Belgische ziekenhuischef in Oxford: 'Vaccin tegen september kan'

De Vlaming Bruno Holthof is sinds 2015 de CEO van de Oxford University Hospitals, één van de beste ziekenhuizen te wereld. ©RV DOC

De Belg Bruno Holthof zit als grote baas van een van 's werelds beste ziekenhuizen in de cockpit van de race naar het allereerste coronavaccin. 'Over enkele weken verwachten we de resultaten van de eerste tests met een vaccin op 1.000 mensen.'

 

De Belg Bruno Holthof is een grote naam in ziekenhuisland. Hij is na een passage bij het Antwerpse ZNA, het grootste ziekenhuis van het land, al vijf jaar CEO van een van 's werelds topziekenhuizen. Oxford University Hospitals draait met vier campussen en nog 44 locaties 1 miljard pond euro omzet per jaar, en telt 1 miljoen patiënten en 12.000 personeelsleden.

Bio Bruno Holthof

Bruno Holthof (58) is één van de beste Belgische managers in de non-profitsector. De arts is sinds 2015 grote baas van één van 's werelds beste ziekenhuizen, de Oxford University Hospitals. Daarvoor was hij meer dan 10 jaar grote baas van het Antwerpse ZNA, het grootste ziekenhuis van het land. Daarvoor was hij actief bij consultant McKinsey. Holthof stond in 2016 op de shortlist voor Manager van het Jaar. Hij is voorzitter van Armonea, de grootste commerciële rusthuisuitbater van België. Daarvoor was hij ook onafhankelijk bestuurder bij Bpost.

 

Holthof zit mee in de cockpit van de race naar een vaccin voor het nieuwe coronavirus. De wetenschappers van de universiteit van Oxford zijn wereldwijd het verst gevorderd en al begonnen met het testen van een proefvaccin op een eerste groep van 1.100 mensen in de steden Oxford, Southampton, Londen en Bristol. 'Alleen in China is er een onderzoeksgroep die test op mensen', zegt Holthof.

Onderzoeksinstellingen en farmabedrijven zijn bezig aan een mondiale wedloop naar een vaccin. De Amerikaanse farmareus Johnson & Johnson - met de Belg Paul Stoffels als de wetenschappelijke chef - test nog op dieren en wil in september een proefvaccin toedienen aan 1.000 tot 2.000 mensen. Het Jenner Institute in Oxford, gespecialiseerd in vaccinontwikkeling, wil tegen dan al 'een werkend vaccin op de markt hebben'.

Waarom is er zoveel enthousiasme bij u en uw collega's in Oxford?

Bruno Holthof: 'Alle zes resusaapjes die ons vaccin toegediend kregen en daarna aan hoge dosissen van het coronavirus blootgesteld zijn, bleken een maand later kerngezond. Dat is hoopgevend, maar geen garantie. Een resusaapje is het dier dat de mens het dichtst benadert. Maar eerder is bewezen dat wat voor apen werkt, dat niet noodzakelijk voor mensen doet.'

'We testen nu op 1.100 mensen - van wie de helft het vaccin kreeg en de andere helft een controlegroep is. Het is enkele weken wachten voor we deftige conclusies kunnen trekken. Eind mei hopen we naar een volgende fase te gaan, met een test op 6.000 mensen.'

Waarom staan u en uw collega's in Oxford verder dan de rest?

Holthof: 'Onze researchers konden snel schakelen dankzij eerder werk rond een vaccin voor het MERS-virus (

een dodelijk coronavirus dat in 2012 voor het eerst opdook in Saoedi-Arabië en af en toe de kop opsteekt, red.). Dat basisvaccin is veilig bewezen voor de mens. De enige nevenverschijnselen die opdoken, waren hoofdpijn, koorts en spierpijn in de arm. Het nieuwe vaccin is een afgeleide van dat basisvaccin. Daarom gaven de bevoegde Britse gezondheidsautoriteiten al de toestemming om over te gaan van dierproeven naar de volgende fase. Bewijzen dat het vaccin doeltreffend is bij de mens.' 

Wat zijn de valkuilen nog?

Holthof: 'Het kan niet werken. En er is nog een probleem. De epidemie moet voldoende sterk zijn om op een geloofwaardige manier te onderzoeken dat het vaccin beschermt: er moeten genoeg mensen besmet raken in je controlegroep en statistisch veel minder mensen in de controlegroep die gevaccineerd is.'

'De Chinese onderzoekers zitten daarom min of meer vast met hun proeven op mensen. De epidemie is er uitgeraasd. Ook in het Verenigd Koninkrijk is dat stilaan een probleem. Door de lockdown verliest de epidemie snel aan kracht bij de bevolking. We denken daarom ook ons eigen personeel te rekruteren. Veel dokters en verplegers werken op de covidafdelingen, waar het virus volop aanwezig is. Wie na een test negatief blijkt, komt in aanmerking om in het onderzoek te stappen. Mede daarom zijn we ons personeel massaal beginnen te testen.'  

Hoe werkt het vaccin?

Holthof: 'Het is gentechnologie. De oude techniek is een verwaterde versie van het virus in te spuiten, zodat mensen antistoffen opbouwen. Ietwat simpel gesteld: de Oxford-onderzoekers bedriegen het lichaam door het te doen geloven dat een genetisch gemanipuleerd onschadelijk virus het gevaarlijke coronavirus is.

Het vaccin werkt via gentechnologie. Simpel gesteld: de Oxford-onderzoekers bedriegen het lichaam door het te doen geloven dat een genetisch gemanipuleerd onschadelijk virus het gevaarlijke coronavirus is.
Bruno Holthof
CEO Oxford University Hospitals

'Door gentechnologie wordt het gemanipuleerde virus uitgerust met de genetische code die nodig is om het typische spike-eiwit van het nieuwe coronavirus te maken. Het virus heeft zijn naam te danken aan dat typische eiwit - dat afgebeeld wordt als een kroontje. Dat spike-eiwit gebruikt het coronavirus om contact te maken met onze cellen, die binnen te dringen en ze over te nemen. Door het onschadelijke verkoudheidsvirus Adeno uit te rusten met de genetische code voor het spike-eiwit begint ons immuunsysteem ertegen te knokken en antistoffen aan te maken. Dat maakt ons lijf klaar voor het moment dat het ooit geconfronteerd wordt met het echte coronavirus.'

De boodschap was lang: pas een vaccin over twee jaar. Nu zegt u: september. Overdrijft u niet?

Holthof: 'Het is onverkend wetenschappelijk terrein. In normale tijden werken we sequentieel: eerst het onderzoek, daarna tests, dan de productie van een vaccin. Nu werken we parallel. Privébedrijven - ik kan u helaas de namen niet geven - zijn al bezig met de massaproductie op twee locaties in het Verenigd Koninkrijk, terwijl we nog niet weten of het vaccin zal werken.'

Het is onverkend wetenschappelijk terrein. In normale tijden werken we sequentieel: eerst onderzoek, daarna tests, dan productie van vaccin. Nu werken we parallel. Er is al massa-productie bezig op 2 locaties in het Verenigd Koninkrijk door privé-bedrijven, terwijl we nog niet weten of het vaccin zal werken.'
Bruno Holthof
CEO Oxford University Hospitals

'Het gaat om de productie van miljoenen vaccins, genoeg om het hele VK te vaccineren. Als de klinische studies voor september aantonen dat het Oxford-vaccin werkt, zullen genoeg vaccins beschikbaar zijn om de bevolking te vaccineren.'

Hoe wordt het onderzoek gefinancierd?

Holthof: 'Het initiële onderzoek en de eerste productie van vaccins op kleine schaal in ons lab - celculturen in kleine flesjes - was voor onze rekening. Vanuit het ziekenhuis en de universiteit zijn miljoenen ponden en honderden mensen verschoven. Zelfs studenten geneeskunde zijn ingeschakeld om vrijwilligers te screenen. Zie het als één grote

team effort waarbij heel Oxford alles liet vallen en op het coronavirus ging focussen. Ook de organisatie van de klinische proeven was een logistiek huzarenstukje. Ik sta er zelf van versteld hoe we dat allemaal hebben klaargespeeld.'

'De financiering is intussen overgenomen door de Britse overheid en het liefdadigheidsfonds van de techmiljardair Bill Gates en zijn vrouw Melinda. Vandaaruit zijn wereldwijd gesprekken opgestart met privébedrijven over de contracten over de massaproductie van vaccins. Het was onze bedoeling in Oxford niet commercieel te winnen bij de vaccinontwikkeling. Daarom hebben we het eigenaarschap van het proefvaccin afgestaan.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud