analyse

Het weifelende economisch offensief tegen corona

De strijd tegen het coronavirus heeft de economie grotendeels doen stilvallen. ©Photo News

Ons land nam snel een reeks kleinere maatregelen om de economische klap van de coronacrisis op te vangen, meer omvangrijke maatregelen zitten nog in de voorbereidingsfase.

Het coronavirus zet niet alleen onze gezondheidszorg onder grote druk, ook de economische impact dreigt bijzonder groot te worden. De banken verwachten dit jaar een economische krimp, de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka waarschuwt dat de crisis tot 16 miljard euro kan kosten.

Om de verdere spreiding van het coronavirus tegen te houden moeten mensen contact zo veel mogelijk mijden. Daarom sluiten heel wat zaken en bedrijven al dan niet verplicht de deuren. De verstrengde maatregelen die woensdag ingingen, maken de impact alleen maar groter.

‘Vlak voor de verstrenging merkte driekwart van de bedrijven al een omzetdaling door de coronacrisis’, zegt Voka-topman Hans Maertens.

Economisch België schreeuwt om steunmaatregelen.

Economisch België schreeuwt om steunmaatregelen. Terwijl in verschillende Europese hoofdsteden al met miljarden wordt gegoocheld, blijft het in ons land behoorlijk stil.

Zowel de federale als de Vlaamse regering heeft maatregelen aangekondigd - zij het wat warrig, waardoor veel bedrijven met vragen zitten - die ondernemingen op de korte termijn moeten helpen de grootste klap op te vangen.

Maar er is meer nodig: het is uitkijken naar hoe bedrijven die hun lening niet kunnen afbetalen, ondersteund zullen worden. En als de crisis aanhoudt, is ook een groot reddingsplan nodig. 

Tijdelijke werkloosheid

Als eerste noodgreep doen heel wat bedrijven een beroep op het stelsel van de tijdelijke werkloosheid. De bedrijven hoeven dan het betrokken personeel niet verder te betalen, en moeten niet meteen ontslagrondes doorvoeren.

De betrokken werknemers krijgen een werkloosheidsuitkering, waardoor de overheid de personeelskosten op zich neemt. De uitkering bedraagt 70 procent van het loon, maar kan niet hoger liggen dan een dikke 1.900 euro bruto.

Minister van Financiën Alexander De Croo overlegt al enkele dagen met de financiële sector over hoe bedrijven in ademnood kunnen worden geholpen.

Om een beroep te doen op de tijdelijke werkloosheid moet een bedrijf normaal aan heel wat voorwaarden voldoen. Voor veel bedienden kan het stelsel bovendien niet worden gebruikt. Federaal minister van Werk Nathalie Muylle (CD&V) zegt evenwel dat de overheid soepel met de voorwaarden zal omspringen.

Ook is het de bedoeling dat alle bedienden het kunnen gebruiken. De vakbonden en de werkgeversorganisaties hebben het stelsel de afgelopen dagen wat bijgeschaafd, zodat het zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet.

Al minstens 36.000 bedrijven hebben een aanvraag ingediend voor tijdelijke werkloosheid voor minstens 400.000 werknemers. Ter vergelijking: tijdens de financiële crisis van 2009 waren dat er ‘slechts’ 100.000. 

Voor de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) wordt het een helse klus die aanvragen te verwerken. Daarom werd beslist elke voltijdse werknemer sowieso een uitkering van 1.450 euro netto te geven. Wie recht op meer heeft, wordt later gecompenseerd.

De kostprijs zal op termijn waarschijnlijk naar 1 miljard euro kruipen. Die uitgaven zijn nuttig, oordeelt de politiek, want ze vermijden dat mensen zonder inkomen zitten en hun lening niet meer kunnen betalen.

De Vlaamse regering besloot woensdag daar nog een maatregel bovenop te leggen. Tijdelijke werklozen worden één maand vrijgesteld van het betalen van hun water- en energiefactuur. Water, gas en elektriciteit mogen bovendien niet worden afgesloten om mensen die inkomensverlies lijden te beschermen.

Steun aan bedrijven

Doordat veel bedrijven zonder inkomsten vallen, dreigen ze hun belastingen niet meer te kunnen betalen en failliet te gaan. Daarom hebben de Vlaamse en de federale regering beslist soepeler met betalingstermijnen om te gaan of om in sommige gevallen uitstel te verlenen. Het gaat zowel over het betalen van socialezekerheidsbijdragen en de bedrijfsvoorheffing als de vennootschapsbelasting en de btw.

De overheid denkt eraan een fonds op te richten dat strategisch belangrijke bedrijven kan ondersteunen - Brussels Airlines wordt als typevoorbeeld genoemd.

Ook voor zelfstandigen gelden soepelere betalingsregels. Ze kunnen bovendien een beroep doen op een vervangingsinkomen als ze hun activiteiten moeten stopzetten. Voor wie geen gezinslast heeft, gaat het over 1.266 euro per maand. Voor zelfstandigen met een gezinslast over 1.582 euro. Handelszaken die de deuren moeten sluiten, hebben recht op een eenmalige Vlaamse hinderpremie van 4.000 euro.

Daarnaast worden goede afspraken met de banken cruciaal voor veel bedrijven én voor de banken zelf. Als bedrijven en particulieren door een gebrek aan inkomsten hun lening niet meer kunnen betalen, dreigt de coronacrisis behalve een gezondheids- en economische crisis ook een bankencrisis te worden.

Minister van Financiën Alexander De Croo (Open VLD) overlegt al enkele dagen met de financiële sector over hoe bedrijven in ademnood kunnen worden geholpen. De Nationale Bank is bij het overleg betrokken, want hoever de banken kunnen gaan, is aan strikte regels onderworpen.

De Croo hoopt de komende dagen tot een garantieregeling te komen. De vraag is welk deel de overheid en welk deel de banken voor hun rekening nemen als het fout loopt. De Vlaamse regering heeft intussen al een beperktere regeling uitgewerkt.

Bazooka

Om de coronacrisis te beantwoorden brengen verschillende Europese landen een 'bazooka' in stelling. Denk aan een fonds om bedrijven te redden die door de crisis zonder inkomsten vallen en over de kop dreigen te gaan. De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz zei vorige vrijdag al dat de Bondsregering ‘al het nodige zal doen’ om zulke bedrijven te helpen.

Ook in ons land wordt over zo'n bazooka nagedacht. Een optie is om een overheidsfonds op te richten dat strategisch belangrijke bedrijven kan ondersteunen - Brussels Airlines wordt als typevoorbeeld genoemd.

De Croo heeft de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM) gevraagd een initiatief uit te werken dat 'is gericht op het versterken van het kapitaal en dus de solvabiliteit van de getroffen ondernemingen'.

Economische stimuli

Op termijn zullen ook economische stimuli nodig om de consumenten en de bedrijven doorheen de dip te helpen. Concrete plannen zijn er nog niet, maar de Vlaamse en de federale regering zetten elk een expertengroep op die zich daarover moet buigen. 

Met horten en stoten slaagt de politiek er zo in een Belgisch economisch tegenoffensief op het coronavirus vorm te geven. Vanuit de ondernemerswereld klinkt kritiek dat het allemaal te traag en te weinig is, maar door de moeilijke politieke situatie was het eerst alle hens aan dek om überhaupt noodmaatregelen te kunnen nemen.

'De focus lag eerst op gezondheid en dat hoort zo', zegt Hans Maertens. 'Nu moet de aandacht ook naar de economie gaan, want er is nood aan bijkomende steunmaatregelen.'

Het probleem voor de Belgische overheid is dat haar financiële ruimte beperkt is. Landen met een begrotingsoverschot en een beperkte schuld, zoals Duitsland en Nederland, kunnen gemakkelijker het grof geschut bovenhalen.

Nieuwe steunmaatregelen die geld kosten, dreigen het gat in de begroting, dat met de grens van 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) flirt, alleen dieper te maken. Hoewel de regering-Wilmès meer bevoegdheden heeft gekregen om de strijd met het coronavirus aan te gaan, maakt de politieke situatie het er niet gemakkelijker op.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud