Brussels model Magnette vereist herfinanciering

PS-voorzitter Paul Magnette. ©BELGA

Als Brussel de gemeenschapsbevoegdheden van de Vlaamse en Franse Gemeenschap overneemt, zoals in het model dat PS-voorzitter Paul Magnette voorstaat, heeft het een herfinanciering van 1,2 miljard euro nodig.

Mocht België evolueren naar vier deelstaten, zoals PS-voorzitter Paul Magnette naar voren schuift, dan stelt zich de vraag of Brussel voldoende gefinancierd is. Volgens berekeningen van econoom Willem Sas, verbonden aan de Schotse University of Stirling en de KU Leuven, zou het hoofdstedelijk gewest 1,2 miljard extra nodig hebben.

De Franstalige partijen staan erop dat Brussel een volwaardig gewest - 'une région à part entière' - is en blijft. Dat bleek toen minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) op de proppen kwam met een '2+2'-model voor België, waarin Brussel en de Oostkantons als een soort subregio's worden beschouwd. Dat joeg de Franstalige partijen de gordijnen in. Zij scharen zich helemaal achter het plan van Magnette om bij een zevende staatshervorming te gaan naar een België dat bestaat uit vier gelijkwaardige deelstaten - Vlaanderen, Wallonië, Brussel en Oost-België.

De essentie

  • De Franstaligen willen dat Brussel een volwaardig gewest wordt met de bevoegdheid over onderwijs, zorg en cultuur.
  • Daarvoor heeft de hoofdstad wel 3,7 miljard euro nodig, middelen die vandaag van de Vlaamse en Franse Gemeenschap naar Brussel stromen.
  • De huidige financieringswet zou Brussel voor 2,5 miljard euro compenseren, waardoor er nog 1,2 miljard gezocht zal moeten worden
  • Een oplossing is de personenbelasting toekennen op basis van de werkplaats en niet meer op basis van de woonplaats van werknemers.

'België moet eindelijk een volwassen federale staat worden. Dat betekent vier volwaardige gewesten en vooral: duidelijke bevoegdheidspakketten', zei hij daarover enkele maanden geleden in een interview in De Zondag.

België moet eindelijk een volwassen federale staat worden. Dat betekent vier volwaardige gewesten en vooral: duidelijke bevoegdheidspakketten.
Paul Magnette
PS-voorzitter

In het model-Magnette zouden de vier gewesten ook de gemeenschapsbevoegdheden voor hun rekening nemen. Brussel zou daarbij naast mobiliteit en energie ook de bevoegdheid over het onderwijs of de gezondheidszorg in de hoofdstad krijgen. Die worden daar momenteel uitgeoefend door de Franse en Vlaamse Gemeenschap.

Tekort

Sas berekende dat de Vlaamse Gemeenschap momenteel zo'n 5 procent van het budget of 1,1 miljard euro uitgeeft in Brussel. Dat geld vloeit vooral naar het Nederlandstalige onderwijs en de cultuur in Brussel. Voor de Franse Gemeenschap liggen die uitgaven volgens een vingeroefening van Sas zelfs op 25 procent van het budget. 'Dat is een schatting op basis van wat we aan Franstalige kant horen. Officiële cijfers hebben we nog niet', zegt Sas. Uitgaande van die oefening zou het voor de Franse Gemeenschap jaarlijks gaan om 2,6 miljard euro. Vanuit de twee taalgemeenschappen vloeit zo 3,7 miljard euro via rechtstreekse uitgaven naar de Brusselaar.

Mocht Brussel de gemeenschapsbevoegdheden voor eigen rekening nemen, dan zou dat geld niet meer naar de hoofdstad vloeien. Maar volgens Sas is het logisch dat als de uitgaven van Brussel stijgen ook de middelen volgen. In de bijzondere financieringswet - die bepaalt hoe groot de dotaties van de federale naar de regionale overheid zijn - zal dan een regeling worden getroffen voor de financiering van het onderwijs, cultuur en de zorg in Brussel.

Afgaande op de verdeelsleutels in de huidige financieringswet - zoals het aandeel van Brussel in de Belgische bevolking of het aandeel van de leerlingen - zou die compensatie uitvallen op 2,5 miljard euro. Dat bedrag ligt 1,2 miljard euro lager dan wat nu vanuit de gemeenschappen in Brussel terechtkomt.

Aanpassing

Dreigt Brussel met een financiële kater wakker te worden in een België met vier deelstaten? Volgens Brussels minister van Financiën Sven Gatz (Open VLD) kan dat vermeden worden als meer middelen uit de personenbelasting naar de hoofdstad vloeien. Een piste die vaak wordt geopperd is dat de personenbelasting betaald wordt waar mensen werken en niet waar ze wonen, zoals nu het geval is.

Vaak wordt geopperd de personenbelasting te heffen waar mensen werken en niet waar ze wonen, zoals nu het geval is. Als Brussel 75 procent van die middelen uit de personenbelasting krijgt, levert dat 1,12 miljard op.

'Als je de gewestelijke personenbelasting voor 75 procent op basis van de werkplaats int, dan kan Brussel op 1,12 miljard rekenen. Daarmee zou de financiering van de nieuwe bevoegdheden nagenoeg verzekerd zijn', zegt Sas. 'Dat is een uitdaging, maar het is de moeite waard, want een federalisme met vier brengt zeker ook veel efficiëntiewinsten met zich mee.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud