analyse

‘3.000 camera's is buiten proportie'

©BELGAIMAGE

De forse toename van het aantal detectiecamera’s op onze wegen doet het debat over veiligheid en privacy weer oplaaien. Is met 3.000 camera’s ook big brother onder ons?

Als u vanochtend naar het werk rijdt via een Vlaamse snelweg, is de kans bijzonder klein dat uw auto aan een ANPR-camera ontsnapt. Die kans neemt in de toekomst alleen maar af. Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) wil het aantal camera’s voor de detectie van nummerplaten stevig opdrijven. Er zijn er nu 1.000 gebudgetteerd, dat moeten er twee à drie keer zoveel worden.

Met de plannen staat het debat over het evenwicht tussen veiligheid en privacy weer op scherp. De discussie over de voor- en nadelen van meekijkende camera’s speelde al in het Irak van 2004. Een team van de luchtmacht ontwikkelde toen een drone, samen met een camera met ultrakrachtige lenzen. Die maakte continu luchtfoto’s van Bagdad. Bij een explosie, van een bernbom bijvoorbeeld, kon het team terugscrollen in de beelden om de daders te identificeren.

Er zijn regels over wie wanneer en hoelang meekijkt.
philippe de backer
staatssecretaris voor privacy

De uitbreiding van het cameraschild, zowel op snel- als gewestwegen, dient om de criminaliteit terug te dringen, betogen voorstanders. De detectiecamera’s scannen nummerplaten en toetsen die aan zwarte lijsten met geseinde voertuigen. Tot een maand na registratie kan de politie de beelden opvragen. In de volgende elf maanden blijven de data beschikbaar, maar zijn ze alleen op te vragen in het kader van een gerechtelijk onderzoek. ‘Analyse leert dat in onderzoeken na zes of zeven maanden nog getuigen opduiken’, klinkt het op het kabinet-Jambon.

Camerawet

De overheid haast zich om te benadrukken dat voldoende controlemechanismen zijn ingebouwd. De regeling van de detectiecamera’s valt onder de nieuwe camerawet, die in mei samen met de Europese privacyregels (GDPR) van kracht werd. ‘Het is echt niet het geval dat iedereen zomaar kan meekijken’, stelt staatssecretaris voor Privacy Philippe De Backer (Open VLD). ‘Er zijn regels over wie, wanneer en hoelang kan meekijken. Met het gerechtelijk onderzoek als een ultieme grendel.’

Maar hoe proportioneel is het om in de jacht op criminelen het doen en laten van elke automobilist te registreren? Matthias Dobbelaere-Welvaert, IT-jurist bij het kantoor De Juristen, trok op Twitter fel van leer tegen de plannen. ‘Dit is een hellend vlak’, zegt hij aan De Tijd. ‘3.000 camera’s om de criminaliteit aan te pakken, dat doorstaat de toets van proportionaliteit niet.’

Twitter is een relatief medium en Dobbelaere-Welvaert profileert zich vaker op het privacythema. Maar hij krijgt de steun van toppers uit de Vlaamse bedrijfswereld. Eric Van Zele, de ex-Barco-CEO die met Crescent (Option) actief is rond slimme toestellen en de captatie van data, plaatst ook vraagtekens bij de plaatsing van duizenden camera’s. ‘Ons bedrijf focust alleen op het inzamelen van data, niet op de verwerking ervan.’

Van Zele vraagt een debat over dat tweede luik, de verwerking van beelden en data. ‘Het is nu al technologisch mogelijk gezichten van shoppers te herkennen en de gegevens daarvan te koppelen aan de locatiegegevens van uw smartphone.’ Bedrijven en overheden zullen daar sneller dan verwacht toe in staat zijn, waarschuwt hij.

Het is dan ook niet de vraag of, maar wanneer het cameraschild een bredere invulling krijgt. Een voertuig kan geseind staan om tal van redenen. Zo onderzoekt het kabinet van De Backer of het mogelijk is ook sociale fraude op te sporen via de ANPR-camera’s. Zover is het nog niet, beklemtoont de staatssecretaris, maar het is een voorbeeld van hoe breed de detectiecamera’s kunnen worden ingezet.

Tegelijk vindt een technologische omwenteling plaats. Het beveiligingsbedrijf Securitas, dat de hard- en software van 100 à 150 mobiele ANPR-camera’s levert, stelt dat die ook samen met software voor andere toepassingen gebruikt kunnen worden. ‘Het is theoretisch mogelijk om met andere software andere pistes te bewandelen’, stelt Koen Colpaert, de woordvoerder bij Securitas.

Gezichten detecteren

Gezichtsherkenning komt dan al snel in het vizier. Gaan ANPR-camera’s binnenkort naast nummerplaten ook gezichten detecteren? Het zou de strijd tegen de criminaliteit een flink eind verder op weg helpen. Op de luchthaven van Zaventem vond al een test plaats met gezichtsherkenning via ANPR-camera’s.

De test was er een zonder passagiers, in een zuivere testomgeving. Daaruit bleek dat de technologie nog lang niet op punt staat. ‘Dit is niet iets voor de eerste jaren’, is het kabinet-Jambon formeel. Al ziet het wel brood in de technologie. Gezichten in de vertrek- of aankomhal kunnen dan met behulp van ANPR-camera’s getoetst worden aan lijsten met foto’s van Syriëstrijders.

Techwatchers hopen dat de overheid tegen dan de nodige ‘digitale maturiteit’ heeft gekweekt. ‘Ik ben absoluut niet tegen het verwerken van data of beelden’, stelt Jeroen Lemaire, de CEO van de digitaleproductstudio In The Pocket. ‘Maar ik hoop dat de Belgische overheid er tegen dan matuur en competent genoeg voor is.’ Het kabinet-Jambon maakt zich sterk dat het zich klaarmaakt voor die toekomst. ‘De camerawet is geschreven op de groei.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content