F-16-dossier: Vandeput heeft het over 'zware inschattingsfout'

©Siska Vandecasteele

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) zegt dat het een zware inschattingsfout is dat informatie over de levensduur van de F-16's de top van Defensie niet heeft bereikt. Zowel de meerderheid als de oppositie haalt het geschut boven in het dossier.

In de Kamer verantwoordde Vandeput zich dinsdag over een rapport van de vliegtuigbouwer Lockheed Martin, waaruit blijkt dat de F-16-gevechtsvliegtuigen zes jaar langer kunnen dienstdoen dan aangenomen.

De minister zei dat hij dat document nooit gezien heeft maar had moeten krijgen. Omdat hij het niet had, heeft hij 'bewust noch onbewust informatie achtergehouden'.

Dat de informatie niet bij de chef van Defensie of zijn kabinet is geraakt, noemde hij een 'zware inschattingsfout'. Er volgt zowel een intern als een extern onderzoek, en daarna 'gepaste actie'. Het externe onderzoek moet voorkomen dat in de toekomst nog cruciale informatie 'te laag in de keten' blijft steken.

De studie uit 2017 kwam tot stand op vraag van mensen bij de legerstaf die actief zijn met het zo goed mogelijk beheren van de vloot, legde Vandeput uit. Diezelfde vraag werd ook in 2003 gelanceerd bij de midlife update van de toestellen. Er kwam in februari 2018 een tweede rapport binnen van Lockheed Martin met aanvullingen en correcties op het eerste rapport. 

Bevestiging

De minister bevestigde dat het rapport aangeeft dat de F-16's gemiddeld zes jaar langer kunnen vliegen dan eerst aangenomen. Al benadrukte hij het woord 'gemiddeld'. 'In theorie is het mogelijk gemiddeld zes jaar langer te vliegen, maar in de praktijk geldt dat niet voor elk toestel. Dat is de beperking die Lockheed Martin vermeldt.'

'Ik heb het bewuste eerste rapport de eerste keer gezien toen het vanmorgen in mijn elektronische postbus viel', stelde Vandeput nog. 'Een paar uur later gevolgd door het tweede rapport.'

In de voorbereiding van het dossier werden volgens de N-VA-minister de verschillende opties tegen het licht gehouden, ook de verlenging van de levensduur. 'Ik heb destijds mijn huiswerk gemaakt', verzekerde hij. Een aantal elementen uit dat onderzoek kreeg de stempel 'vertrouwelijk' mee, maar Vandeput laat onderzoeken in welke mate een en ander publiek kan worden gemaakt.

Hij heeft in het parlement eerder gezegd dat de F-16's versleten zijn en dat er geen studies zijn die suggereren dat ze langer kunnen operationeel zijn. Het rapport van Lockheed Martin, waar de sp.a de hand kon op leggen, spreekt dat nu tegen.

Carrosserie

Maar de nieuwe studie heeft het volgens de minister enkel over de structuur - de carrosserie - van het toestel. Het is de vraag of de radar, de communicatiemiddelen of de wapens van de toekomst in de vliegtuigen kunnen worden geïntegreerd.

Verschillende partijen vroegen de minister de procedure voor de vervanging stop te zetten, of op zijn minst te schorsen. Vandeput ging daar niet op in. Momenteel vindt de evaluatie plaats van de binnengekomen biedingen. 'Eens de tijd rijp is voor een volgende stap, zullen we kijken welke informatie we aan het dossier kunnen toevoegen', luidde het.

Op alle banken klonk stevige kritiek op de gang van zaken. Veli Yüksel (CD&V) had het over een 'duidelijk politiek probleem' en een 'zwaar politiek feit'. Ook Tim Vandenput (Open VLD) had het over een 'zeer zware fout in het defensieapparaat' dat de info niet bij de minister terechtkwam, terwijl Damien Thiéry (MR) zich de vraag stelde of de minister nog vertrouwen kan hebben in zijn generale staf.

Bij de oppositie trok de sp.a vanzelfsprekend hard van leer, nadat de partij het rapport naar buiten had gebracht. Kristof Calvo (Groen) stelde dat Vandeput 'niet de spelverdeler, maar de speelbal' is geworden. Hij steunde de vraag van de sp.a om het parlement eveneens een onderzoek in te laten stellen. 

Interne mail

De sp.a heeft ook de hand kunnen leggen op een interne mail bij defensie, die suggereert dat de informatie bewust is achtergehouden om het miljardenorder voor nieuwe vliegtuigen niet te vertragen. Iemand bij defensie stelt in die mail de vraag of de informatie van Lockheed Martin over de levensduur van de F-16's niet moet worden gedeeld met de chef Defensie Marc Compernol en met Vandeput.

Volgens sp.a-voorzitter John Crombez is er een jaar eerder, in 2016, ook een boos telefoontje vertrokken van generaal Frederik Vansina, het hoofd van de luchtcomponent, naar Lockheed Martin met de vraag te stoppen met berekeningen te maken over de inzetbaarheid van de F-16's.

Inlichtingendienst

Kamerlid en defensiepecialist Dirk Van der Maelen (sp.a) vermoedt dat Vansina weet had van de studie van Lockheed Martin. Maar ook bij de rol van generaal Claude Van de Voorde, de topman van de militaire inlichtingendienst (ADIV), plaatst de socialist vraagtekens. Hij leidt sinds vorig jaar de militaire veiligheidsdienst, maar was voordien kabinetschef van Vandeput en was de voorganger van Vansina bij de luchtmacht.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content