksen op vervuiling en een afbouw van de bedrijfswagens in hun programma hebben. Extra lastig is dat de N-VA in de markt is beginnen te zetten dat de meerwaardebelasting in hun deal met de PS zou worden gecounterd door een lastenverlaging van 2 miljard. Maar bij de socialisten wordt dat tegengesproken. ‘Het einddoel was een neutrale operatie.’

De bedrijfswagens worden niet afgeschaft, maken de liberalen zich sterk. Wel komt er een vergroening van de vloot.

Op het eerste gezicht ziet het er niet naar uit dat Vivaldi een netto lastenverlaging zal kunnen voorleggen. Tussen de partijen lijkt de afspraak te bestaan elkaar niet kapot te rijden. De liberalen maken zich sterk dat de afschaffing van de bedrijfswagens er niet komt, maar wel een vergroening. Over een meerwaardetaks klinkt het bij de linkse partijen dat die kan worden ingekanteld in een taxshift van arbeid naar vervuiling en vermogen. Het probleem is dat de liberalen in de regering-Michel geleerd hebben dat in een taxshift meer aandacht gaat naar de verhogingen dan naar de verlagingen.

Staatshervorming: CD&V is achterdochtig

In de communautaire deal van de N-VA en de socialisten ging het volgens de liberalen te veel om symbolen. Efficiëntie moet het sleutelwoord zijn in Vivaldi. Twee ministers zullen dat met een werkgroep in het parlement uitwerken om tegen 2024 een staatshervorming te realiseren. De focus van het regeringswerk moet in eerste instantie vooral sociaal-economisch zijn, luidt het.

Vooral CD&V zit hier gewrongen. In de deal met de PS had de N-VA het voor elkaar dat er onder andere in de gezondheidszorg gewerkt zou worden met gesplitste budgetten. Dat is een functionele voorloper op een regionalisering. CD&V ging daar volledig in mee: ook Koen Geens bewandelde dat spoor volop toen hij informateur was. Nu moeten de christendemocraten rekenen op de goodwill van de andere partijen.

Dat vertrouwen wordt op de proef gesteld. Dat Coens maandag zo uit zijn krammen schoot, kwam onder andere omdat het woord ‘herfederalisering’ - waar de MR op inzet - in de teksten van de preformateurs plots een prominente plaats had, wat niet afgesproken was. Bij CD&V is vooral het vertrouwen in Georges-Louis Bouchez (MR) nihil op dat vlak.

Veiligheid: migratie moeilijk

Vivaldi kondigt extra investeringen aan in veiligheid en justitie - iets waar alle zeven de partijen even hard achter staan. Hoeveel middelen daarvoor worden uitgetrokken, is nog niet duidelijk.

Migratie wordt wel een spanningsveld. Als Ecolo de vrije hand krijgt, zou het wel weten waarmee het verschil met de N-VA te maken. Het beleid van Theo Francken (N-VA) werd jarenlang weggezet als extreemrechts. Maar bij Open VLD, CD&V en ook sp.a zijn ze niet geneigd tot grote aanpassingen aan het beleid van Maggie De Block (Open VLD) in de regering-Di Rupo. Het opsluiten van kinderen en huiszoekingen staan wel ter discussie.

Begroting: tabel in de maak

Het budget blijft voorlopig de grote onbekende. Als Lachaert de N-VA één zaak verweet, is het dat ze de vrede met de PS wou afkopen met een grote zak geld voor sociale uitgaven - hoger minimumpensioen, een hogere groeinorm in de gezondheidszorg. ‘Er was niet eens een begrotingstabel’, luidde de kritiek.

De verhoging van het minimumpensioen naar 1.500 euro is al een pak minder duur als de doelstelling pas tegen het einde van de legislatuur bereikt wordt en alleen geldt voor volledige carrières.

Hoe anders wordt dat met Vivaldi? ‘Er wordt aan een tabel gewerkt’, klinkt het. Lachaert zei vorige week dat het de intentie moet zijn tegen het einde van de legislatuur weer aan een tekort van 3 procent van het bruto binnenlands product te werken, als er geen heropflakkering van corona komt. Ook daar schiet Europa wel te hulp: met leningen om de tijdelijke werkloosheid te financieren en met budgettaire soepelheid. Maar aan alles voel je dat het geld zal kosten om zeven partijen tevreden te stellen.

Een en ander kan wel communicatief aangepakt worden. De veelbesproken verhoging van het minimumpensioen naar 1.500 euro is al een pak minder duur als de doelstelling pas tegen het einde van de legislatuur bereikt wordt en alleen geldt voor volledige carrières. ‘Zo was dat ook in de deal tussen N-VA en de socialisten bepaald’, valt te horen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud