analyse

Bedrijven zetten zich schrap voor economische storm

De kanarie die werd gebruikt voor het testen van de lucht bij de Universal mijnramp, 1913. ©www.bridgemanart.com

De beurzen duiken lager, de uitzendarbeid valt terug en andere kanaries beginnen naar zuurstof te happen. Is economisch onweer in aantocht? Ja, antwoorden de Belgische bedrijfsleiders.

Voor de West-Vlaamse ondernemer Guido Dumarey, vooral actief in de autosector, is er geen twijfel mogelijk. ‘We zijn weer in oktober 2008, het begin van de laatste grote crisis. Vooral de samenloop van negatieve omstandigheden doet me denken aan tien jaar geleden. We hebben het de voorbije zeven, acht jaar goed gehad, maar nu komen er moeilijke maanden aan. Alle bedrijven stellen hun verwachtingen neerwaarts bij. De sterkste weinig en de zwakste veel.’

Ook een topindustrieel uit de logistieke sector, die liever anoniem blijft, heeft er geen goed oog in. ‘Een crisis kondigt zich nooit officieel aan, zoals ‘volgende week ben ik er’. Maar ik loop al enkele maanden met een ongerust gevoel rond. Zoals tien jaar geleden, en toen liet mijn buikgevoel me ook niet in de steek. Je hebt Turkije, Venezuela, Argentinië en Italië dat een zootje aan het worden is. Op zich geen aardverschuivingen, maar wel symptomen die erop wijzen dat een crisis op komst is.’

De Ieperse computerchipmaker Melexis was een van de beursgenoteerde Europese bedrijven die met een winstalarm kwamen, wat woensdag leidde tot zijn slechtste beursdag ooit. Als toeleverancier lijdt het bedrijf onder de sombere stemming bij de grote autoconstructeurs, die worstelen met de dieselschandalen. Het protectionistische handelsbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump is een bijkomende domper.

Melexis gaat niet als enige gebukt onder de crisis in autoland. Het Oost-Vlaamse Recticel, dat zijn automobielactiviteiten wil verkopen, stond gisteren onder druk op de beurs, onder meer omdat het Franse Valeo, getipt als een potentiële overnemer, grote klappen kreeg.

Volgens serieel ondernemer Roland Duchâtelet, onder meer een grootaandeelhouder van Melexis, hebben sectoren als de automobielindustrie te maken met een ‘tijdelijk logistiek effect’.

Een no-deal-brexit moet absoluut vermeden worden. Het betekent chaos voor de bedrijven.
Hans Maertens, de topman van Voka.

‘De toegenomen onzekerheid in het bedrijfsleven uit zich op twee manieren. Bedrijven gaan minder investeren én ze bouwen hun voorraden af. Zo ontstaat een kettingreactie. De garagist op de hoek bestelt uit voorzichtigheid minder auto’s bij Volkswagen, waarop Volkswagen zijn bestellingen afbouwt bij toeleveranciers als Valeo of Continental. Zo wordt de hele logistieke keten beïnvloed. Dat is doorgaans tijdelijk, maar het kan toch makkelijk drie kwartalen duren.’

Te hoge stocks

Volgens onze anonieme logistieke topman verloopt de aanpassing van de voorraden allesbehalve vlot. Veel producenten, waaronder die van halffabrikaten, hebben hun nazomerse orders overschat. ‘We zien dat de stocks te hoog zijn. Normaal zie je na de zomervakantie een stockafbouw bij de bedrijven die bij ons logistieke activiteiten laten uitvoeren, maar nu blijven die stocks astronomisch hoog. Dat wijst erop dat de economische pijplijn verstopt geraakt.’

De Limburgse logistieke reus H. Essers ziet een lichte daling in het transport en de opslag van chemische basisgrondstoffen, zoals polymeren (plastic korrels), wat kan wijzen op een vertraging van de economie.

De stocks zijn astronomisch hoog. Dat wijst erop dat de economische pijplijn verstopt geraakt.
Anonieme topman logistiek bedrijf

Jan Vergote, de CEO van de vloerbedekkingsspecialist IVC, verwacht zo’n economische terugval, met een lagere vraag naar arbeidskrachten tot gevolg. Er is al een eerste signaal. De interimsector maakte deze week bekend dat het aantal gepresteerde uren uitzendarbeid in de Belgische bedrijven voor het eerst in vijf jaar daalt. Vergote: ‘De hoogconjunctuur wordt nog even kunstmatig verlengd door de soepele monetaire politiek van de Europese Centrale Bank. Door de overbemesting van de economie met easy cash ontstaat schaarste aan grondstoffen en aan gekwalificeerd personeel. Maar de groei stokt enigszins, zodat we een onhoudbare combinatie zien van schaarste en duurte aan de inputzijde en tragere groei aan de outputzijde. Dat kan niet blijven duren. De vertraging waar we op afstevenen, zal de druk op de arbeidsmarkt tijdelijk doen afnemen.’

Volgens sommige bedrijfsleiders heeft de ECB zich vastgereden. ‘Frankfurt (waar de ECB gehuisvest is, red.) weet niet meer wat het moet doen’, klinkt het. ‘De lage rente leidt tot zeepbellen, bijvoorbeeld op de vastgoedmarkt. Maar een rentestijging gaat niet, want dat remt de economie af. Bovendien kunnen de overheidsbegrotingen een hogere rente niet aan.’ De vraag van 1 miljoen is of de bijna zekere groeivertraging uitmondt in een recessie, een langdurige krimp van de economie. Dat zal afhangen van hoe breed het pessimisme ingang vindt. Duchâtelet: ‘De omvang van de correctie hangt af van hoezeer de onzekerheid zich verspreidt. Momenteel is het effect beperkt tot business-to-business, ik denk niet dat particulieren al minder consumeren.’

Hoogtepunt

Het ondernemersvertrouwen bereikte in België begin 2018 nog een hoogtepunt. Sindsdien verminderde het vertrouwen van bedrijfsleiders uit de verwerkende nijverheid, de dienstensector en de handel. Alleen in de bouw bleven de ondernemers even optimistisch. De orderboeken van de bouwbedrijven zijn vooralsnog goed gevuld, bevestigt de Confederatie Bouw.

Het consumentenvertrouwen brokkelt af, zowel in België als in de eurozone. Een forse daling van de aandelenkoersen kan die daling versnellen, want dat vermindert het vermogen van de gezinnen. De Bel20 noteert 16 procent lager dan begin dit jaar. De beurzen zijn de jongste weken flink gedaald, maar die terugval volgt op een jarenlange hausse. De terugval is volgens economen wellicht niet fors genoeg om een grote negatieve impact te hebben op de gezinsbestedingen.

Dat denkt ook Duchâtelet. ‘De correctie op de beurzen kan in theorie de bestedingen van de mensen beïnvloeden. Toch zie ik in Europa weinig redenen voor een grote gedragswijziging bij de consumenten. Het vangnet van de sociale zekerheid beperkt de onzekerheid.’ Anderen zien het zwarter in en vrezen voor ‘het uiteenspatten van de zeepbel’, met grote vermogensverliezen op de beurs.

Wanbetalers

Het bedrijfsinformatiebureau Graydon ziet een belangrijke Belgische indicator rood oplichten. Het betaalgedrag van de bedrijven verslechtert dramatisch. Leveranciers moeten langer zeuren om hun facturen betaald te krijgen en het aantal wanbetalers neemt toe. In het derde kwartaal werd 32,9 procent van de facturen te laat betaald, tegenover 29,4 procent in het eerste kwartaal. De verslechtering van het betaalgedrag is zowel in Vlaanderen, Brussel als Wallonië merkbaar.

De hoogconjunctuur wordt nog even verlengd door de easy cash van de Europese Centrale Bank. Maar de groei begint te stokken.
Jan Vergote, de CEO van de vloerbedekkingsspecialist IVC

Graydons betaalindex, die de betalingservaringen van 8.000 leveranciers meet, maakt daardoor een flinke neerwaartse knik en staat op het laagste peil sinds het derde kwartaal van 2013. Hoe lager de index, hoe slechter de Belgische ondernemingen elkaar betalen. In 2012-2013 was er in België nauwelijks economische groei.

‘De betaalindex is geen harde voorspeller, wel een vinger aan de pols. Het kan dat we over een maand of drie een verslechtering van de conjunctuur zien’, zegt Graydon-woordvoerder Eric Van den Broele.

De meeste prognoses gaan vooralsnog uit van een groei van de Belgische economie met 1,5 procent in zowel 2018 als in 2019, wat vergelijkbaar is met 2014-2017. Maar de bezorgdheid over een wereldwijde groeivertraging is de jongste weken toegenomen. De groei is sinds begin dit jaar duidelijk vertraagd in de eurozone en in verscheidene groeilanden, waaronder China. De afkoeling wordt vooral toegeschreven aan het toenemende protectionisme, de stijgende olieprijzen en de onzekerheid over Italië en de brexit.

Noordzee

De werkgeversorganisatie Voka maakte donderdag, samen met organisaties uit het Noordzeegebied, de bekommernissen van de bedrijven over aan de Britse brexitminister Dominic Raab. ‘Onze belangrijkste boodschap was simpel: een no-dealscenario in maart volgend jaar moet absoluut vermeden worden, want dat betekent chaos voor onze bedrijven’, stelt Voka-topman Hans Maertens.

Een belangrijke motor van de wereldeconomie blijft op volle toeren draaien. In de VS duurt de hoogconjunctuur voort, dankzij de forse verlaging van de personen- en vennootschapsbelasting. De groei in het derde kwartaal was wel minder hoog dan het uitzonderlijk sterke cijfer van het tweede kwartaal. Dumarey vindt dat Europa in slaap gevallen is. ‘Ik reis de wereld rond en ben onlangs in Moskou en Zuid-Korea geweest. Ik zie hoe elke regio de eigen belangen verdedigt. Europa mag zich de kaas niet van het brood laten eten. Een korte, maar hevige crisis kan Europa wakker schudden. Van Trump kan je zeggen wat je wil, maar hij doet wat goed is voor de VS. En vooral: hij wacht niet te lang en doet wat hij belooft te doen. Daar kunnen we in Europa van leren.’

Wat als een crisis in alle hevigheid losbarst? Dan moeten we als samenleving van de nood een deugd maken, vindt Dumarey. ‘Een crisis is niet leuk, maar ze is niet enkel negatief. Zoals in 2008-2009, toen bepaalde zaken terecht in vraag gesteld werden. Een crisis kan je gebruiken voor een opruimingsactie en om je economie bij te stellen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud