Overheidsschuld daalt onder 100 procent

Het zwartwerk in de bouwsector is volgens de Nationale Bank groter dan verwacht ©Hollandse Hoogte / Dolph Cantrijn

Dankzij de hoger dan verwachte economische groei van de jongste jaren daalt de Belgische overheidsschuld in 2019 bijna zeker onder 100 procent van het bruto binnenlands product.

Niemand zal het voelen in zijn portefeuille, maar de Belgen zijn rijker dan verwacht. Dat zegt de Nationale Bank, die de belangrijkste macro-economische statistieken van de voorbije decennia heeft herberekend.

Het bruto binnenlands product (bbp), de meest gebruikte maatstaf van welvaart, is met 7 miljard euro of 1,7 procent naar boven herzien. Daardoor vermindert de schuldgraad van de overheid, omdat die wordt uitgedrukt in procent van het bbp. Het aantal jobs is met 15.000 opgetrokken, vooral omdat de Nationale Bank haar raming van het zwartwerk heeft verhoogd.

Waarom zijn de statistieken herzien?

België en de andere landen van de Europese Unie maken om de vijf jaar een grondige evaluatie van de nationale rekeningen om de kwaliteit op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. Nieuwe economische ontwikkelingen, zoals e-commerce en de elektriciteitsproductie van gezinnen, worden geïntegreerd in de statistieken. Bij de Nationale Bank hebben 35 statistici maanden gewerkt aan deze ingrijpende oefening.

In de mate van het mogelijke herberekende de Nationale Bank de statistieken vanaf 1995. Ze doet dat om voor een zeer lange periode vergelijkbare statistieken te garanderen. Niet alle landen doen dezelfde aanpassingen. Op vraag van Eurostat, het statistisch bureau van de Europese Unie, heeft de Nationale Bank 30 cijferreeksen herzien. Voorts heeft de Nationale Bank op eigen initiatief nog 40 andere cijferreeksen aangepast.

Wat is het belangrijkste resultaat?

Het bbp van 2017, het laatste jaar waarvoor al gedetailleerde cijfers bestonden, is opwaarts herzien van 439 naar 446 miljard euro. De Belgische economie werd dus 1,7 procent groter.

Ons land is wat rijker dan verwacht, omdat de economische activiteit sinds 2012 bijna elk jaar iets sneller groeide dan de oude ramingen signaleerden. De economische groei bedroeg in de periode 2010-17 gemiddeld 1,4 procent in plaats van de eerder gepubliceerde 1,2 procent.

Waarom is het bbp groter dan verwacht?

Dat is het gevolg van een combinatie van factoren. Onder meer de vergoedingen van zelfstandige bestuurders van vennootschappen zijn groter dan verwacht. Ook verzekeringsmaatschappijen en de verhuur van woningen leveren een grotere bijdrage tot het bbp. De Belgen hebben de jongste jaren veel geïnvesteerd in vastgoed en ook het toenemende gebruik van onlineplatformen als Airbnb speelt een rol.

Voorts is voor het eerst de elektriciteitsproductie van gezinnen meegeteld. Steeds meer gezinnen hebben zonnepanelen op het dak van hun woning. De toegevoegde waarde daarvan - de waarde van de productie min de kosten - bedroeg in de periode 2012-15 gemiddeld  600 miljoen euro en is sindsdien wellicht nog gestegen.

Ook de herclassificatie van Infrabel verhoogt het bbp. De beheerder van het spoorwegnet wordt niet meer beschouwd als een onderneming maar als een overheidsinstelling. De toegevoegde waarde van een overheidsinstelling wordt op een andere manier berekend als die van een onderneming.

Wat is de invloed van e-commerce?

De nationale rekeningen houden voor het eerst rekening met de onlineaankopen via buitenlandse websites. Die aankopen zijn gestegen van 400 miljoen euro of 80 euro per gezin in 2011 naar 3,1 miljard of 650 euro per gezin in 2018.

Deze aankopen hebben geen invloed op het bbp, omdat de stijging van de consumptie wordt gecompenseerd door een even grote toename van de invoer. Een groei van de consumptie verhoogt het bbp, terwijl een stijging van de invoer het bbp verlaagt.

Zijn de overheidsfinanciën nu gezonder?

De raming van het begrotingssaldo verandert nauwelijks, hoewel de Nationale Bank voor het eerst rekening houdt met de impact van het stelsel van groenestroomcertificaten. De nieuwe cijfers hebben dus niet tot gevolg dat de volgende regering minder moet besparen.

Er is wel goed nieuws over de overheidsschuld. Het hoger dan verwachte bbp heeft tot gevolg dat de overheidsschuld in 2018 slechts 100 in plaats van 102 procent van het bbp bedroeg. Aangezien nagenoeg alle economen voor 2019 een daling van de schuldgraad voorspellen, is het bijna zeker dat de overheidsschuld dit jaar voor het eerst sinds 2008 onder de symbolische grens van 100 procent van het bbp daalt.

Maar het is mogelijk dat de overheidsschuld daarna snel weer boven 100 procent stijgt. Bij ongewijzigd beleid zal de schuldgraad in 2020 toenemen, voorspelt de federale regering in de ontwerpbegroting die ze dinsdag heeft ingediend bij de Europese Commissie. De vernietiging van de effectentaks door het Grondwettelijk Hof slaat een extra gat van ruim 200 miljoen in de begroting van volgend jaar.

Waarom stijgt het aantal jobs?

De raming van het aantal jobs van loontrekkenden is met 15.000 of zowat 0,4 procent verhoogd. De belangrijkste reden is dat er volgens een nieuwe berekeningsmethode meer zwartwerk is in de bouwsector en de dienstensector.

De Nationale Bank wil niet zeggen wat haar raming is van het totaal aantal zwarte jobs. Ze verwijst naar het gebrek aan tastbare informatie en de gevoeligheid van de gegevens.

Bovendien zijn de jobs van Belgische ambassades in het buitenland voor het eerst meegeteld in de statistieken. De Europese regelgeving beschouwt die banen als grensarbeid.

Zijn er nog andere gevolgen?

De gezinnen blijken iets meer te sparen dan verwacht, omdat de opwaartse herziening van het inkomen wat groter is dan die van de consumptie. In 2017 hebben landgenoten 12 in plaats van 11,4 procent van hun inkomen gespaard.

De Nationale Bank houdt bij de raming van het sparen niet alleen rekening met vers geld op spaarboekjes en de aankoop van beleggingsproducten, zoals aandelen en obligaties. Ook de uitgaven voor nieuwbouw en renovatie van woningen worden meegeteld. Die investeringsuitgaven zijn neerwaarts herzien.

Bij de ondernemingen valt op dat hun winstmarge wat lager is dan verwacht. Maar de bedrijven hebben wel meer geïnvesteerd.

Verhogen ook andere landen het bbp?

Eurostat zal pas eind oktober de resultaten van alle landen publiceren. Maar nu al is duidelijk dat het bbp niet in alle landen groter is dan verwacht. Het statistisch bureau van Duitsland deelde mee dat het zijn raming van het Duitse bbp van 2018 met 42 miljard euro of 1,2 procent heeft verlaagd naar 3.344 miljard.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n