interview

'Wij zijn Amerika niet.' 'Maar hun racisme is wel herkenbaar'

Politicologe en auteur Nadia Nsayi en politica Assita Kanko delen weinig meningen over racisme. ©saskia vanderstichele

De brutale dood van de Amerikaan George Floyd doet de discussie over racisme ook in België oplaaien. Maar over waar die emotie ons naartoe moet leiden, verschillen de visies grondig, tonen politicologe Nadia Nsayi en N-VA-politica Assita Kanko.

Mocht iemand de illusie koesteren dat alle gekleurde mensen dezelfde mening hebben over racisme, kunnen we hen aanraden eens aan tafel te gaan zitten met Assita Kanko en Nadia Nsayi. Kanko, Europees Parlementslid voor de N-VA, en Nsayi, auteur van het boek ‘Dochter van de dekolonisatie’ en politicologe van opleiding, zijn het eigenlijk maar over een ding echt eens: racisme bestaat, en het is verwerpelijk. 

Assita Kanko (39) en Nadia Nsayi (36)

Assita Kanko groeide op in Burkina Faso. Ze emigreerde in 2001 naar Nederland en in 2004 naar België. Ze werkte als journaliste, en werd politiek actief voor de MR. In 2018 stapte ze over naar de N-VA. Voor die partij zit ze in het Europees Parlement.

Nadia Nsayi werd geboren in Congo en emigreerde op haar vijfde naar België. Ze studeerde politicologie en werkte jaren als Congo-experte voor de ngo’s Pax Christi en Broederlijk Delen. Ze schreef onlangs het boek ‘Dochter van de dekolonisatie’.


Wat de oorzaken zijn, hoe je ermee omgaat en wie welke verantwoordelijkheid draagt, daarover is meer discussie. Het water blijkt zelfs zo diep dat het gesprek af en toe stokt. Na de nodige discussie - en één adempauze - zit iedereen de rit toch uit, om te besluiten dat ze het vooral eens zijn het oneens te zijn.

De aanleiding voor dit gesprek is de tragische dood van George Floyd, de zwarte man uit Minneapolis die vorige week stierf met de knie van een agent in zijn nek. Die beelden deden de voorbije week niet alleen het protest in de VS oplaaien. Ook in ons land leidde het voorval tot een heroplaaiende discussie over racisme, met zelfs een geplande mars in Brussel zondag.

Verbaast het jullie dat een Amerikaans incident hier zoveel weerklank krijgt?

Assita Kanko: ‘Nee, omdat we allemaal mensen zijn. Als je ziet dat iemand zo gruwelijk wordt behandeld, dan reageer je, of dat nu in de VS, Afrika, Azië of België is. Wat ik wel vreemd vind, is dat men nu de situatie in de VS probeert te vergelijken met de Belgische situatie. Dat zijn totaal andere landen met totaal andere culturen en andere verhoudingen.’

Bewijst de emotie die we nu zien dan niet dat er net veel raakpunten zijn?

Nadia Nsayi: ‘Dat vandaag zo sterk wordt gereageerd, is net omdat we een aantal zaken wél herkennen. Je hoeft geen Amerikakenner te zijn om te zien dat het gaat om twee samenlevingen die kampen met een probleem van structurele, institutionele discriminatie. In ons onderwijs, op onze arbeidsmarkt en op de woningmarkt worden mensen systemisch gediscrimineerd op basis van huidskleur en afkomst.’

Ik heb me nooit laten beperken door mijn kleur.
Assita Kanko
Europees Parlementslid (N-VA)


Kanko: ‘Niemand zal ontkennen dat racisme bestaat. En het is altijd verwerpelijk. Maar er bestaan ook andere oorzaken waarom mensen geen job vinden. Ik heb jaren in de privésector gewerkt, en ben daar mensen van allerlei afkomst tegengekomen. Omgekeerd ken ik mensen van alle kleuren die hun doelen niet bereikt hebben. Als die mensen een zwarte huid hebben, is het racisme, maar bij die blanke mensen is het dat niet?’

‘Weet je wat ik soms mis in de discussie? Dat er enorm veel kansen voor het grijpen liggen. Laten we mensen vooral daarin stimuleren, in plaats van de hele tijd te focussen op het negatieve.’

Nsayi: ‘Natuurlijk bestaan er hier veel kansen. Anders had ik hier nooit gezeten. Maar dat ik die kansen heb kunnen grijpen, is ook maar te danken aan mijn specifieke context. Toen ik vijf was, kwam ik vanuit Congo met mijn moeder in Sint-Joost terecht, een van de armste gemeentes van België. Als ik niet de ondersteuning had gekregen van mijn witte meter en peter in het Vlaams-Brabantse Landen, dan was het wellicht een heel ander verhaal geweest. Niet iedereen heeft dat geluk. Als de kansen niet voor iedereen even toegankelijk zijn, dan heb je een maatschappelijk probleem.’

Is het herkenbaar dat mensen met een kleur meer hordes moeten nemen om hetzelfde te bereiken?

Kanko: ‘Ik heb me nooit laten beperken door mijn kleur, net zoals ik me nooit zou laten beperken door gender, geaardheid of wat dan ook. Het mooiste cadeau dat ik van mijn ouders gekregen heb, is dat ze me van jongs af hebben meegegeven dat ik alles kon bereiken. Ook al ben ik dan in arme omstandigheden opgegroeid, en moest ik op blote voeten water halen in mijn geboortedorp in Burkina Faso. Kijk naar de moeilijke omstandigheden waarin Michelle Obama of Oprah Winfrey zijn opgegroeid. Zij tonen wat je kan bereiken als je in jezelf gelooft en je niet laat beperken door je kleur.’

©saskia vanderstichele


Nsayi: ‘Er is een zekere mate van individuele verantwoordelijkheid. Maar je mag niet alle verantwoordelijkheid bij het individu leggen. Het is niet omdat je een persoonlijk succesverhaal kan voorleggen, dat je blind mag zijn voor het structureel probleem dat bestaat in de samenleving. Ik zou zelfs hopen dat de mensen die het gemaakt hebben die thema’s net aankaarten, in plaats van te zeggen dat gekleurde mensen maar harder hun best moeten doen.’

‘Het is een simpel feit dat hoe hard je ook je best doet, er mechanismes bestaan in onze maatschappij die slagen moeilijker maken als je niet wit bent.’

Hoe kunnen we het als maatschappij dan beter doen?

Kanko: ‘We hebben al een hoop wetgeving om die mechanismen te corrigeren. Maar als die problemen aanhouden, moet je die wetten durven te herbekijken. Als een klacht tegen racisme vaak zonder gevolg blijft, dan wordt die wet niet goed toegepast. Dan moet dat geëvalueerd en verbeterd worden. Maar de nadruk mag voor mij ook liggen op de kansen die bestaan en het geloof in onszelf.’

Nsayi: ‘Ik zou meer verantwoordelijkheid bij het beleid leggen. Kijk naar de eerdere emancipatiebewegingen die we hebben gekend in België. De ongelooflijke vooruitgang die arbeiders en vrouwen geboekt hebben, is er gekomen omdat ze dat op beleidsniveau hebben afgedwongen. Waarom zou het emancipatieproces van gekleurde mensen anders moeten verlopen?’

Hoe hard je ook je best doet, er bestaan nu eenmaal mechanismen die het leven moeilijker maken als je niet wit bent.
Nadia Nsayi
Auteur en politicoloog


‘België is in 2001 het engagement aangegaan om een nationaal actieplan op te stellen rond racisme. In tegenstelling tot onze buurlanden hebben onze regeringen daarrond nog geen enkel initiatief genomen. Een coalitie van 50 middenveldorganisaties heeft nu een memorandum opgesteld dat een aanzet kan zijn voor zo’n plan, met onder andere praktijktesten als belangrijk actiepunt.’

Mevrouw Kanko, lijkt u dat een goed idee?

Kanko: ‘Ik ben geen fan van verplichten. We moeten bedrijfsleiders vertrouwen dat ze zelf het best weten welke talenten en capaciteiten ze nodig hebben. Wat we volgens mij moeten doen, is meer investeren in de basis, in de stroom van het onderwijs naar de arbeidsmarkt. Ik heb zelf bijvoorbeeld in een bedrijf gewerkt dat een programma had om mensen uit kansarme wijken stages te laten volgen. Dat soort initiatieven zou ik aanmoedigen. Dat werkt duurzamer dan verplichten.’

Bent u dan ook tegen vrouwenquota?

Kanko: ‘Ik was vroeger voorstander van vrouwenquota in raden van bestuur. Maar vandaag moet ik vaststellen dat het maar een partiële oplossing is, die het probleem niet ten gronde aanpakt. Want als je daar aan tafel geraakt, moet je ook wel mee kunnen. En zoiets krijg je niet opgelegd. Je moet dus vooral mensen stimuleren van onderuit om hun talenten te ontplooien.’

Nsayi: ‘Ik kan alleen vaststellen dat er met dank aan die quota een hoop talentvolle vrouwen kansen hebben gekregen die ze anders wellicht niet hadden gekregen.’

Kanko: ‘Met zulke voorstellen leg je je lot volledig in handen van anderen. Terwijl we meer moeten durven te geloven in mensen en hun potentieel. De samenleving moet iedereen, ongeacht ras of geslacht, ondersteunen en beschermen. Maar ik zal altijd in het menselijke potentieel blijven geloven.’

Nsayi: ‘Nee, je erkent gewoon dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is. Individueel én maatschappelijk. En dat laatste niveau schiet vandaag duidelijk tekort. Als mensen geconfronteerd worden met systematisch en systemisch onrecht, dan moet je als samenleving durven tussen te komen. Laten we het huidige momentum vooral aanwenden om echt werk te maken van de strijd tegen racisme.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud