nieuwsanalyse

CD&V tankt vertrouwen, maar voor hoelang?

Bij de voorstelling van het zomerakkoord zat er een glunderende CD&V-vicepremier Kris Peeters naast premier Charles Michel. Maar de vraag is of CD&V het lachen niet zal vergaan de komende maanden. ©BELGA

Met het Zomerakkoord, met een vermogenstaks en een oplossing voor Arco, is CD&V voor het eerst écht tevreden over de regering-Michel. De vraag is hoelang dat duurt. Er dreigt juridische heibel en het christelijke middenveld blijft morren.

Flashback naar woensdag 26 juli. Haast euforisch stelt premier Charles Michel (MR) zijn zomerakkoord voor. Dat bevat een hervorming van de vennootschapsbelasting, een vermogensbelasting voor rijken en een waslijst aan sociale en arbeidsmarkthervormingen. Naast Michel zit een goedlachse CD&V-vicepremier Kris Peeters enthousiast te knikken.

Het is voor het eerst dat een akkoord van de regering-Michel op zo weinig kritiek botst van zijn eigen achterban. ‘Bij vorige akkoorden puilde mijn mailbox uit met boze commentaren. Nu heb ik welgeteld één kwade mail gekregen’, beaamt een christendemocratisch parlementslid.

Bij vorige akkoorden puilde mijn mailbox uit met boze commentaren. Nu heb ik welgeteld één kwade mail gekregen.
CD&V-parlementslid

Dat staat in schril contrast met het akkoord over de taxshift van juli 2015, waarbij CD&V door de coalitiepartners werd weggezet als een verliezer. Peeters moest meteen in de verdediging. Hij had dan wel een - later afgevoerde - speculatietaks binnengehaald, maar hij maakte meteen duidelijk ‘dat zijn partij meer wilde’.

Dat leidde tot maandenlange strubbelingen die pas met dit Zomerakkoord en de invoering van de belasting op effectenrekeningen, een vermogensbelasting, opgelost lijken te zijn. Door die ‘abonnementstaks’ op effectenportefeuilles moet wie meer dan 500.000 euro aan aandelen, obligaties en fondsen op zo’n rekening heeft staan een belasting van 0,15 procent op het volledige bedrag betalen.

Prijs

Om die slag binnen te halen, betaalde CD&V evenwel een prijs. Peeters moest instemmen met een reeks liberale arbeidsmarkthervormingen, zoals een uitbreiding van de flexi-jobs die nu al in de horeca bestaan. Ook kunnen mensen vanaf volgend jaar 500 euro belastingvrij bijverdienen, iets waar de christendemocraten in eerste instantie van gruwden omdat dat de sociale zekerheid ondermijnt.

Toch worden die maatregelen in de partij niet als een nederlaag gezien. ‘We zijn tegen belastingvrij bijverdienen als dat gewone banen zou vernietigen’, zegt een partijkopstuk. ‘Maar we zorgen er enkel voor dat voetbaltrainers die nu in het zwart bijverdienen of vrijwilligers in de zorgsector die er vandaag bekaaid vanaf komen een cent kunnen bijverdienen. Is dat de grote liberale overwinning? Nee toch? Ja, de liberalen willen dat uitbreiden naar bepaalde diensten. Maar daarover is het laatste woord nog niet gezegd.’ En de flexi-jobs? ‘Daar waren we tegen, maar we merken dat het zwartwerk witwast.’

Beweging.net striemend

Het optimisme van de CD&V-politici wordt evenwel niet gedeeld in de christelijke arbeidersbeweging, een van de historische standen van de partij. De koepelorganisatie Beweging.net, het voormalige ACW, en de christelijke vakbond ACV, blijven inhakken op het beleid.

Het Tomorrowland van de gewone mensen ziet er opnieuw minder goed uit.
Beweging.net

Stop de verblauwing van onze maatschappij’, schreef Peter Wouters, de nieuwe voorzitter van Beweging.net, in een open brief. ‘Aartslelijke maatregelen’, zo omschrijft ACV-voorzitter Marc Leemans de nieuwe sociaal-economische hervormingen. De belasting op effectenrekeningen noemt hij ‘schamele stapjes richting een meer rechtvaardige fiscaliteit’. Het finale oordeel: ‘Het Tomorrowland van de gewone mensen ziet er opnieuw minder goed uit.’

©BELGA

In tegenstelling tot vroeger, toen CD&V-kopstukken steevast oor hadden voor de verzuchtingen van het middenveld, valt de kritiek op een koude steen. Zowel de absolute partijtop als prominente CD&V’ers met een ACW-stempel zijn de kritiek beu. On the record wil voorlopig niemand reageren, maar hun anonieme uithalen zijn soms vernietigend. ‘Het ACV is populistischer geworden dan populistisch links’, zegt een parlementslid. ‘Vroeger liepen de leiders voorop. Vandaag loopt de vakbond de luidste stemmen uit de achterban achterna’, klinkt het bij een partijtopper.

Ergernis bij CD&V

Zeker de kritiek op de effectentaks leidt tot ergernis. ‘We hadden zelf een meerwaardebelasting - een belasting op de winst uit vermogens - op tafel gelegd. Maar we hebben een echte vermogensbelasting gekregen. Ons voorstel bracht slechts 80 miljoen euro op, de belasting op effectenportefeuille moet 250 miljoen euro opleveren. Hoe kan het ACV daar niet blij mee zijn?’, zegt een partijtopper. In de linkervleugel van de partij klinkt hetzelfde geluid. ‘Regeringen met rood en groen erbij hebben nooit zoveel binnengehaald op de grote vermogens als wij. Bovendien is het slot van de deur. Nu de taks er is, is het veel gemakkelijker om hem te verhogen of de vrijstelling te verlagen.’

Het slot is van de deur. Nu de taks er is, is het veel gemakkelijker om hem te verhogen of de vrijstelling te verlagen.
CD&V-kopstuk

De kritiek van de christelijke arbeidersbeweging smaakt extra wrang omdat CD&V ondanks veel kritiek een oplossing voor de Arco-coöperanten in de wacht heeft gesleept. Zij raakten hun geld kwijt doordat Arco, het beleggingsvehikel van het ACW, samen met de grootbank Dexia ten val kwam. De coöperanten krijgen een deel van hun inleg terug via een nog op te richten fonds van 600 miljoen euro, dat vooral wordt gespekt door de staatsbank Belfius (de opvolger van Dexia) te privatiseren.

De N-VA wilde Beweging.net de volledige factuur van 600 miljoen euro laten betalen, maar de organisatie komt er vanaf met 30 miljoen euro. ‘De beweging noch het ACV repte daar met een woord over. ‘Dat is toch onbegrijpelijk?’, zucht een parlementslid.

Een partijtopper trekt zelfs de legitimiteit van het ACV in twijfel. ‘Spreekt de vakbond wel voor alle mensen? Ik betwijfel het. Ik zie dat heel wat jongeren afhaken.’

Het ACV was de vakbond van het compromis. Vandaag is er nog amper verschil met het militante, socialistische ABVV.
cd&V-boegbeeld

Alles wijst erop dat de christendemocratische partij en het christelijke middenveld alsmaar verder uit elkaar groeien. De partij heeft het gevoel dat zij het moedige midden, zoals voorzitter Wouter Beke het steevast verwoordt, verdedigt en de vakbond linkser en militanter is geworden. ‘Het ACV was de vakbond van het compromis. Vandaag is er amper nog verschil met het militante, socialistische ABVV.’

Optimisme

Ondanks het herwonnen vertrouwen hoeden ze zich bij CD&V toch maar beter voor te veel optimisme. Het slot mag dan van de deur zijn, de kans bestaat nog altijd dat het Grondwettelijk Hof de effectenbelasting naar de prullenmand verwijst. Het is vreemd dat wie 499.999 euro in zijn portefeuille heeft zitten geen belasting betaalt en wie 500.001 euro bezit op het hele bedrag wordt belast.

Bovendien geloven critici niet dat de taks de verwachte 250 miljoen euro zal opleveren omdat er veel achterpoortjes zijn voor de grote vermogens. Ook de oplossing voor Arco is niet juridisch waterdicht. Europa heeft eerder al te kennen geven dat de coöperanten niet met belastinggeld mogen worden vergoed, wat de overheid nu toch probeert.

Perfecte storm

Als het tegenvalt, eindigt de partij zonder vermogenstrofee, zonder Arco-oplossing en zonder steun van het ACV, dat almaar dichter aanleunt bij Groen.

Als het tegenvalt, eindigt de partij zonder vermogenstrofee, zonder Arco-oplossing en zonder steun van het ACV, dat almaar dichter aanleunt bij Groen.

De christendemocraten mogen dan al vertrouwen hebben getankt, een perfecte storm bij de parlementsverkiezingen van 2019 valt niet uit te sluiten. Zeker niet als de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 tegenvallen, waarbij ze met de N-VA de strijd voor het marktleiderschap op het Vlaamse platteland moeten aangaan. Het Nederlandse voorbeeld leert hoe het dan afloopt. Daar zijn de christendemocraten nog maar een meelopertje. Voor de partij die decennialang allesbepalend was in Vlaanderen, is dat een horrorscenario.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud