Advertentie
interview

Zielsverwanten: Peter De Keyzer en Sihame El Kaouakibi

©Karoly Effenberger

Hij maakte naam als hoofdeconoom bij een grootbank, zij als sociaal ondernemer met dans- en muziekworkshops. Maar het klikt wonderwel tussen Peter De Keyzer en Sihame El Kaouakibi. ‘Haar discours van zelfredzaamheid sluit perfect aan bij hoe ik in het leven sta.’

Da’s nu eens een echte gentleman’, zegt Sihame El Kaouakibi (30) lachend als Peter De Keyzer (41) met een cadeau opdaagt op het terras van het Antwerpse restaurant Danieli Il Divino. ‘Een laat verjaardagsgeschenk’, zegt De Keyzer, terwijl eenden nieuwsgierig rond onze tafel cirkelen.

De Keyzer heeft gekozen voor het boek ‘Rusteloosheid, pleidooi voor een mateloos leven.’ ‘Ik ben er ook in bezig en moest meteen aan jou denken’, zegt hij tegen El Kaouakibi (spreek uit Ka-wa-ki-bi). ‘Tegen de tijdsgeest in pleit de filosoof Ignaas Devisch ervoor veel dingen tegelijk te doen en dat niet te beschouwen als een bron van stress, maar van passie en creativiteit.’

El Kaouakibi is geïntrigeerd en begint het boek meteen te doorbladeren. ‘Ik herken er mezelf absoluut in. Ik was er net drie dagen tussenuit. Maar omdat ik het niet gewoon ben niets te doen, moest ik bij het handje worden genomen. (lacht) Al heb ik zo wel voor het eerst in mijn leven strandvoetbal gespeeld.’

Zielsverwanten

Een zomer lang brengen we twee mensen bijeen die een bijzondere band hebben. Vandaag: een duo dat niets in de schoot geworpen kreeg.

Hun begroeting verraadt een warme band, al lijken hun leefwerelden mijlen -ver uit elkaar te liggen. De Keyzer maakte naam met zijn macro-analyse als hoofdeconoom van de grootbank BNP Paribas Fortis, maar begint op 1 september als ondernemer met Growth Inc. Met dat bureau voor strategische communicatie wil hij bedrijven en organisaties bijstaan in hun publieke communicatie en hun contacten met de overheid.

El Kaouakibi is de oprichtster van het Antwerpse stads- en jongerenproject Let’s Go Urban. Met haar workshops rond dans, muziek en media bereikt ze wekelijks duizend jongeren met wortels in 88 landen. Daarnaast zit ze in de raad van bestuur van de openbare omroep VRT en lanceert ze dit jaar een ‘matchmakingbureau’ voor bedrijven en jongeren. Tussendoor werkt ze aan een hippe kledinglijn voor fietsende vrouwen. ‘Ik kocht net een koersfiets, maar ik vind de kledij voor vrouwen echt niet mooi. Als Antwerpse klopt dan mijn fahionhart. Dat kledingproject is geen werk, maar pure ontspanning.’

Hoewel ze elkaar al langer vanop afstand volgen, ontmoetten ze elkaar eind maart pas voor het eerst, in dit restaurant. ‘Peter had me uitgenodigd op de eerste bijeenkomst van zijn nieuwe netwerk, 15|85. Ik was aangenaam verrast. Hoewel ik niet wild ben van zakenclubs en nooit eerder ergens lid was, was ik meteen gecharmeerd door zijn vernieuwende aanpak.’

De Keyzer: ‘Samen met Olivier Van Horenbeeck, mijn zakenpartner bij Growth Inc., willen we maandelijks creatieve, ondernemende Antwerpenaren samenbrengen. Zonder torenhoog inschrijvingsgeld, gewoon om elkaar te inspireren. Elk lid brengt maandelijks een gast mee. Dat kan gaan van een 50-jarige ondernemer over een 19-jarige student burgerlijk ingenieur tot de CEO van een vernieuwende start-up. Ik wilde er Sihame absoluut bij als vast lid.’

Waarom precies?

Peter De Keyzer: ‘Veel mensen missen een rolmodel als Sihame. Ze staat niet voor het klassieke migratieverhaal. Ze legt de klemtoon bij het individu als bron van vooruitgang, niet bij de overheid en de anderen. Die nadruk op zelfredzaamheid sluit perfect aan bij hoe ik in het leven sta.’

Ook u kreeg niets in de schoot geworpen.

De Keyzer: ‘Dat klopt. Mijn vader trok thuis de deur achter zich dicht toen ik tien was. Als gescheiden vrouw kon mijn moeder niet langer als leerkracht in het katholiek onderwijs terecht. Ook in het gemeenschapsonderwijs was ze met die stempel niet welkom. Ze moest zich omscholen tot secretaresse. Maar vandaag beheert ze wel de dossiers op de personeelsdienst van een groot ziekenhuis. Ze bracht me bij dat je ergens kan geraken als je keihard werkt, ondanks de moeilijke omstandigheden.’

Peter De Keyzer (41) was hoofdeconoom bij achtereenvolgens ABN AMRO België, het Brusselse beurshuis Petercam en BNP Paribas Fortis. Op 1 september begint hij samen met een zakenpartner een bureau voor strategische communicatie. Growth Inc. zal bedrijven en organisaties bijstaan in hun publieke communicatie en in hun contacten met de overheid en andere stakeholders.

Sihame El Kaouakibi (30) is de bezieler van Let’s Go Urban. Het multiculturele stads- en jongerenproject organiseert onder meer workshops dans, muziek en media. Via haar bedrijf A Woman’s View adviseert ze bedrijven en overheidsinstellingen over talent- en stadsontwikkeling en jongeren. Ze is bestuurder in verschillende sociale en culturele instellingen, waaronder de VRT.

‘Voor jongeren zijn zulke rolmodellen heel belangrijk. Als mijn mama geen leerkracht was geweest, was leren me misschien veel moeilijker afgegaan. Aan de universiteit gingen velen niet met me om omdat ik geen auto had, maar een krakkemikkige fiets. Ik trok me daar niets van aan. Uiteindelijk was ik wel een van de twee studenten van onze lichting die aan een doctoraat mochten beginnen.’

Sihame El Kaouakibi: ‘Wij hadden het thuis ook niet breed. Mijn vader was de enige kostwinner in een gezin met zeven kinderen. Ik stond in de statistieken als kansarm kind. We stelden het zonder zakgeld, reizen of merkkledij. Pas op mijn 18de ging ik voor het eerst uit eten. Maar mijn ouders stimuleerden me wel altijd om te studeren.’

‘Mijn sociaal engagement erfde ik van mijn mama. Ze vormde de brug tussen de lokale Marokkaanse gemeenschap en mijn school. Mijn vader leerde ik pas kennen vanaf mijn 18de, omdat hij voordien zes dagen per week 14 uur per dag werkte. Hij begon als arbeider in een bedrijf dat gedroogde vruchten verkocht, maar stampte het tweede filiaal mee uit de grond. Mijn wilskracht om te groeien heb ik van hem. Mijn ouders verloochenden ook nooit hun Marokkaanse roots. Die duidelijkheid was belangrijk.’

In welke zin?

El Kaouakibi: ‘Als jongere werd ik na de opkomst van het Vlaams Blok verscheurd. Je mag niet onderschatten wat het met je doet als je plots niet meer wordt uitgenodigd op een verjaardagsfeestje vanwege  je huidskleur. Ik begon aan mezelf te twijfelen, me meer af te zetten tegen mijn cultuur. Ik ging door een identiteitscrisis. Gelukkig kon ik altijd terugvallen op een veilige thuishaven.’

De Keyzer: ‘Hoe belangrijk was de turnclub waar je jaren lid van was? Je bouwde er wellicht een enorm sociaal kapitaal op?’

In de turnclub leerde ik de lat hoger te leggen. Op school werd dat niet altijd gestimuleerd.
Sihame El Kaouakibi
Sociaal ondernemer

El Kaouakibi: ‘Absoluut. Mijn moeder had geen rijbewijs en het was geen optie dat mijn vader ons overal naartoe bracht. Gelukkig lag de turnclub om de hoek. Ik begon er op mijn derde en heb dat twintig jaar met veel plezier gedaan. Ik leerde er me ergens in vast te bijten, te geloven in mezelf. De lat steeds hoger te leggen ook, iets wat ze op school niet altijd deden. Bovendien leerde ik er mijn tijd zo goed mogelijk te beheren. Ik turnde zes dagen per week, was voorzitter van de leerlingenraad en ging vanaf mijn 16de ook schoonmaken in een viswinkel in Boom.’

 U deelt niet alleen uw moeilijke  achtergrond, binnenkort bent u  ook allebei ondernemer. Waarom  zet u nu die stap?

De Keyzer: ‘Ik geef elk jaar 250 presentaties over groei en innovatie. Telkens be nadruk ik dat de economische groei niet meer komt van de overheid en de centrale bank, maar van ondernemers. Mijn conclusie is dat je zelf aan de kar moet trekken. Op de duur raakte ik zo besmet door mijn discours dat ik het zelf wil proberen.’

U geeft een comfortabele positie op.  Boezemt dat u angst in?

De Keyzer: ‘Ergens wel, maar de motivatie en de goesting hebben het gehaald van de koudwatervrees.’

Voor u ging het negen jaar geleden  moeizamer. U moest van nul beginnen.

El Kaouakibi: ‘Ja, Let’s Go Urban was jarenlang een eenmansbedrijf. Ik gaf zelf de lessen en maakte de toiletten schoon. Intussen is de Let’s Go Urban Academy een belangrijk platform geweest voor duizenden jongeren. Mijn ouders wilden niet dat ik ondernemer werd. Ze hadden me veel liever leerkracht zien worden. Maar ik ben al met Let’s Go Urban begonnen tijdens mijn master onderwijskunde. Vier jaar legde ik mijn examens allemaal in tweede zit af, om de twee te kunnen combineren. Naïef als ik was, dacht ik dat de sociale sector, de jongeren- en welzijnsorganisaties, mijn project - wars van kleur en religie - met open armen zou ontvangen. Maar het ging veel moeilijker dan ik dacht.’

Vanwaar kwam al die vijandigheid?

El Kaouakibi: ‘Als ik er nu op terugkijk, was het niet meer dan angst voor mijn andere aanpak. Ik was ook nogal recht voor de raap, optimistisch, ambitieus en misschien te kritisch. De subsidiepot werd niet groter en een nieuwe speler, die zich op eenzelfde doelgroep richt, is dan misschien eerder een bedreiging. Pas na acht jaar - in 2015 - vroegen we voor het eerst subsidies aan bij het kunstendecreet. We kregen niets, terwijl we al honderden jongeren uit de armoede haalden en aan een diploma of een job hielpen in de creatieve sector. Gelukkig krijgt de vzw middelen van de stad Antwerpen en kunnen we rekenen op de steun van enkele bedrijven en stille weldoeners.’

©Karoly Effenberger

Wat denkt u, als u dat hoort?

De Keyzer: ‘Ik ben sowieso geen fan van subsidies. Als ik zie dat Sihame al zo lang zonder overleeft, zeg ik: ‘Trek het speelveld gelijk.’ Laat de rest het ook eens zonder doen, zodat Sihame met gelijke wapens strijdt. Nu duwen ze in haar sector de outsiders buiten. Dezelfde mechaniek zie je trouwens op de arbeidsmarkt.’

Hoezo?

De Keyzer: ‘Er is geen enkel OESO-land waar zo’n kleine groep actieven belasting betaalt om de inactiviteit van zovelen te sponsoren. Tegelijk zijn er veel drempels naar de arbeidsmarkt. Kijk naar de dis cussie over Uber. Het officiële discours focust steevast op zwartwerk, illegaliteit en de vernietiging van de taxisector. Maar telkens als ik Uber gebruikte in Brussel, waren de chauffeurs 19-jarige Molenbeekse jongeren die beseften dat ze dankzij hun smartphone en hun Renault Twingo plots ondernemer waren geworden. Die koppeling van het sociale en het econo mische is voor mij vitaal.’

El Kaouakibi: ‘Ik denk er als sociaal on dernemer net zo over. Daarom vind ik Peter zo’n welkome stem in het debat. Zijn opiniestukken zijn een verademing, omdat maar enkele economen het econo mische en het sociale koppelen.’

De Keyzer: ‘Niet alleen de arbeidsmarkt  is vooral gericht op hoogopgeleiden, ook ons onderwijs is er te veel op gericht mensen klaar te stomen voor de univer siteit. Cruciale vaardigheden zoals crea tief zijn, snel kansen zien, levenslang leren en snel inzichten combineren brengen we schoolgaande kinderen te weinig bij.’

Deelt u die analyse?

El Kaouakibi: ‘Absoluut. Daarom wilde ik zelf nooit les geven. Ik zie wel dat scholen het niet allemaal rond krijgen, maar  ze zoeken ook te weinig hulp buiten hun muren. Laat ze samen projecten uitwerken met lokale ondernemers, bijvoorbeeld om iets te doen rond de cohesie in de wijken, rond mobiliteit of welzijn. Laat elke jongere afstuderen met een btw-nummer. Niet dat ze per se allemaal ondernemer moeten worden, maar zo creëren we wel een Amerikaanse yes, we can-mentaliteit.’

De Keyzer: ‘Het eerste liedje dat Amerikaanse kleuters leren, bevat de regels ‘I am great’ en ‘I can do anything’. Bij ons gaat het van: ‘Klein, klein kleutertje, je hebt je vuil gemaakt en mama gaat boos zijn.’ Dat is meteen een heel andere teneur. Ik pleit er niet voor klonen van de Amerikanen te worden, maar we kunnen veel leren van de klemtoon op rusteloze zelfverbetering in de Amerikaanse droom. Hier overheerst het idee dat je pas succesvol kan zijn als je master na master opstapelt.’

©Karoly Effenberger

‘Bovendien moeten we in het onder -wijs meer investeren in de eerste vijf levens jaren. Studie na studie wijst uit dat het verschil in sociale mobiliteit dan al wordt gemaakt. Persoonlijke hygiëne, gezond eten, sporten, je kunnen concentreren: het zijn allemaal vaardigheden die je dan leert en de rest van je leven meedraagt. Van veel kleuters in een gezin met een zwakke so ciale achtergrond weet je nu al dat ze nooit op de universiteit geraken.’

U hebt het gered, maar waarom loopt het op de arbeidsmarkt spaak voor zoveel jongeren met allochtone roots?

El Kaouakibi: ‘Het heeft er veel mee te  maken dat we in Vlaanderen nog geen  samenleving vormen. In dit restaurant, bijvoorbeeld, zie je veel werknemers met andere wortels. Dat is de ziel van deze zaak. Maar je zal ze hier niet bediend zien worden. Doe maar eens dezelfde oefening in andere horecazaken. Als je daar al geen mix vindt, kan je de segregatie in onze  samenleving echt niet ontkennen.’

‘Bedrijven geven aan dat ze niets liever willen dan jongeren, los van hun roots, in huis halen. Maar ze geven aan dat sommige groepen niet komen aankloppen. Langs de andere kant hoor ik van jongeren dat ze niet door de sollicitatierondes geraken. Die mismatch moeten we toch de wereld uit kunnen helpen.’

De Keyzer: ‘Ga eens naar Rotterdam, net als Antwerpen een heel multiculturele stad. Daar word je in een op de twee cafés en restaurants bediend door Nederlanders met allochtone roots. De arbeidsmarkt is er veel flexibeler en toegankelijker voor laaggeschoolden. Terwijl wij hier over nachtarbeid en e-commerce debatteren, leveren duizenden jonge, laaggeschoolde Nederlanders ’s zondags al de pakjes van bol.com.’

‘In België combineren we een vrij lage ongelijkheid met een gebrekkige so ciale mobiliteit. Ik zou misschien liever een iets grotere ongelijkheid hebben in combinatie met een grotere sociale mobiliteit. Nederlandse studenten hebben trouwens allemaal een bijbaantje op hun 16de. Dat netwerk, dat velen thuis ontberen, is cru ciaal voor de ontwikkeling van je sociale vaardigheden. Ik deed vanaf mijn 16de ook allerhande vakantiejobs. Ik heb afgewassen in een restaurantkeuken, onkruid gewied en als universiteitsstudent een jaar lang elk weekend in de Quick gewerkt. De onderste trede van onze arbeidsmarkt mag voor mijn part, net als in Nederland, gerust lager liggen. Op voorwaarde dat je ook de andere treden kan beklimmen.’

 Uw discours verraadt veel ontevredenheid over de starre structuren in dit land. De naam van uw informele netwerk, 15|85, verwijst naar het jaar van  de val van Antwerpen en de sluiting van de Schelde. Staan we voor een gelijkaardig scharniermoment?

De Keyzer: ‘Ik denk het wel. Decennialang kenden we een sterke naoorlogse groei, waarop we een groot sociaal model hebben gebouwd. Vandaag merk je dat de  verwachtingen nog altijd heel groot zijn, over de pensioenen bijvoorbeeld. Maar het wordt steeds moeilijker de nodige inkomsten te vergaren. De groep mensen die van het systeem leven, wordt steeds groter.’

‘Traditionele overlegorganen - zoals  de Groep van 10, de spreekbuizen van werkgevers én werknemers, maar ook het middenveld - mogen dan de hele tijd over  disruptie praten, van hen zal ze niet komen. Echte disruptie zou zijn dat de Groep van 10 volgend jaar de Groep van 2 is, en het jaar nadien misschien de Groep van 18, in functie van de maatschappelijke noden. Jonge mensen met frisse ideeën hoor je vandaag veel te weinig. We willen hun met ons bureau een luidere stem geven in het debat.’

El Kaouakibi: ‘Net als Peter geloof ik absoluut dat we voor een kantelmoment staan. Ik voel dat een hele generatie, in haar mix, klaar is om op de barricaden te staan voor verandering. We benutten dat potentieel nog te weinig. De diversiteit die er is in het straatbeeld moet er ook zijn op onze scholen en in onze bedrijven. Het is niet omdat jongeren niet de beste thuis situatie of een andere achtergrond hebben dat we de lat niet hoog moeten leggen in het onderwijs. Ik mis vooral positivisme.’

 Maakt u dat eens concreet.

Als we Sihames geestdrift collectief wat meer zouden uitstralen, spreekt straks niemand nog over een failed state.
Peter De Keyzer
Econoom en ondernemer

El Kaouakibi: ‘Bij Let’s Go Urban willen  we mensen samenbrengen rond een passie, een talent. En zeker niet rond een probleem. Terwijl mensen naar de VDAB trekken omdat ze geen werk hebben en naar het OCMW omdat ze geen geld hebben, vertrekken wij vanuit iemands goesting. Maar ik zie die leef wereld, die bulkt van de creativiteit en de ondernemingszin, nog veel te weinig weerspiegeld in de media. Terwijl zij een cruciale rol spelen inde perceptie rond diversiteit. Om nog meer mijn steentje bij te dragen lanceer ik dit jaar ook Point Urbain, een online en fysiek platform dat de kloof tussen jongeren met andere roots en bedrijven moet helpen dichten.’

Hebt u al samenwerkingsplannen?

El Kaouakibi: ‘Nog niet, maar onze business komt dichter bij elkaar en lijkt me wel complementair.’

De Keyzer: ‘Het kan er zeker van komen. Fysiek is de afstand klein, omdat we ons ook in Antwerpen vestigen. Hier hangt zoveel dynamiek rond start-ups en is de arbeidsmarkt minder complex dan in Brussel. Sihames aanpak kan zeker een meerwaarde betekenen voor onze klanten.’

U hebt net twee uur met elkaar gesproken. Wat blijft u het meest bij?

De Keyzer: ‘Sihame straalt zo’n enorme energie en ambitie uit. (lacht) Terwijl ik naar haar luisterde, dacht ik constant:‘Verdorie, ik verdoe hier mijn tijd.’ Die drive willen Olivier en ik overbrengen op bedrijven en individuen. Als we haar geestdrift collectief wat meer zouden uitstralen, spreekt straks niemand nog over een failed state.’

El Kaouakibi: ‘Peters achtergrond heeft me verrast. Hij heeft het weliswaar constant over rolmodellen, maar hij is er zelf ook een. Hij heeft een helikoptervisie, maar is ook een man van de wereld. Daar ontbeert het opiniemakers en academici soms aan. Als ik hen over ondernemen hoor praten, denk ik geregeld: ‘Kom eens uit je ivoren toren en probeer het zelf.’Alles wat Peter zegt, ervaar ik dagelijks op het terrein. En via Growth Inc. zal zijn stem alleen maar luider klinken. Dankzij zijn achtergrond zullen bedrijven zijn boodschap ook sneller aanvaarden dan de mijne. Dat kan ik alleen maar toejuichen.’

Volgende week: Melexis-topvrouw Françoise Chombar en Accent Interim-eigenares Conny Vandriessche

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud