interview

CD&V-voorzitter Coens: ‘Mensen voelen zich verweesd'

CD&V-voorzitter Joachim Coens. ©Diego Franssens

‘We hebben te sterk gefocust op opschaling, waardoor mensen zich verweesd voelen’, zegt CD&V-voorzitter Joachim Coens. Door de economie en de politiek dichter bij de burger te brengen wil hij het vertrouwen terugwinnen.

Op het kantoor van Joachim Coens hangt een kaart van Vlaanderen, waarop ongeveer drie op de vier gemeenten oranje zijn gekleurd. Het zijn de dorpen en steden waar CD&V meebestuurt.

De kaart moet aantonen dat de ooit almachtige christendemocraten, die samen met de andere traditionele partijen in de jongste peiling tot 11 procent zijn teruggezakt, nog altijd een belangrijke machtsfactor zijn in Vlaanderen. De kaart maakt ook duidelijk waar Coens, die in december Wouter Beke opvolgde als voorzitter, heen wil met zijn partij: terug naar de Dorpsstraat.

Trauma

De voormalige baas van de haven van Zeebrugge en de burgemeester van Damme legt de lat hoog. De droom weer de bepalende volkspartij van Vlaanderen te worden speelt in zijn achterhoofd. Met een mix van West-Vlaamse zelfverzekerdheid, een portie zakelijkheid en droge humor zet hij de lijnen uit.

Niet gigantisme maar kleinschaligheid moet centraal staan. Laat de overheidsbank Belfius inzetten op de reconversie van de economie en op de kleinschalige bedrijven.
Joachim Coens
Voorzitter CD&V

Of hij het lange wachten op de terugkeer naar een ietwat normaal leven lastig vindt? ‘Ja, het duurt lang. Maar veel zaken duren lang. Denk aan de regeringsvorming’, klinkt het haast laconiek. 

De coronacrisis heeft volgens Coens tot een trauma bij de bevolking geleid. ‘Veel mensen zijn gestorven en velen hebben niet eens deftig afscheid kunnen nemen. Er moet een catharsismoment komen. Ik denk aan een onderzoekscommissie die zich over de aanpak van de crisis buigt.'

'Het Vlaams Parlement heeft gekozen voor een ad-hoccommissie, maar misschien moet die binnen enkele weken evolueren naar een onderzoekscommissie die zowel de Vlaamse als de federale aanpak van de crisis moet onderzoeken. Niet om een heksenjacht op personen te organiseren, wel om lessen te trekken.’

Door de coronacrisis zijn de traditionele partijen alleen maar meer in de verdrukking geraakt, wijzen de recentste peilingen uit. Hoe verklaart u het ongenoegen van de burger?

Joachim Coens: ‘Veel is terug te brengen tot een gevoel van vervreemding. De burger voelt zich niet meer op zijn gemak. Het overdreven liberalisme heeft veel te lang gedomineerd. Het idee was: als je geen werk in Diksmuide hebt, kan je altijd naar het zuiden van Spanje trekken om daar in de toeristische sector te werken. Je moest dat maar kunnen, maar veel mensen kunnen dat niet.’

‘Toen ik net voorzitter werd, klonk het dat nog eens 18 materniteiten zouden worden gesloten, veelal in landelijk gebied. Mensen moeten tientallen kilometers rijden om hun pasgeboren kleinkind te zien. Iedereen vindt het logisch dat je een eind moet rijden voor een behandeling als je aan een zeldzame kanker lijdt. Maar voor basiszorg? Of om te bevallen? Dat moet in je omgeving kunnen gebeuren. We hebben te sterk gefocust op opschaling, waardoor mensen zich verweesd voelen. Dat extreemrechts het goed doet in gebieden als de Westhoek komt daardoor.’

Opschalen en efficiëntie staan centraal in het economisch denken, net zoals de globalisering. Dat model komt door de coronacrisis onder druk. Wat vindt u?

Coens: ‘Er is nood aan een correctie op de globalisering. Ik ben voor de globale wereld, maar ik ben ook voor een mondiaal level playing field. In Europa leggen we maatschappelijke, sociale en klimatologische normen op aan bedrijven. Maar tegelijk voeren we dezelfde producten in vanuit landen die zich helemaal niet aan die normen moeten houden. Als je dat vaststelt, moet je correcties doorvoeren.’

Joachim Coens (53)

Joachim Coens is sinds december voorzitter van CD&V. Hij is de zoon van voormalig CVP-minister Daniël Coens. Tussen 1995 en 2001 zetelde hij in het Vlaams Parlement voor de christendemocraten, in 2001 werd hij topman van de haven van Zeebrugge. Hij bekleedde die functie tot hij eind vorig jaar voorzitter werd. Coens is ook burgemeester van de stad Damme.

‘Tegelijk is al voor de coronacrisis het besef beginnen te groeien dat we een aantal cruciale sectoren in eigen handen moeten houden. Ik denk aan de voeding, de telecom, energie en water en levensnoodzakelijke medische voorzieningen.'

'Nog niet zo lang geleden dachten we een deel van het distributienetwerk Eandis aan de Chinezen te verkopen. Achteraf bekeken is het goed dat dat niet is doorgegaan. Of denk aan medicijnen: stel je voor dat we in een volgende crisis afhankelijk worden van één geneesmiddel. Dan zou het toch wenselijk zijn dat dat hier wordt geproduceerd?’

Hoe hard moet de staat op de voorgrond treden om de economie te ondersteunen? Als we het concreet maken: moet Brussels Airlines worden gered?

Coens: ‘Je moet een verschil maken tussen de hard- en de software. Ik vind het logisch dat het beheer van de publieke infrastructuur zoals een haven, de spoorwegen, een luchthaven of zelfs de telefoonkabel in overheidshanden is. Voor het gebruik van die infrastructuur kan je met private spelers werken, zoals luchtvaartmaatschappijen.'

'Ik vind niet dat een overheid in het kapitaal van zulke spelers moet stappen. Politici hebben niets te zoeken in de cockpit van een luchtvaartmaatschappij. Maar tussen die principiële kwestie en de boel om zeep laten gaan, is er natuurlijk nog een verschil. De overheid zou Brussels Airlines een lening kunnen geven, maar wel met de garantie dat het geld terugkomt.’

‘De overheid pompt nu veel geld in de economie. Ik ben bang dat het vooral naar de systeembestendige structuren gaat. We moeten durven na te denken over economische vernieuwing, waarbij niet langer het gigantisme maar eerder kleinschaligheid centraal komt te staan. We hebben structuren genoeg die daar geld in kunnen steken. We hebben er zelfs een overheidsbank (Belfius, red.) voor. Laat die inzetten op de reconversie van de economie en op de kleinschalige bedrijven.’

Belastingen

U spreekt over geld in de economie pompen, maar door de coronacrisis is het begrotingstekort geëxplodeerd. Hoe gaan we de rekening betalen?

Coens: ‘Enkele maanden geleden vond iedereen dat het begrotingstekort op de korte of de iets langere termijn moest worden weggewerkt. Door de coronacrisis weten we zelfs niet meer hoe diep de put is. Maar de sky is not the limit, we moeten het tekort onder controle houden.’

Dat het vertrouwen in de nationale politiek weg is, is voor een groot deel het gevolg van de val van de regering-Michel.
Joachim Coens
Voorzitter CD&V

‘Een rechtvaardige fiscaliteit en een verduurzaming van de economie spelen daarbij een rol. Het gaat niet over meer belastingen, wel over een eerlijkere verdeling. De lasten op arbeid moeten dalen en andere kunnen stijgen. Ik denk aan een vliegtaks of een digitale taks.'

'Bedrijven betalen in ons land meer dan 25 procent belasting op hun winst, maar digitale spelers zoals Google, Facebook, Netflix of Zalando die in ons land omzet draaien maar elders gevestigd zijn, betalen niets of heel weinig. Dat is niet oké tegenover de spelers die hier gevestigd zijn. Je zou hen kunnen belasten op de omzet die ze hier draaien.’

De coronfactuur loopt in de tientallen miljarden. Met de digitaks alleen gaat u er niet geraken.

Coens: ‘De belangrijkste maatregel blijft dat we erin moeten slagen zo veel mogelijk mensen aan de slag te houden. Het activeren van werklozen is daarom ontzettend belangrijk. We moeten ook garanderen dat mensen met een laag inkomen meer overhouden en een betere work-life balance krijgen, zodat werken interessanter wordt.'

'Tegelijk moeten we bedrijven ondersteunen. We kunnen een transitiefonds in het leven roepen, waarbij we privaat kapitaal kunnen inschakelen. En we moeten naar de efficiëntie van de overheid kijken.’

Economisch ongenoegen is één ding, cultureel onbehagen is een ander. In welke mate draagt migratie bij tot de verweesdheid van de burger?

Coens: ‘We hebben migratie nodig, maar als de integratie niet lukt, heb je een probleem. Kleur doet er niet toe, zolang mensen elkaar kennen, elkaar begrijpen en aan het werk zijn. Nog al te vaak is dat niet het geval. Jaren mocht dat niet benoemd worden. Tegen een nieuwkomer die geen Nederlands spreekt, moet je maar Engels praten. Maar veel mensen kunnen dat niet.’

Migratie

Voor welk migratiebeleid staat u?

Coens: ‘Wie hier is, is er. Die mensen moet je helpen. We hebben nog heel wat werk op het vlak van integratie en het bestrijden van discriminatie. In die zin is dat nog altijd de ‘Wir schaffen das’ van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Maar het is nogal evident dat we dat werk beter kunnen doen als we de migratiedruk kunnen afbouwen. Daarom willen we de voorwaarden voor gezinshereniging verstrengen en pleiten we voor een strenger terugkeerbeleid.’

Op lokaal niveau is CD&V de grootste partij, op nationaal niveau is ze verschrompeld tot een partij van 11 procent.

Coens: (droog) ‘Correctie: 11,9 procent.’

De kloof is duidelijk. Wat in de Dorpsstraat werkt, werkt niet in de Wetstraat?

Coens: ‘Er zijn weinig gemeenten waar het Vlaams Belang of de PVDA meebesturen. Het wijst erop dat mensen vertrouwen hebben in hun lokale politici, maar dat het vertrouwen in de nationale politiek weg is.'

'Voor een groot deel is dat het gevolg van de val van de regering-Michel enkele maanden eerder en de antipolitieke sfeer die daarop volgde. Het komt erop neer dat vertrouwen terug te winnen, maar dat gaat langzaam. Vertrouwen gaat te paard en komt te voet.’

Is CD&V nog een volkspartij?

Coens: ‘CD&V is een partij die de ambitie heeft de stromen in een samenleving samen te brengen. In die zin zijn we een volkspartij. Maar ben je een volkspartij met 10 procent? Dat is een zorg. CD&V vertelt een breed verhaal, we hebben geen ambitie om een nichepartij te worden. We passen voor een Nederlands ChristenUnie-scenario, een partij die zich concentreert op enkele punten die ze belangrijk vindt.’

Het spelletje van met die wel en die niet, de mensen zijn dat beu. Ik ook. In elk interview dat ik de jongste zes maanden heb gegeven, komt die vraag terug. Alsof de samenstelling van de federale regering alleen van CD&V afhangt.
Joachim Coen
Voorzitter CD&V

‘CD&V is een partij die werkt op drie assen. Een economische as, die de afgelopen jaren wat onderbelicht is gebleven. Een sociale as, waar we sterk op hebben ingezet maar waarvan mensen niet altijd het gevoel hebben dat wij de partij zijn die hen zal helpen. En duurzaamheid, wat zich vertaalt in ons ethisch verhaal en de zorg voor de toekomstige generaties.'

'Wij maken de synthese tussen die drie assen, wat leidt tot een echt centrumverhaal. Maar om onze synthese in de praktijk om te zetten zullen we wel moeten groeien. Ofwel doen we dat door meer kiezers te verleiden, ofwel door het politieke landschap te herschikken.’

Waaraan denkt u? Een nieuw kartel met de N-VA?

Coens: ‘We hebben een kartel gehad met de N-VA, maar dat is nu niet concreet aan de orde. Ik zie wel dat in verschillende partijen van alles beweegt. Sommigen worden aangetrokken door de extremen, anderen zijn een centrumkoers genegen. Je weet nooit wat daaruit volgt. Als anderen willen meestappen in ons verhaal, zijn ze welkom.’

In ‘De zevende dag’ afgelopen weekend leek u voor het eerst bereid de N-VA op federaal niveau te lossen.

Coens: ‘Ik heb dat niet zo gezegd, je moet het filmpje eens terugspoelen. Ik wou alleen zeggen dat we niet kunnen besturen met een conflictmodel. Als het regionale en federale beleid niet op elkaar zijn afgestemd, werkt het niet.’

‘Het spelletje van met die wel en die niet, de mensen zijn dat beu. Ik ook. In elk interview dat ik de jongste zes maanden heb gegeven, komt die vraag terug. Alsof de samenstelling van de federale regering alleen van CD&V afhangt. Wil de MR met Ecolo besturen in een Vivaldi-coalitie? Als het antwoord negatief is, moet ik zelfs geen vragen beantwoorden. Wij hebben twaalf zetels en zijn in geen enkele constellatie mathematisch nodig.’

Dat het regionale en federale beleid op elkaar moeten zijn afgestemd, is toch gewoon codetaal voor: de N-VA en de PS moeten samen in de federale regering?

Coens: ‘De ene partij is de grootste in de Nederlandstalige taalgroep, de andere in de Franstalige. Dus dat zou toch logisch zijn? Maar we zijn een jaar na de verkiezingen en de mensen willen eindelijk een volwaardige regering. Zet alle partijen samen, zeg wat we willen doen en kijk wie mee wil. Ik hoop dat van de tien partijen de meeste meewillen en dat we kunnen vertrekken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud