Achter de schermen worden postjes verdeeld

©ERIC LALMAND/belga

Wie ligt in poleposition om de belangrijkste posten in België in te nemen? Kris Peeters (CD&V) voor de federale regering, Geert Bourgeois (N-VA) in Vlaanderen, Elio Di Rupo (PS) in Wallonië en Laurette Onkelinx (PS) in Brussel.

Het lijkt wat voorbarig om al te speculeren over postjes. Maar achter de schermen in en rond de Wetstraat wordt al druk gerekend en verdeeld. Zo is het duidelijk dat Kris Peeters de kandidaat-premier is voor CD&V, als de Vlaamse christendemocraten de premier mogen leveren. Dat is op zijn minst verrassend, want voor de verkiezingen was dat niet zijn ambitie.‘Ik ben geen kandidaat-premier’, liet Peeters voor de verkiezingen optekenen in een interview met De Tijd. ‘Het Vlaams niveau wordt in de toekomst nog belangrijker. Het federale niveau heeft nog belangrijke bevoegdheden, maar de uitdagingen liggen op regionaal niveau.’

Geert Bourgeois

Als Geert Bourgeois (N-VA) erin slaagt Vlaams minister-president te worden, zou een droom werkelijkheid worden. Even was daar twijfel over gerezen omdat Liesbeth Homans prominent op de voorgrond trad. Maar nu N-VA-voorzitter Bart De Wever voor Bourgeois heeft gekozen als coformateur voor de vorming van een Vlaamse regering, ligt die in poleposition om de leiding te nemen op het Martelarenplein. ‘Bourgeois is al tien jaar Vlaams minister. Het is dus niet onlogisch dat hij ook delegatieleider wordt. Zijn ervaring is heel belangrijk tijdens de onderhandelingen’, zei De Wever daarover.

 

Maar de verkiezingsuitslag gooide roet in het eten. De N-VA won de Vlaamse verkiezingen met een straatlengte voorsprong op CD&V. Peeters scoorde niet slecht, maar zijn rechtstreekse concurrente op de Vlaamse lijst, Liesbeth Homans, behaalde wel meer voorkeurstemmen.

Aangezien de N-VA de grootste partij in Vlaanderen is, ziet het ernaar uit dat zij de Vlaams minister-president mag leveren. Wellicht wordt dat Geert Bourgeois. In een regering stappen die geleid wordt door Bourgeois is geen optie voor Peeters. Dus moet hij op zoek naar iets anders. De voorbije weken circuleerden al geruchten dat hij Eddy Bruyninckx zou opvolgen als topman van de Antwerpse haven, Europees Commissaris zou worden of zelfs partijvoorzitter.

Maar dat lijkt toch niet aan de orde. Want bij CD&V is afgesproken dat Peeters premier wordt, mocht de partij kans maken op het premierschap. Die kans is reëel als De Wever erin slaagt zijn centrumrechtse regering van CD&V, N-VA, MR en cdH op de been te brengen.

In principe zou de N-VA dan aanspraak kunnen maken op het premierschap, want ze is veruit de grootste partij. Ze heeft zelfs meer Kamerzetels dan de christendemocratische familie. Maar voor de N-VA ligt dat moeilijk. Voor de verkiezingen liet De Wever wel verstaan dat hij het premierschap niet uitsluit. Maar dat leek toen vooral een manier om de onbesliste kiezers over de streep te trekken.

Laurette onkelinx

Het liefst zou Laurette Onkelinx (PS) gewoon vicepremier in de federale regering blijven. Maar als de PS federaal in de oppositie belandt, zoals te verwachten valt, staat Onkelinx op de eerste rij om Brussels minister-president te worden. Onkelinx leidt nu de onderhandelingen voor de vorming van een Brusselse coalitie.

Als Onkelinx in Brussel de leiding neemt, moet Rudi Vervoort (PS) plaats maken. Hij werd vorig jaar gebombardeerd tot Brussels minister-president in opvolging van Charles Picqué (PS).

 

Het ziet ernaar uit dat de N-VA bereid is het premierschap weg te geven aan CD&V. ‘De Wever redeneert dat het moeilijk is de Franstalige partijen te overtuigen in een federale regering te stappen als die geleid wordt door een Vlaamsnationalist’, zegt een CD&V-kopstuk.

Maar het gaat ook in tegen de aard van de N-VA om het roer van een federale regering in handen te nemen. Eind vorig jaar stelde de partij in haar communautaire plannen het premierschap te willen afschaffen.

Een andere mogelijkheid is dat de liberalen de premier leveren. Maar dat kan alleen als De Wever ervoor kiest om Open VLD mee te nemen in de federale regering in plaats van cdH. Dan is de liberale familie de grootste en komt Didier Reynders in beeld als premier.

Maar zo’n regering is niet de eerste keuze van De Wever. Zijn prioriteit gaat uit naar een regering met de MR en het cdH. En in dat scenario maakt Peeters veel kans op de Wetstraat 16.

Elio Di Rupo

Nu de PS federaal in de oppositie dreigt te belanden, moet een exit gezocht worden voor de federale kopstukken. De verwachting is dat premier Elio Di Rupo zich achter de Maas terugplooit en de leiding van de Waalse regering op zich neemt. Aftredend Waals minister-president Rudy Demotte zou dan als troostprijs de leiding krijgen van de Franse gemeenschapsregering.

De eerste tekenen dat Di Rupo de ambitie heeft om zich terug te trekken in het Elysette doken vorige week op, toen hij de forcing voerde voor de vorming van een Waalse regering. Daardoor viel hij de facto uit zijn rol als aftredend premier en leek hij afscheid te nemen van de Wetstraat 16.

 

Dat zou ongezien zijn. Want CD&V is slechts de derde grootste partij. En normaal levert de grootste partij de premier. CD&V is dan wel bereid haar verantwoordelijkheid op te nemen, ze neemt een risico om als kleinere partij de premier te leveren. Het gevaar is dat ze niet meer wordt dan de conciërge van de N-VA en de MR, die allebei groter zijn. En dat in een regering die miljarden zal moeten besparen.

Maar Peeters heeft ervaring als regeringsleider. Al is aan het hoofd staan van een Vlaamse ploeg nog iets anders dan een federale regering leiden. Een premier moet voortdurend rekening houden met de gevoeligheden bij de Franstalige partijen, en communautaire akkefietjes loeren constant om de hoek. Bovendien is het Frans van Peeters niet onberispelijk. Al wordt dat gerelativeerd. ‘Peeters zijn Frans is wel beter dan het Nederlands van Di Rupo’, zegt een minister.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud