Nationale Bank: 'Banken te soepel met woonkrediet'

Gouverneur Jan Smets van de Nationale Bank ©BELGA

De Nationale Bank maant de Belgische banken aan tot grotere voorzichtigheid bij de toekenning van woonkredieten. Sommige tarieven liggen ongezond laag en het aandeel van risicovolle leningen ligt te hoog, vindt de toezichthouder.

De huidige concurrentieslag in hypothecair krediet vormt een bedreiging voor de goede werking van de banksector. Dat zegt de Nationale Bank in zijn jaarlijkse rapport over de stabiliteit van de financiële sector. De toezichthouder spreekt van 'aanzienlijke en toenemende kwetsbaarheden in de portefeuille hypothecaire kredieten van de Belgische banken'.

De Nationale Bank stelt vast dat de hypothecaire kredietverlening 'zeer dynamisch' was in 2017 en sneller groeide dan de economie. Dat heeft onder meer te maken heeft met 'een aantal strategische beslissingen' van de banken. 'Een deel van de hypothecaire kredietverlening gebeurt tegen te soepele kredietcondities', zegt de toezichthouder.

Knipperlichten

De Nationale Bank noemt de recente evolutie van de hypothecaire schulden van de Belgische huishoudens 'zorgwekkend'. De gezinnen steken zich voor hun vastgoeddroom steeds zwaarder in de schulden.

Een eerste indicator is de schuldgraad van de Belgische gezinnen (60 procent van het bruto binnenlands product), die sinds vorig jaar boven het Europees gemiddelde ligt. Projecties wijzen erop dat een verdere stijging goed mogelijk is, terwijl er elders in Europa een afname van de schuldgraad vastgesteld wordt.

Nog enkele knipperlichten: de Belgen lenen steeds grotere bedragen en voor een langere looptijd. Het gemiddeld ontleend bedrag bij de aankoop van een woning is gestegen tot bijna 160.000 euro, tegenover 120.000 euro tien jaar geleden.

In de helft van de gevallen komt de quotiteit, het geleend bedrag tegenover de aankoopprijs, uit boven 80 procent en in een derde van de gevallen zelfs boven 90 procent.

De looptijden van 20 jaar en langer verloren tussen 2010 en 2016 aan populariteit, maar kenden vorig jaar een opgemerkte comeback. Ze zijn goed voor zowat 35 procent van de nieuwe kredieten, tegenover maar 30 procent een jaar eerder.

Ondanks die langere looptijden weegt de maandelijkse afbetaling steeds zwaarder door in het gezinsbudget. Bij een vijfde van de nieuwe kredietnemers gaat meer dan de helft van maandinkomen naar de afbetaling van het woonkrediet.

Correctie?

De toezichthouder klopt al jaren op dezelfde nagel, maar doet het elke keer met iets meer nadruk: hoewel de algemene gezondheid van de Belgische hypotheekmarkt goed is, zijn er indicaties van mogelijke oververhitting. De vastgoedprijzen zitten in België al jaren in de lift. De stijging vorig jaar bedroeg gemiddeld 2,8 procent. Zelfs als je de inflatie eruit filtert, stegen de Belgische vastgoedprijzen met 75 procent sinds 2000.

De Nationale Bank wil niet gezegd hebben dat er prijsdalingen aankomen. 'Het enige wat we vaststellen: in andere landen is er een prijzencorrectie geweest, in ons land niet', klinkt het.

Schokbestendig

'Woonkredieten beginnen nu wel heel zwaar door te wegen in de balansen van de banken', verklaarde Jean Hilgers, directeur bij de Nationale Bank, bij de presentatie van het rapport. De uitstaande woonkredieten klokten in 2017 af op 200 miljard euro, een verdubbeling op negen jaar. Dat komt neer op 20 procent van het balanstotaal van de banksector.

Inclusief bedrijfskredieten aan de bouw- en vastgoedsector loopt dat op tot 250 miljard euro, of een kwart van het opgetelde balanstotaal.

'Een schok op de vastgoedmarkt zou verregaande gevolgen kunnen hebben voor de financiële stabiliteit van de Belgische banksector en, in mindere mate, voor die van de verzekeringssector', waarschuwt de Nationale Bank.

De toezichthouder verplichtte de banken enkele jaren geleden tot het aanleggen van een specifieke kapitaalbuffer voor hypotheekrisico's, goed voor in totaal 900 miljoen euro. Vorige maand kwam daar een bijkomende buffer bij van 600 miljoen euro, wat het totale stootkussen op 1,5 miljard euro brengt.

Gouverneur Jan Smets geeft toe dat de eerste maatregel niet tot de verhoopte gedragsverandering leidde bij de banken. 'Om de impact van de tweede maatregel in te schatten, is het nog te vroeg. We hopen op een afname van de kwetsbaarheden. Kijk, dit is niet alleen een financiële maatregel, maar ook een signaal naar de banken toe.'

De Nationale Bank is ook begonnen met infosessies met de belangrijkste bankiers van het land om hen aan te zetten tot een 'voorzichtig en doordacht kredietverleningsbeleid'.

Kredietvoorwaarden

Smets benadrukt dat de maatregelen gericht zijn op de financiële instellingen, en niet op de burgers. Er is geen reden om de zaken te dramatiseren, zegt hij. Het aantal wanbetalingen blijft vooralsnog zeer beperkt.

'Ons doel is dat de banken voldoende kapitaal opzij zetten, zodat ze voldoende capaciteit hebben om ook woonkredieten te verlenen in minder goede tijden', zegt de gouverneur. 'Het is onze taak om mogelijke problemen te voorzien. We willen dat ze gewapend zijn mochten er zich in de toekomst prijsverlagingen of terugbetalingsproblemen voordoen.'

'De specifieke kredietvoorwaarden voor de klant zijn een zaak van elke individuele bank. Ons advies is: pas marges toe die corresponderen met de onderliggende kosten en risico's, zodat de kredietverlening in lijn ligt met duurzame winstgevendheid.'

'Bij het verlenen van een krediet, blijft de terugbetalingscapaciteit het belangrijkste criterium', zegt bankenkoepel Febelfin in een reactie. 'De bank zal elk dossier geval per geval grondig bekijken, de terugbetalingscapaciteit van de kredietnemers analyseren en van hen in vele gevallen een eigen inbreng vragen. Verantwoorde kredietverlening is van enorm belang. Niemand is immers gebaat bij een krediet dat men niet kan terugbetalen, de bank noch de klant.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content