analyse

Geld lenen kost overheid geen geld

©Photo News

Sombere economische vooruitzichten, de belofte van een soepel monetair beleid en beleggers op zoek naar veiligheid hebben de Belgische tienjaarsrente onder nul geduwd.

Opgepast, geld lenen kost ook geld. U kent de waarschuwing wel die hoort bij reclame voor consumentenkredieten, een wettelijke verplichting. Het is een evidente waarheid. Maar voor de Belgische overheid geldt die niet meer. België trad dinsdag toe tot selecte het clubje van landen met een negatieve langetermijnrente. Ondanks onze bestuursproblemen, ondanks onze hoge staatsschuld en ondanks ons hardnekkige begrotingstekort zijn beleggers bereid ons land tien jaar lang gratis krediet te geven en ze nemen zelfs genoegen met een negatief rendement.

Dertig jaar geleden piekte de Belgische rente nog op 10,7 procent. Sindsdien ging het gestaag omlaag, soms met horten en stoten. Dinsdag brak de tienjaarsrente door de bodem van 0 procent, als eindpunt van een neerwaartse duik die half mei werd ingezet.

Wat doet de Belgische rente onder nul zakken?

Het duwtje dat de Belgische tienjaarsrente onder nul bracht, lijkt de voordracht van Christine Lagarde tot volgende voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) te zijn. De meeste actoren op de financiële markten gaan ervan uit dat onder haar bewind de ECB haar soepele monetaire beleid zal voortzetten. Dat was misschien anders geweest als de Duitse centrale bankier Jens Weidmann op die post was benoemd.

Beleggers steken hun geld in een obligatie met een negatief rendement omdat ze geen beter alternatief hebben.
Philippe Ledent
Senior economist ING

De daling van de Belgische rente past in een bredere beweging die in mei begon. De ECB - en ook de Fed in de VS - maakten toen duidelijk dat ze hun beleid de komende maanden eerder opnieuw zouden versoepelen dan verder verstrakken. Dat duwde het rendement van de Bund, de tienjarige Duitse obligatie en het referentiepunt in Europa, naar beneden. ‘In heel wat Europese landen is de rente op overheidspapier de voorbije weken gedaald’, merkt Jan Van Hove, de hoofdeconoom van KBC en professor internationale economie aan de Leuvense universiteit, op. ‘En de verschillen met de Duitse rente zijn kleiner geworden.’

België is geen unicum met zijn negatieve tienjaarsrente. Dat is ook het geval in Duitsland, Nederland, Frankrijk, Oostenrijk, Finland en Zweden.

De lagere obligatierentes anticiperen dus op een versoepeling van het monetaire beleid en zijn gebaseerd op de verwachting van de financiële markten dat de economische groei in de Europa en de VS de komende maanden zal vertragen en dat - zeker in Europa - de inflatie laag blijft. ‘Voor een langere periode’, zegt Philippe Ledent, senior economist bij ING België.

Wie koopt dat?

Waarom steken beleggers hun geld in een obligatie met een negatief rendement? ‘Omdat ze geen beter alternatief hebben’, zegt Ledent. Pensioenfondsen en verzekeraars moeten hun cash sowieso beleggen. Het op een bankrekening plaatsen kost hen 30 basispunten. Dan is een belegging in staatspapier met een minder negatieve rente interessanter. Tegelijk is het een relatief veilige, stabiele en liquide belegging. Vergelijk het met geld dat je in een bankkluis stopt. Je betaalt ook huur voor die kluis.

Belgische nulrente

De rente op Belgische staatsobligaties met een looptijd van tien jaar is voor het eerst onder nul gezakt. Wat betekent dat voor België en voor u?

Lees meer op:

Ze zouden ook zwaarder kunnen inzetten op aandelen of andere activa met een potentieel hoger rendement, maar daar is meer risico aan verbonden. En institutionele beleggers moeten erover waken dat hun portefeuille voldoende gediversifieerd blijft.

Een overheidsobligatie met een langere looptijd levert ook een iets minder negatief rendement op dan een obligatie met een kortere looptijd van twee, drie of vijf jaar. De hogere vraag van beleggers naar obligaties met een langere looptijd doet de prijs ervan stijgen en het rendement erop dalen.

Het negatieve rendement op obligaties verhindert overigens niet dat de beleggers ze eventueel op de secundaire markt met winst van de hand kunnen doen als de obligatiekoersen stijgen.

Een zegen of een vloek?

Voor de geldschieters is de negatieve rente rente geen goede zaak, voor de schuldenaars, onder wie de overheden, wel. Voor de overheidsfinanciën is het een goede zaak.

Het is in niet normaal in een markteconomie dat het geld gratis is.
Jan Van Hove
Hoofdeconoom KBC

Ledent wijst op het risico dat de politici de schulden te sterk laten oplopen als dat op korte termijn geen negatieve implicaties heeft. Hij geeft het voorbeeld van Japan, waar de overheidsschuld opgelopen is tot 240 procent van het bbp. Hij verwijst ook naar het gevaar dat er in de economie te veel schulden worden opgestapeld en naar het risico dat er een vastgoedzeepbel wordt gecreëerd.

‘Het is in een markteconomie niet normaal dat krediet gratis is’, zegt Jan Van Hove. ‘Geld zou geld moeten kosten. Ooit moeten we daar opnieuw naar toe.’

‘Er zit te veel liquiditeit in de markt. Veel geld is op de obligatiemarkten terechtgekomen. Dat houdt het gevaar in dat grote bewegingen op gang komen. Bij een renteopstoot kunnen er door de beleggers plots aanzienlijke bedragen uit die markt worden weggetrokken. Zo’n ineenstorting van de obligatiemarkten kan snel gaan’, waarschuwt Van Hove.

Wanneer keert de rentetrend?

De rentetrend kan keren om een goede of een slechte reden, zegt Ledent. De goede reden is dat de economische groei opnieuw aansterkt, bijvoorbeeld als de internationale handelsspanningen afnemen, en de inflatie opveert. Een slechte reden kan een stijging van de risicopremie zijn, als de beleggers een hoger rendement willen voor het risico dat ze nemen. Dat speelt in de eerste plaats voor bedrijven die te veel schulden hebben, maar dat kan ook het geval zijn voor overheidsschuldenaars.

Jan Van Hove verdedigt het beleid dat de ECB tot dusver heeft gevoerd, maar waarschuwt voor overdrijving. ‘Het monetair beleid dient om op korte termijn de pijn van economische schokken op te vangen. Een harde brexit kan zo’n schok zijn, of een handelsoorlog tussen Europa en de VS. Maar zolang die schok zich niet voordoet, wacht de ECB beter af’, vindt hij.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud