analyse

Weekend van de waarheid voor Vivaldi

Preformateur Egbert Lachaert (Open VLD). ©EPA

De Vivaldi-coalitie moet dit weekend door het sleutelgat geraken, wil ze haar belofte nakomen om op 1 oktober de eed af te leggen. Wie de leiding neemt, wie de rekening betaalt en wat de voorzitter van de MR nog van plan is, blijven de open vragen. De to-dolijst van de preformateurs Egbert Lachaert en Conner Rousseau.

1. De centen vinden

Uit de bijna 100 pagina’s lange preformatienota die De Tijd afgelopen week kon inkijken, blijkt dat de sherpa’s van de zeven betrokken partijen al een hele weg afgelegd hebben ter voorbereiding van de echte formatie, die normaliter maandag moet starten.

Wat voorligt, is een weinig revolutionaire tekst waar socialisten, liberalen, groenen en CD&V elkaar in het centrum vinden. Geen afbraak van de economische en fiscale hervormingen van de regering-Michel, maar ook geen echte voortzetting. De sociale correctie die ook al in de door de liberalen afgeschoten deal tussen de PS en de N-VA zat, komt hier terug met onder andere extra middelen voor de zorgsector. Daarboven komt nog een groene laag met meer investeringen in openbaar vervoer, maar ook ideeën als praktijktesten of een regularisatie van werkende illegalen.

Het finale verdict over de plannen van Vivaldi valt echter nog niet te vellen. Diverse grote knopen - de sluiting van de kerncentrales, een vermogenswinstbelasting, het traject naar hogere minimumpensioenen - moeten nog worden doorgehakt.

Het finale verdict over de plannen van Vivaldi valt echter nog niet te vellen. Diverse grote knopen - de sluiting van de kerncentrales, een vermogenswinstbelasting, het traject naar hogere minimumpensioenen - moeten nog worden doorgehakt. En vooral: de centen moeten nog worden gevonden. In de nota staat letterlijk te lezen dat elk nieuw beleid budgetneutraal moet zijn. Met andere woorden: elke nieuwe uitgave moet gedekt zijn door inkomsten - vaak belastingen - of besparingen.  

Wie de plannen - hogere minimumpensioenen, een hogere groeinorm in de zorg, extra investeringen in openbaar vervoer en mobiliteit, extra budgetten voor justitie en politie - naast elkaar legt, kan moeilijk geloven dat we in een land leven waar de economie een krimp van bijna 8 procent kende en waar de begroting sowieso al sterk deficitair was.

De vraag is dus wie dat allemaal gaat betalen, temeer omdat Vivaldi niet van plan lijkt de pensioenwerf die de Zweedse coalitie achterliet af te werken. Over de zware beroepen, de voordeelstatuten van de ambtenaren, de gelijkgestelde periodes voor jaren van werkloosheid of het pensioen met punten valt niks terug te vinden.

Vivaldi rekent op de Europese Commissie voor een deel van de financiering. Sowieso is de begrotingswaakhond al niet meer van plan veel te bijten vanwege de coronacrisis. Daarnaast wordt het in het kader van de Green Deal mogelijk om de kosten van productieve groene investeringen buiten de doelstelling te houden. Daarnaast liggen er voor 5,1 miljard subsidies te wachten uit het Europese herstelfonds. Maar die beloven nog het voorwerp te worden van een institutionele clash. Vlaams minister van Begroting Matthias Diependaele (N-VA) stelde eerder dat het de logica zelve is dat die middelen naar de deelstaten gaan.

Hoe groot de beleidsmarge wordt, hangt finaal af van de snelheid waarmee het begrotingstekort - 26 miljard in 2021 - weer wordt afgebouwd. Er is een minimumscenario waarbij jaarlijks amper 0,1 procent van het bruto binnenlands product (bbp) wordt gesaneerd en een maximumscenario met 0,6 procent van het bbp. 0,6 procent is exact hetzelfde tempo als dat waarmee de regering-Michel de begroting in evenwicht zou brengen, maar daar finaal in faalde. De appetijt om de lat hoog te leggen is bij de linkse partijen klein.

2. Een leider vinden

Het is intussen genoegzaam geschreven: de inhoudelijke puzzel kan pas helemaal gelegd worden als duidelijk is wie de leiding neemt van deze zevenkoppige en dus lastig te bestieren coalitie. Wie de formateur en vrijwel zeker de latere premier wordt, wordt in de nacht van zondag op maandag beslist. De uitgangspunten en argumenten zijn bekend.

Logischerwijze is het de grootste die de synthese maakt, wat ons dus bij de perfect tweetalige Paul Magnette (PS) brengt. Maar na twee Franstaligen in de Zestien is het tijd voor een Vlaming, luidt een ander argument. In dat geval lijkt Alexander De Croo (Open VLD) meer steun te genieten dan Koen Geens (CD&V). Maar opnieuw blijft de vraag welke dribbel MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez nog in de benen heeft.

Volgens ingewijden ziet Bouchez zichzelf graag premier worden in 2024.

De man die tot nu toe bijna alle formatiepogingen deed stranden, stelt zijn veto tegen Magnette en houdt naar de buitenwereld zeer hard vast aan zetelend premier Sophie Wilmès (MR). Toch wordt dat intern vooral als een onderhandelingstactiek gezien. Volgens ingewijden ziet Bouchez zichzelf graag premier worden in 2024. Idealiter komt er nu dus een Vlaming in de Zestien. Bovendien lijkt het erop dat de MR nog in het krijt staat bij Open VLD, voor het in stand houden van de liberale familie en het dumpen van de N-VA. Een extra punt voor De Croo dus. Of toch voor preformateur Lachaert (Open VLD)? De man die 'geen ambitie heeft', heeft de waardering van de Franstaligen gekregen voor zijn werk.

3. Een gezamenlijk discours vinden

Als de eerste Kamerzitting van het nieuwe politieke seizoen iets heeft aangetoond, is het dat de Vivaldi-coalitie maar beter op scherp kan staan vanaf dag één. De N-VA en het Vlaams Belang kiezen voor de totale oorlog ‘ter land, ter zee en in de lucht’. Dat vereist koelbloedige ministers - wat al geen evidentie is gezien het gebrek aan recente bestuurservaring bij de sp.a en de groenen - en een gezamenlijk narratief. Naar dat laatste blijft het zoeken, want het ‘positieve, verbindende verhaal’ en ‘een andere manier van aan politiek doen’ zijn nu al doorprikt. Bovendien is CD&V compleet verdeeld over deze regering en willen heel wat burgemeesters er nog uit.

Open VLD-fractieleider Vincent Van Quickenborne - die de voorbije jaren elke week een groene tussen zijn boterham legde en straks minister Kristof Calvo (Groen) moet gaan verdedigen - probeerde donderdag al het verschil te maken tussen de coalitie van de vooruitgang en de oppositie van de stilstand. Maar zoals de regering-Michel in de begindagen aan elkaar klitte door de aanvallen van de PS, lijkt een anti-N-VA-front vandaag minder evident.

Magnette (PS) en Rousseau (sp.a) hadden liever met de N-VA voortgedaan, Coens (CD&V) heeft geen echt mandaat, Lachaert (Open VLD) heeft weinig ervaring en Bouchez (MR) werkt tegen. Bonne chance.
Prominente socialist

De bizarre realiteit is namelijk dat er tussen de PS, de sp.a en de N-VA een wederzijds respect is gegroeid tijdens hun onderhandelingen. Een prominente socialist: ‘Dat is het bizarre aan deze formatie: Magnette (PS) en Rousseau (sp.a) hadden liever met de N-VA voortgedaan, Joachim Coens (CD&V) heeft geen echt mandaat, Lachaert (Open VLD) heeft weinig ervaring en Bouchez (MR) werkt tegen. Bonne chance.'

Dat vrijdag de communicatielijnen grotendeels dichtgingen, toont niettemin dat het 16 maanden na de verkiezingen, serieus is. 'Het gaat hier goed vooruit', aldus een toponderhandelaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud