reportage

Aalst maakt zich op voor carnaval onder hoogspanning

De Aalstenaars leggen de laatste hand aan hun praalwagens.

De powers that be - ook de burgemeester is overstag - smeken de carnavalisten in Aalst zondag de antisemitische karikaturen te laten nu de wereldpers afzakt. Maar hoe meer kritiek, hoe meer de carnavalisten er in alle commotie nog een schepje bovenop willen doen.

Het stormt rond Aalst Carnaval. De stoet zondag mag door storm Ellen niet alleen rukwinden tot 80 kilometer per uur verwachten. Nu de toorn van Israël gewekt is, steekt ook figuurlijk windkracht 10 op. Burgemeester Christoph D’Haese (N-VA) laat weten dat vanuit de hele wereld persploegen zich aanmelden om beelden te schieten en verslag te doen van het carnavalsfeest in Aalst.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Yisrael Katz richtte het vergrootglas op de stad, met steun van zijn ambassadeur in België. Hij liet op Twitter verstaan dat ons land zich als westerse democratie zou moeten schamen om zo’n antisemitische, giftige haatparade toe te laten. De forse tussenkomst is ingegeven door signalen van carnavalsverenigingen dat ze van plan zijn met een stortvloed van stereotypen te komen - van Joden maar ook van allerlei andere minderheidsgroepen.

Het is een reactie op de commotie rond een praalwagen vorig jaar. De carnavalsgroep De Vismooil’n beeldde Joden af in chassidische kledij, met pijpenkrullen en haakneuzen die op potten geld zitten en zelfs een pop met een rat op haar schouder. Het doet sterk denken aan de stereotypen in de nazipropaganda en neonazipublicaties. In de meeste carnavalsoptochten in Duitse steden in de jaren 30 werden Joden op precies dezelfde manier neergezet, wat de verontwaardiging in Israël en de Joodse gemeenschap doet oplaaien.

Schrik

De burgemeester van Aalst beseft dat het beeld dat de wereld zondag te zien zal krijgen van zijn stad niet fraai wordt. Die woorden nam Vlaams minister van Samenleven Bart Somers (Open VLD) in de mond. De schrik zit er goed in dat de carnavalisten Aalst zondag voor het oog van de wereldpers te kijk zetten als de hoofdstad van het antisemitisme. D’Haese liet lang verstaan dat hij geen ‘censuurburgemeester’ is, en dat hij humor, spot noch satire kan beknotten in een democratie die de vrije meningsuiting onderschrijft.

Hoe meer aandacht voor de kwestie, hoe meer Aalstenaars foert zullen zeggen en hoe meer ze het zullen doen.
Steve Vandyck
Coördinator Carnavalverbond Aalst

D'Haese blijft erbij dat hij ‘de vrijheid van carnaval onmogelijk kan beteugelen’. Maar hij schaaft zijn standpunt nu wel bij om de carnavalisten op te roepen niet te kwetsen om te kwetsen. ‘We moeten oog hebben voor het feit dat een ruime gemeenschap zich mogelijk gegriefd voelt, en we moeten daar respect voor hebben. Eenzelfde boodschap bij Somers, die ook stelde als liberaal de vrije meningsuiting in geen geval te willen beknotten. Niet dat het veel lijkt uit te maken.

De carnavalsverenigingen stellen begrip te hebben voor hun burgemeester, maar dat ze ook met alles moeten kunnen lachen. ‘Hoe meer aandacht voor de kwestie, hoe meer Aalstenaars foert zullen zeggen en hoe meer ze het zullen doen’, stelt Steve Vandyck, coördinator van het Carnavalverbond Aalst, tegenover VRT.

Politiek dilemma

Het is een lastig politiek dilemma. Lokaal zijn de carnavalisten een machtsfactor van formaat, waardoor geen politicus van links tot rechts de verenigingen voor het hoofd wil stoten. Ook ideologisch splijt het issue de partijen. Niemand wil het etiket opgeplakt krijgen de vrije meningsuiting te willen beknotten, de dodelijke aanslag op de Franse humoristen van Charlie Hebdo na satirische cartoons over de profeet Mohammed indachtig. Maar ze willen evenmin neergezet worden als politici die Jodenhaat vergoelijken.

D'Haese moet op eieren lopen, want de N-VA onderhoudt goede banden met de Joodse gemeenschap en telt prominente Belgische Joden in haar rangen. Zelfs Joodse N-VA’ers zijn verdeeld, met Michael Freilich die vindt dat Israël zich niet moet moeien, terwijl André Gantman het gedoe in Aalst niet kunnen vindt. D'Haese probeert de schade te beperken door het carnaval uit te leggen als een omkeringsritueel.

De vraag is of het veel uitmaakt. D’Haeses verklaringen dat ‘er de jongste 25 jaar in Aalst geen stoet is geweest waar de Joden niet zijn geparodieerd’ hielpen niet. In de wereldpers verschijnen de eerste berichten over de ‘jaarlijkse antisemitische traditie in het Belgische Aalst'. 

Unesco

En à charge van Aalst wordt ook opgerakeld waarom het carnaval eind vorig jaar geschrapt is van de werelderfgoedlijst van het VN-cultuurorgaan Unesco. De praalwagen vorig jaar wordt niet als enige incident aangehaald.

Unesco-documenten verwijzen ook naar incidenten uit 2013 en 2018, met carnavalisten in nazikostuums die bussen gas onder de arm dragen en een praalwagen die de deportatie van de Joden naar de gaskamers portretteerde. Dat de achterliggende reden spotten met het rechtse imago van de N-VA en burgemeester D’Haese was, is in de aanloop naar zondag helemaal lost in translation.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud