analyse

Belgische economie zakt van kop naar staart Europees peloton

De haven van Rotterdam. Na harde saneringen boekt Nederland begrotingsoverschotten en kan het meer geld in de economie pompen. België heeft die luxe niet. ©ANP

België boekt volgend jaar samen met Italië het grootste begrotingstekort van de eurozone en de op een na laagste groei. Waardoor is België afgezakt naar de staart van het Europees peloton?

De economische vooruitzichten van de Europese Commissie voor 2020 zijn deprimerende lectuur. Het Belgisch begrotingstekort stijgt bij ongewijzigd beleid naar 2,3 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Alleen de notoire begrotingszondaar Italië stevent af op een even groot deficit. Bovendien daalt de groei van de Belgische economie naar 1 procent. Dat is na Italië het laagste cijfer van de 19 eurolanden. Gelukkig is er ook een lichtpunt. De werkgelegenheid groeit iets sneller dan het Europese gemiddelde.

De sombere vooruitzichten voor de groei en de overheidsfinanciën staan in schril contrast met de veel betere prestaties tijdens de recessie van 2009 en de paar jaar die daarop volgden. Toen tekende België een relatief hoge groei op en was het begrotingstekort relatief laag.

Factoren

De grote veerkracht van de Belgische economie tijdens en kort na de financiële crisis was te danken aan een combinatie van factoren. De consumptie van de gezinnen bleef stijgen dankzij de sociale bescherming en de automatische loonindexering, blijkt uit een recente studie van de Nationale Bank. De bedrijven konden overtollig personeel in dienst houden door gebruik te maken van het stelsel van tijdelijke werkloosheid en de loonindexering ondersteunde de koopkracht.

(klik op de grafiek om de volledige versie te zien)

©Mediafin

Ook het begrotingsbeleid hielp. De politieke impasse in 2010-2011 had tot gevolg dat de regering in lopende zaken geen maatregelen nam om het begrotingstekort terug te dringen en dus de broeksriem niet aanhaalde. Een vermindering van de overheidsuitgaven en/of een verhoging van de belastingen om de overheidsfinanciën te saneren heeft zeker op korte termijn een negatieve invloed op de groei.

Andere eurolanden worstelden in die periode met uiteenlopende uitdagingen. De exportgerichte Duitse economie kreeg tijdens de wereldwijde crisis een zware klap, omdat de industrie sterk afhankelijk is van de internationale conjunctuur. Nederland kampte met een vastgoedcrisis, Zuid-Europa en Ierland met een schuldencrisis.

Orde op zaken

Die landen werden daardoor gedwongen orde op zaken te stellen. Griekenland, Ierland, Portugal en Spanje saneerden hun overheidsfinanciën in ruil voor financiële Europese steun. Ook Nederland lanceerde een besparingsprogramma. Daardoor is het begrotingstekort in de eurozone sinds 2011 op één uitzondering na lager dan in België. De verstrakking van het begrotingsbeleid kort na het begin van de economische heropleving leidde in de eurozone tot een tweede recessie in 2012-2013.

In 2015 stak tegenwind op voor de Belgische economie. Sindsdien lag de groei in ons land bijna elk jaar onder het Europese gemiddelde, onder meer door de zwakke groei van de gezinsconsumptie. De Nationale Bank verwijst naar de loonmatiging die de groei van het inkomen uit arbeid heeft afgeremd. Ook de hoger dan gemiddelde inflatie drukte de koopkracht van de gezinnen en de consumptie.

Loonmatiging weegt op de consumptie maar stimuleert wel de werkgelegenheid. Jobcreatie was de topprioriteit van premier Charles Michel (MR). De werkgelegenheid in België groeit sinds 2015 ongeveer evenveel als in de eurozone. Dit en volgend jaar zelfs meer, hoewel de economische groei relatief laag is.

Geen marge

België heeft geen marge om de teugels te vieren.

Verscheidene landen in de eurozone profiteren nu van een wat soepeler begrotingsbeleid omdat ze hun overheidsfinanciën al hebben gesaneerd. Nederland en Duitsland, die overschotten boeken, zijn van plan volgend jaar meer geld in de economie te pompen.

België heeft geen marge om de teugels te vieren. De begroting vertoont nog altijd een aanzienlijk tekort omdat de taxshift een ‘tax cut’ was. Het deficit stijgt omdat de impact van eenmalige maatregelen in 2017 en 2018 uitdooft en de kosten van de vergrijzing stijgen.

De volgende federale regering neemt bijna zeker maatregelen om de overheidsfinanciën gezond te maken. Daardoor kan het begrotingstekort lager uitvallen dan wat de Europese Commissie voorspelt. Maar de keerzijde is dat een strenger begrotingsbeleid de groei en de jobcreatie drukt. Er is veel kans dat de groei in 2020 onder 1 procent duikt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect