Advertentie
analyse

7,6 miljard voor de fierheid van de Waal

Aan energie heeft Waals minister-president Elio Di Rupo nog altijd geen gebrek. ©Photo News

Met 7,6 miljard aan investeringen in vorming, onderzoek, duurzaamheid, digitalisering en welzijn haalt Elio Di Rupo (PS) nog een keer alles uit de kast om Wallonië te herlanceren na de coronacrisis. Wordt het vierde plan in 25 jaar wél het goede? ‘Het blijft veel wortel, en weinig stok.’

‘We kunnen blijven treuren over de coronacrisis of we kunnen onze burgers hun fierheid om Waal te zijn in een welvarend land teruggeven.’ Elio Di Rupo schuwde woensdag de grote woorden niet tijdens de voorstelling van het Waals relanceplan in het parlement. ‘Nooit heeft de Waalse overheid een plan van deze omvang uitgerold, maar het is cruciaal dat alle actoren de energie ervan vastpakken.’

Aan energie heeft ‘monsieur Wallonie’ nog altijd geen gebrek. Hij wordt volgende maand 70, maar met Joe Biden als voorbeeld kunnen er nog vlotjes twee legislaturen bij. Alleen hebben we zijn hooggespannen retoriek al drie keer eerder gehoord. ‘Geef ons tien jaar’, klonk het in 1995 uit de mond van Philippe Busquin (PS) bij de lancering van het toekomstcontract voor Wallonië.

Tien jaar later werd dat ‘Geef ons nog eens tien jaar’ bij de voorstelling van het eerste marshallplan, dat in 2014 een remake kreeg. Drie plannen en heel wat miljarden later luidt de conclusie dat er wel degelijk heel wat beweegt bezuiden de taalgrens - vooral in de biotech- en de farmacluster in Waals-Brabant - maar dat de achterstand op Vlaanderen nog altijd te aanzienlijk is om het zonder transfers te doen.

‘Mocht België een bedrijf zijn, dan is Vlaanderen de grote boîte en Wallonie het niet-zelfbedruipend winkeltje’, sarde N-VA-voorzitter Bart De Wever vorig jaar. 

KBC Economics

‘Als je puur naar de macro-economische cijfers kijkt, kan je niet anders dan concluderen dat de eerdere herstelplannen onvoldoende gerendeerd hebben’, zegt KBC-econoom Johan Van Gompel.

‘In het begin zag het er nog goed uit. Tussen 2000 en 2008 zat Wallonië nagenoeg op hetzelfde groeipad als Vlaanderen, maar de financiële crisis is er veel slechter verteerd dan in Vlaanderen. In de periode sinds de crisis, tussen 2008 en 2019, steeg het bruto regionaal product in Vlaanderen met gemiddeld 1,3 procent per jaar, tegenover 0,8 procent in Wallonië. Het verschil is zowel aan de lagere werkgelegenheidsgroei als de productiviteitsgroei te wijten’, zegt Van Gompel. De jongste jaren waren er wel weer wat optimistische geluiden over een stijgende werkzaamheidsgraad, maar met 64 procent blijft die aanzienlijk lager dan de 75 procent in Vlaanderen.

Thomas Dermine (PS), die nu federaal staatssecretaris voor de relance is, gaf vorig jaar in De Tijd toe dat Wallonië veel te lang is blijven vasthouden aan de oude industrieën. ‘In mijn regio Charleroi worden enorm veel jobs gecreëerd, maar doordat de jongste jaren 10.000 banen verloren gingen bij ‘grote boîtes’ als Caterpillar, Arcelor en de glasindustrie, blijkt dat niet uit de algemene cijfers. Bij wijze van grap voegde de PS’er er nog aan toe dat de omslag nu wel gemaakt is, gezien er geen oude industrieën meer zijn om kapot te gaan.

Nederlands leren

In het relanceplan dat de Waalse regering nu in gang duwt, is inderdaad geen spoor meer van achterhaalde sectoren. Net als het plan Vlaamse Veerkracht en het federale relanceplan gaat het vooral om digitalisering, vergroening en betere vorming. Het verschil zit in de omvang - 7,6 miljard voor Wallonië tegenover 4,3 miljard in Vlaanderen - en enkele accenten. 1,44 miljard euro wordt ingezet om de jeugd te activeren en de vormingsgraad op te krikken.

Opvallend daarbij is dat Di Rupo en co. enorm hameren op het opkrikken van de kennis van het Nederlands als opstap naar werk in de grensregio’s. 2,67 miljard gaat naar groene investeringen, met een groot isolatie- en renovatieprogramma voor openbare gebouwen en huizen als blikvanger. 1,26 miljard gaat naar digitalisering en economische ontwikkeling, 150  miljoen naar de modernisering van de overheid en 2,12 miljard naar meer welzijn en sociale inclusie. De nieuwigheid daar is de creatie van zogenaamde territoires zéro chômage naar Frans voorbeeld, waarbij in gebieden met hoge werkloosheid werk wordt gecreëerd voor iedereen die er woont.

Alle partijen, regio’s, sectoren en universiteiten mogen hun inbreng doen, waarna iedereen iets krijgt, maar te weinig om kritische massa te genereren. Het is het drama van Wallonië.
Jean-Yves Huwart
auteur en ondernemer

‘De omvang van de budgetten geeft de indruk dat Wallonië de crisis aangrijpt om er beter uit te komen’, zegt de Vlaamse econoom Stijn Baert (UGent). ‘In de lijst maatregelen zitten heel wat zuivere overheidsinvesteringen, die de relance moeten kunnen aanzwengelen. Maar in een aantal opzichten is het plan toch weer typisch Waals. Ik mis structurele hervormingen, de plannen rond sociale inclusie zijn uitgaven die de begroting structureel kunnen verslechteren. Van die zones zéro chômage is het positieve aspect dat er aan de aanbodzijde wordt gewerkt, maar het risico is dat ze reguliere arbeid vreten.’

De Waalse econoom Didier Pacquot van het Institut Jules Destrée vindt het relanceplan zo uitgebreid dat de essentie verloren dreigt te gaan: ‘Voor mij zou men maar op enkele zaken moeten focussen: onderzoek en ontwikkeling in functie van de industrie en vorming. Ik hoop dat het plan de komende maanden nog concreter wordt, want er zijn wel mogelijkheden in Wallonië.’

Pacquot is niet zo negatief over wat sinds het eerste marshallplan gebeurd is. ‘Op het vlak van biotech en farma is er rond grote bedrijven als GSK en UCB en universiteiten als die van Louvain-la-Neuve een heel mooi ecosysteem ontstaan met spin-offs en start-ups die kapitaal uit de hele wereld aantrekken. Niet alleen naar Waals-Brabant, maar ook naar Charleroi en Luik.’

De competitiveitspool Bio-Win zet het succes gretig in de verf: ‘De biofarmaceutische sector in Wallonië is goed voor 50.000 jobs en 2,2 miljard euro opgehaald kapitaal in de jongste 15 jaar’, staat op zijn website. Maar volgens Pacquot blijft het huidige bedrijfsweefsel te veel hangen bij start-ups en biotech. ‘We hebben in Wallonië nood aan bedrijven van 400 à 500 werknemers, maar kleine kmo’s groeien te weinig door. Dat is vooral een mentaliteitskwestie. Waalse bedrijven zijn nogal op zichzelf gericht, zonder pure groeicultuur zoals in Vlaanderen. Daardoor ontbreekt de kritische massa om stappen vooruit te zetten met de economie.’

Kritische massa

‘Kritische massa’: het is een begrip dat ook in het betoog van ondernemer en oud-journalist Jean-Yves Huwart terugkomt. De auteur van het boek ‘Pourquoi la Wallonie ne se redresse pas’ is al jaren erg sceptisch over de herstelplannen van de Waalse overheid en heeft er opnieuw geen goed oog in.

‘Heb je dat plan al eens bekeken? Ten eerste is dat bedrag van 7,6 miljard zwaar opgepompt, omdat het een samenraapsel is van regulier beleid en het Europees relanceplan. Daarnaast staan er weer zoveel maatregelen in dat een kat er haar jongen niet in vindt. Het plan werd opgemaakt na een inspraakronde, maar het resultaat is het klassieke plaatje: alle partijen, regio’s, sectoren en universiteiten mogen hun inbreng doen, waarna iedereen iets krijgt, maar te weinig om kritische massa te genereren. Het is het drama van Wallonië.’

Volgens Huwart zou de focus veel meer op onderwijs en beroepsvorming moeten liggen. In Wallonië heeft maar 37 procent van de inwoners een diploma hoger onderwijs, wat op de productiviteitsgroei weegt. Daarnaast laat de kwaliteit te wensen over. De bekende PISA-scores (Programme for International Student Assessment) zijn al veel langer in verval dan in Vlaanderen.

Huwart: ‘Alleen met het structureel herdenken van het onderwijs - met veel minder versnippering en een betere integratie in het bedrijfsleven - kunnen we eruit geraken. Er zijn vandaag 220 studierichtingen in het technisch en het beroepsonderwijs, maar de helft ervan bereiken maar 7 procent van de leerlingen. De best gevolgde richting is opvoeder. Het kost handenvol geld, het is niet efficiënt en er is geen focus.’

Baert blijft vooral op zijn honger zitten op het vlak van structurele hervormingen om de werkzaamheidsgraad op te krikken. ‘Het is veel wortel en weinig stok. Mij lijkt een beleid dat resoluut inzet op heropleiding als harde voorwaarde voor een uitkering en op vrijwilligerswerk als springplank naar werk een betere optie dan die zones zéro chômage, maar misschien is dit te veel stok voor Waalse politici.’

Huwart: ‘De analyses en intenties van die plannen zijn altijd juist en goed, maar het is in de uitvoering dat het stokt. Er is gewoon te weinig leadership in Wallonië.’

Waarover gaat het?

De Waalse regering pakt uit met een groot relance- en herstelplan met 7,6 miljard euro aan investeringen en uitgaven.

Wie zijn de hoofdrolspelers?

Het is misschien wel het laatste grote nummer van Waals minister-president Elio Di Rupo (PS), de man die de voorbije 25 jaar al bij drie andere herstelplannen betrokken was. Ook MR en Ecolo zitten aan de knoppen.

Wat zal het opleveren?

Experten zijn eerder sceptisch over de veelheid aan ideeën.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud