interview

Gouverneur Pierre Wunsch: 'We kunnen ons geen lange politieke crisis veroorloven'

Nationale Bank-gouverneur Pierre Wunsch. ©katrijn van giel

Het grootste gevaar voor een regeringsloos België komt niet van binnenuit maar van buitenaf, zegt Pierre Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank. Het komt van de brexit, van Trump en van de Italianen.

Terwijl België deze week wegzonk in tropische temperaturen, leek ook een lethargie te vallen over de zoektocht naar een federale regering. Niemand lijkt nog aan te nemen dat de informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) maandag een doorbraak kunnen aankondigen.

Ook de herinnering aan de 541 regeringsloze dagen van 2010 en 2011 doet bij sommigen de gedachte opwellen dat het allemaal zo erg nog niet is, een lange periode zonder federale regering. Dat de rente historisch laag is, doet in zo’n crisis niet eens de klassieke alarmbellen afgaan. Of om het wat overdreven samen te vatten: ondanks de politieke crisis gaan we een warme, zorgeloze zomer tegemoet. Met dank aan de centraal bankiers.

Pierre Wunsch

Pierre Wunsch (51) is geboren in Leuven. Hij is doctor in de economie en behaalde een master in internationale relaties. Hij werkte voor het federaal Planbureau, de Brusselse overheid en het kabinet van Eric André (MR), en was kabinetschef van Alain Zenner (MR).

Van 2001 tot 2008 werkte hij voor Tractebel en Electrabel. Daarna leidde hij de ‘strategische cel financiën’ voor minister van Financiën Didier Reynders (MR). In 2011 werd hij directeur bij de nationale bank. In 2015 werd hij er vicegouverneur en dit jaar gouverneur.

Pierre Wunsch, die begin dit jaar aantrad als de 23ste gouverneur van de Nationale Bank van België, deelt dat gevoel van zorgeloosheid niet. ‘We kunnen ons een lange periode zonder regering niet veroorloven, en al zeker niet als we een schok incasseren, zoals een harde brexit of een handelsoorlog’, zegt hij. Hoe snel is een regering nodig? ‘Hoe vroeger, hoe beter’, glimlacht hij diplomatisch.

Puur economisch gezien kan de Belgische economie nochtans wel wat aan, vindt Wunsch. ‘Ze is robuust. De bedrijven hebben hun concurrentiekracht versterkt. Er zijn meer jobs ontstaan en zelfs de ongelijkheid is internationaal vergeleken laag.’ Het is belangrijk daarop te wijzen’, onderstreept hij. ‘Je leest overal dat de digitalisering jobs zal vernietigen, wat angst creëert. Maar wij zien net het omgekeerde. Er zijn net veel jobs gecreëerd, ook al stijgt onze productiviteit niet.’

‘Ik vrees daarom in de eerste plaats een schok die niet van binnenuit, maar van buitenaf komt. We evolueren naar een andere wereld die we nog niet kennen. Hoe zwaar wordt de brexit? Escaleert het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China? En in Europa is een van de belangrijkste risico’s de Italiaanse schuldenberg. Er is daar een echt probleem.’

Maakt u zich zorgen over de Belgische schuld?

Pierre Wunsch: ‘Op dit moment niet. De schuld is draagbaar, vooral omdat de rente zo laag is. Maar uiteraard moeten we de schuld afbouwen. Zorgwekkend is vooral dat de schuld in België vanzelf stijgt als je niets doet. Dat komt onder meer door ons sociaal systeem en de toenemende kosten van de vergrijzing.'

'We moeten beseffen dat in deze context het gezond maken van het budget nooit stopt. Zelfs als we morgen de begroting in evenwicht krijgen, hebben we overmorgen opnieuw een gat. We moeten daar eens over nadenken, of we blijven eeuwig de begroting saneren. Politiek kan je dat niet verkopen.’

Hervormingen zijn dus wel dringend?

Wunsch: ‘Tegenover de uitgaven voor de vergrijzing - zoals pensioenen en ziekteverzekering - zou financiering of besparingen op andere domeinen moeten staan. Dat is nu niet zo, en dat weegt vooral op de federale begroting. Alle overheden samen zouden daar toch eens moeten over nadenken. Dat gezegd zijnde moeten we ook onze productiviteit hoger krijgen, zodat onze economie wendbaarder kan worden en de groei kan stijgen.’

Hoe ernstig is het in dat opzicht dat we wellicht vertrokken zijn voor een lange regeringscrisis?

Zelfs als we morgen de begroting in evenwicht krijgen, hebben we overmorgen opnieuw een gat. We moeten daar eens over nadenken.

Wunsch: ‘Het is net op dat punt dat zo’n crisis zorgwekkend is. Als we lang geen fiscaal beleid en geen begrotingsbeleid hebben, maar ook geen hervormingen en geen groot politiek project, dan kan dat na verloop van tijd tot onzekerheid leiden. En dat kan dan de rente omhoogduwen, waardoor onze staatsschuld niet meer houdbaar is. Dat is het gevaar.’

Halen we de Nationale Bank niet beter van de beurs?

De Nationale Bank van België kende in mei een - zelfs naar haar normen - woelige algemene vergadering. Aandeelhouders claimden opnieuw recht te hebben op de goudreserves van de bank. Ligt de bron van dat probleem niet bij het bizarre statuut van de Nationale Bank, die op de beurs van Brussel noteert?

Pierre Wunsch: ‘De Nationale Bank heeft een heel apart statuut, waarvan de verklaring in de geschiedenis van de bank ligt. Het is moeilijk uit die geschiedenis te stappen. Bij het minste gerucht daarover schiet de beurskoers omhoog en zou de staat heel veel moeten betalen om de privéaandeelhouders uit te kopen. Du als het alternatief is dat die historische situatie me één algemene vergadering per jaar kost, waarbij ik urenlang hetzelfde antwoord herhaal op dezelfde vragen van de voorbije tien jaar, dan kan ik daarmee leven.’

Bij zijn vertrek bij de Europese Centrale Bank liet Peter Praet nochtans verstaan dat de rente nog heel lang heel laag kan blijven. De ECB bereikt al jaren haar inflatiedoel niet.

Wunsch: ‘U hebt gelijk dat we bij de ECB ons doel - bijna 2 procent inflatie in de eurozone - niet halen. Daarom blijven we ons expansief beleid van lage rente voortzetten.’

‘We moeten toegeven dat we de voorbije jaren in onze vooruitzichten de inflatie overschat hebben. Dat komt omdat we ramingen maken op basis van wat we weten uit het verleden. Maar het is overduidelijk dat er dingen zijn veranderd. Er heerst onzekerheid over de snelheid waarmee we ons doel bereiken.’

Hoe komt dat?

©katrijn van giel

Wunsch: ‘Normaal gezien verlaag je de rente, waardoor het goedkoper wordt geld te lenen. Dat vertaalt zich in investeringen en meer jobs, waardoor op den duur de lonen stijgen, gezinnen dat geld uitgeven en de inflatie kan stijgen. We zien nu dat de lonen beginnen te stijgen met 2,5 procent, maar we zien de inflatie nog niet. We zijn ervan overtuigd dat het een kwestie van tijd is.’

Is de ECB met een rente die al zo laag staat nog gewapend als een nieuwe recessie uitbreekt in de eurozone?

Wunsch: ‘Tijdens de laatste bijeenkomst van de ECB in Vilnius hebben we aangegeven dat we de rente laag houden tot minstens het eerste kwartaal van 2020. En recenter heeft ECB-voorzitter Mario Draghi in het Portugese Sintra nog helder gezegd dat alle opties op tafel liggen als de situatie niet beter wordt. Dat betekent dat de ECB de rente nog lager kan duwen of opnieuw activa kan opkopen in de markt.’

Wordt Europa zo een tweede Japan: voor decennia opgesloten in lage inflatie en lage groei?

Wunsch: ‘Japan zit economisch anders in elkaar. Door zijn ligging moet het concurreren met lagelonenlanden als China. Voor de EU is de vergelijking met de VS pertinenter. We volgen de economische ontwikkelingen in de VS doorgaans met enkele jaren vertraging. Ook daar ligt de inflatie trouwens lager dan je zou verwachten, als je weet dat president Donald Trump in volle hoogconjunctuur de belastingen verlaagde.’

Hoe komt dat?

Wunsch: ‘We begrijpen dat nog altijd te weinig, al hebben we hypotheses. Het kan gaan om de impact van de Chinese economie, de digitalisering van diensten, of de e-commerce. Of misschien hebben gezinnen nog altijd een trauma overgehouden aan de financiële crisis en durven werknemers in bepaalde sectoren nog geen loonsverhogingen vragen.’

Vindt u het in die context een goed idee dat centrale banken de geldpersen nog harder doen draaien, en dat geld gebruiken voor klimaatinvesteringen? Twee vliegen in één klap.

Je kan niet tegelijk zeggen dat iets heel belangrijk is en dat het niets zal kosten. Ons aanpassen aan de klimaatverandering zal iets kosten.
Pierre Wunsch
Gouverneur Nationale Bank

Wunsch: ‘De klimaatverandering is belangrijk en heeft een kostprijs. Je hoort inderdaad soms stemmen die zeggen dat centrale banken dat moeten financieren. Maar zoiets dreigt ons af te leiden van onze werkelijke opdracht: de prijzen stabiel houden. Ik ben dus geen voorstander. Wat wel klopt, is dat de lage rente onze regeringen een behoorlijke extra marge heeft gegeven om zelf groene investeringen te doen. Zij moeten dat doen.’

‘Je kan niet tegelijk zeggen dat iets heel belangrijk is en dat het niets zal kosten. Ons aanpassen aan de klimaatverandering zál iets kosten. Je merkt het alleen al in de manier waarop het klimaatbeleid in onze macro-economische discussie sluipt.'

'Stel dat de regering gezinnen verplicht duurdere, elektrische auto’s te kopen. Moeten de lonen dan stijgen omdat auto’s duurder worden? Of is die elektrische auto - vergeleken met benzine- of dieselauto’s - een nieuw product, waardoor hij in de inflatiemetingen niet meetelt en dus de lonen niet doet stijgen?’

Nog een nieuwigheid voor centraal bankiers is de libra, de munt die Facebook wil lanceren. Hoe schat u die in?

Wunsch: ‘Het is nog niet duidelijk. Is de libra louter een digitaal betaalmiddel? Schuilt er een ander actief achter? Als dat laatste het geval is - omdat achter de libra een reserve aan euro’s, dollars, yens en Zwitserse franken wordt opzijgezet - zal de munt mee bewegen met die munten. De libra zou banken er ook kunnen toe aanzetten te knippen in hun transactiekosten op internationale betalingen.’

‘Wat wel al duidelijk is, is dat Facebook van in het begin onder sterke controle zal komen te staan. Dat heeft de Financial Stability Board al laten weten. Facebook moet aantonen dat het witwassen niet makkelijker maakt en dat het de privédata van de klanten respecteert. Banken staan onder heel zware controle. Ik ben er nog niet zeker van of Facebook, Google, Amazon en Apple zich aan zo’n controle willen onderwerpen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect