analyse

Bezorgt een virus ons een nieuwe Dehaene?

In 1992 kwam Dehaene aan het hoofd te staan van een noodregering met als belangrijkste opdracht: België in de eurozone loodsen tegen een decor van communautaire spanningen. ©Jef Boes

Een crisis zonder weerga, een compleet ontspoorde begroting en een pijnlijke peiling maken plots het ondenkbare mogelijk. De PS en de N-VA lijken klaar voor een nood­regering naar het beeld van Jean-Luc Dehaene in 1992. Maar tussen de PS en de MR klettert het weer.

‘Het is tijd dat de spelletjes stoppen.’ Hoe vaak was die dooddoener de voorbije negen maanden niet te horen in de Wetstraat? Maar nooit klonk hij ernstiger dan in de voorbije 48 uur. Van alle veto’s en vijandigheden blijft amper iets over sinds het coronavirus alle regeringen en politieke kleuren van dit land plots tot een historische noodstop gedwongen heeft. ‘Iedereen beseft dat dit geen normale toestand is’, aldus een Vlaams zwaargewicht. ‘Een crisis met zo’n zware economische impact vereist gewoon dat alle regionale leiders van dit land samenwerken. En dus dat de grootste partijen aan beide kanten van de taalgrens hun verantwoordelijkheid nemen. Blijven vasthouden aan Vivaldi (socialisten, liberalen, groenen en CD&V of cdH, red.) is nu te gek.’ 

De partijvoorzitters hebben de trein van een noodregering op gang getrokken.

Dat de minister-presidenten Jan Jambon (N-VA) en Elio Di Rupo (PS) elkaar de voorbije dagen voortdurend in de ogen keken bij de aanpak van de coronacrisis zal zeker geholpen hebben. Maar de partijvoorzitters hebben de trein van een noodregering op gang getrokken. Bart De Wever (N-VA) in het weekend met een voorzet voor een afspiegelingsregering, Conner Rousseau (sp.a) en Joachim Coens (CD&V) met hun aanhoudende verzet tegen een regering zonder Vlaamse meerderheid, en finaal Paul Magnette (PS) met het besef dat dit land zich geen langere stilstand kan permitteren.

Ook de Open VLD van koninklijk opdrachthouder Patrick Dewael is volop mee in het verhaal. De aanvallen van De Wever op voorzitster Gwendolyn Rutten zijn opzijgeschoven. Net als de weigering van de PS om de Zweedse coalitie te depanneren. De groenen zijn niet meer betrokken.

Het schema is dus: liberalen, socialisten, de N-VA en CD&V. Het voorbeeld: Jean-Luc Dehaene. In 1992 kwam de CVP’er aan het hoofd te staan van een noodregering met als belangrijkste opdracht: België in de eurozone loodsen tegen een decor van communautaire spanningen. Zelfs zijn eigen CVP gaf geen cent om de kansen van Dehaene, maar hij slaagde en zijn noodregering werd een onverdeeld succes. Dat is nu ook het opzet van de belangrijkste actoren. ‘Een regering met volle bevoegdheid voor één jaar om de recessie te bekampen, terwijl de partijen ondertussen een groot akkoord proberen uit te werken’, zegt een kopstuk.

1992 revisited?

De omstandigheden zijn redelijk gelijkaardig als die in 1992. België kampt vandaag niet alleen met de grootste sanitaire crisis in decennia, maar ook met een compleet ontspoorde begroting. Toen vrijdagmiddag het jongste rapport van het monitoringcomité binnenliep, was de reactie van de restregering: ‘Dit is een drama.’ Kort samengevat is de budgettaire toestand dezelfde als toen de regering-Michel in 2014 aan haar herstelbeleid begon. Met een structureel tekort van 2,9 procent van het bruto binnenlands product (bbp), of 14,4 miljard euro. ‘Een miljard slechter dan een maand geleden, bij de raming van het Planbureau’, merkte een sp.a’er op.

Iedereen beseft dat dit geen normale toestand is.
Een Vlaams zwaargewicht

‘Het is de helft van het gezondheidsbudget’, zuchtte een regeringsbron. En dan is de mogelijke economische impact van de coronacrisis nog niet eens meegerekend in de cijfers. ‘Je ziet het al gebeuren: bij een ongewijzigd beleid en bij gebrek aan elke mogelijke rem komt 4 procent in zicht’, zegt een bron. En er is nood aan nieuw beleid. Om de economie niet structureel te laten lijden onder corona moet de overheid alle zeilen bijzetten en niet naar de centen kijken, zegt de Nationale Bank. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) legde vrijdag een vrijstelling van sociale lasten gedurende één kwartaal op tafel. De vakbonden willen extra steun voor tijdelijk werklozen.

Nog een gelijkenis met 1992: de schrik voor nieuwe verkiezingen zat er toen zo dik in dat de diverse partijen een pak inschikkelijker werden. Dat is nu ook zo. Het Laatste Nieuws en VTM Nieuws brengen vandaag de resultaten van een peiling waar de hele Wetstraat al weken naar uitkijkt. Het resultaat laat zich raden: het Vlaams Belang en de PVDA verder omhoog, de N-VA nog een tik erbij en alle klassieke partijen een realitycheck, zelfs zij die dachten dat ze geweldig goed bezig waren. ‘Nieuwe verkiezingen zijn gewoon geen optie meer. Je kan toch niet midden in zo’n sanitaire en economische crisis het falen van de democratie demonstreren?’, zegt een hoofdrolspeler.

Dus ‘fasten your seatbelts’ en klaar voor de landing van de meest onuitgegeven coalitie sinds Michel I? Daar leek het even op. Plots ging het zo snel dat er gespeculeerd werd dat de koninklijke opdrachthouders Kamervoorzitter Patrick Dewael (Open VLD) en Senaatsvoorzitter Sabine Laruelle (MR) mogelijk al vrijdagavond naar het paleis zouden trekken om hun opdracht terug te geven aan de koning en plaats te ruimen voor een formateur. Tot er bij het uitklappen van het landingsgestel opnieuw turbulenties uitbraken tussen de Waalse haantjes: MR-voorzitter Georges- Louis Bouchez en zijn PS-collega Paul Magnette. Een zwaargewicht: ‘Donderdag waren we heel goed op weg, maar vrijdag knalden die twee weer tegen elkaar en nu hangt alles aan een zijden draadje.’ Uit meer dan vier hoeken tegelijk werd ons bevestigd waarop het botst: de Wetstraat 16 en wederzijdse ophitsing.

MR versus PS

‘De MR wil het premierschap van Sophie Wilmès niet opgeven. Blijkbaar denken zij dat ze goed aan het scoren is met haar aanpak van de crisis.’ Een andere bron: ‘Postjes, postjes, postjes, daar kan het toch niet op mislopen? Wie kan zich dat permitteren?’ Voor de N-VA is een verlengd verblijf van Wilmès in de 16 uitgesloten. MR heeft met het eurocommissariaat van Didier Reynders al genoeg grote prijzen. En bovendien leeft de vraag of de vervangster van Charles Michel het gewicht heeft om zo’n heikele operatie tot een goed einde te brengen.

‘Als het momentum maar niet vervliegt in het weekend.’

Dat de zaak vroegtijdig uitlekte op de site van de Franstalige krant La Libre, bracht Magnette in een vervelend parket. Een oudere garde in de PS vindt dat hij al veel langer met de N-VA had moeten doorgaan, voor een jongere garde blijft De Wever de baarlijke duivel. Dat de indruk gewekt werd dat de deur wagenwijd openstaat voor de N-VA, maakt het voor Magnette extra lastig.

Om de zaak uit te klaren gingen de PS en de MR vrijdagavond om 17.30 uur apart zitten, met hun Vlaamse familiegenoten van de sp.a en Open VLD erbij. Vier uur later had dat nog altijd geen doorbraak opgeleverd. ‘Iemand moet hier eventjes dimmen’, viel te horen over Bouchez. Die reageerde vrijdagnamiddag op Twitter furieus op de aantijgingen dat het hem om de postjes te doen is. ‘Dat zijn leugens die bepaalde partijen verspreiden en die overgenomen worden door journalisten die hun feiten niet checken’, ging de liberaal tekeer. 

Bij het sluiten van de krant luidde de teneur bij alle betrokkenen: ‘Het zal niet meer voor vanavond zijn.’ En dat stemt niemand vrolijk. Een socialist: ‘Als het momentum maar niet vervliegt in het weekend.’ Wat dan? Alsnog een coalitie zonder de N-VA en met de groenen in de plaats? Vivaldi met of zonder CD&V? Een minister: ‘Het is tijd dat de spelletjes stoppen.’

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud