Corona treft vooral verplichte terugkeer van mensen zonder verblijfsrecht

Door de coronapandemie is vorig jaar bijna de helft minder mensen gedwongen het land uitgezet. ©BELGA

Het aantal mensen zonder recht op verblijf dat vrijwillig of gedwongen uit ons land vertrekt, is vorig jaar bijna gehalveerd tegenover 2019. De reden voor de daling is de coronapandemie

Het is al jaren een grote politieke twistappel in ons asiel- en migratiebeleid: uitgewezen asielzoekers en andere buitenlandse mensen zonder verblijfsrecht die naar hun land van oorsprong terugkeren. Het is Europa's blinde vlek van asiel en migratie - getuige ook het geschatte aantal illegalen van rond de 100.000 in ons land. Er wordt van uitgegaan dat in de EU vier op de tien mensen die binnenkomen en geen recht op verblijf verwerven, daarna weer vertrekken. In België is dat zelfs maar twee op de tien.

In 2020 zijn 4.896 personen uitgewezen tegenover 8.706 het jaar ervoor. Dat blijkt uit de jongste jaarcijfers van de betrokken overheidsdiensten Dienst Vreemdelingenzaken en Fedasil. De Tijd kon de cijfers inkijken.

4.896
Terugkeer
In 2020 zijn 4.896 mensen uitgewezen tegenover 8.706 het jaar ervoor.

Die bijna halvering van het aantal teruggekeerden zegt voor een keer bijzonder weinig. De reden is de coronapandemie. De uitstroom werd vanaf maart verhinderd door stilgevallen vliegverkeer en gesloten grenzen, wat ook een zware impact had op de instroom. In de voorbije week raakte bekend dat het aantal asielaanvragen het laagste was in twaalf jaar. Het aantal nieuwe vluchtelingen - minder dan 5.000 - haalde ook een laagterecord.

Grootste daling bij terugkeerders

Achter het lage algemene cijfer zit ook nuance. De grootste daling zit bij terugdrijvingen - van 2.318 naar 808. Dat gaat over mensen die nooit echt in ons land binnenkomen. Zij worden zonder geldig entreerecht geklist op de luchthaven en opgesloten in het Transitcentrum Caricole in Steenokkerzeel. Daar wordt hun aanvraag tot vluchtelingenstatus afgehandeld.

Ook de zogenoemde Dublin-gevallen - binnen de EU geldt een regel dat lidstaten asielzoekers mogen terugsturen naar het land waar ze het eerst zijn gepasseerd - vielen flink terug. Het gaat om ongeveer 500 gevallen. Ter vergelijking: in de jaren 2016 en 2017 ging het telkens om meer dan 1.000 gevallen.

Rondreizen in Europa

'Maar ook die cijfers staan niet altijd voor mensen die daadwerkelijk vertrekken. We zijn alleen zeker dat ze vertrekken naar een andere lidstaat, maar evengoed beginnen ze daarna weer rond te reizen in Europa. Dat soort secundaire bewegingen blijft een majeur probleem dat een Europese oplossing vereist', zegt staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (CD&V). Dat rondtrekken is ook te zien in de asielcijfers, met bijna 4.000 mensen op 19.910 die niet voor het eerst een asielaanvraag indienden.

De gedwongen terugkeer daalde met bijna de helft, van 3.743 naar 2.098. In dat laatste cijfer zitten ook 1.156 veroordeelden zonder papieren. Dat waren er in 2019 1.469. Het betekent dat het aantal gedwongen uitzettingen van niet-criminelen minder dan 1.000 bedroeg. 'Maar het was van meet af duidelijk dat repatriëring van criminelen de prioriteit is en blijft. Dat werd ook gemakkelijker doordat de vorige regering het mogelijk maakte om van in de gevangenis aan repatriëring te beginnen werken', luidt het. In 2020 zijn 593 mensen direct uit de gevangenis verwijderd, tegenover 809 in 2019.

1.156
criminelen zonder papieren
De gedwongen terugkeer daalde met bijna de helft, van 3.743 naar 2.098. In dat laatste cijfer zitten ook 1.156 veroordeelden zonder papieren.

De gesloten centra - de plekken waar opgepakte mensen zonder verblijfsrecht worden opgesloten in afwachting van hun repatriëring - konden evenmin op volle kracht draaien door de coronapandemie. De cellen bleven gewoon leger dan anders door de verlaagde toevoer. De realiteit blijft dat cruciale landen - bijvoorbeeld de Maghreb - de terugname van onderdanen zo goed als onmogelijk maken.

De vrijwillige terugkeer daalde het minst hard. Er vertrokken 1.956 mensen tegenover 2.559 in 2019, bijna een kwart minder dus. De toplanden voor vrijwillige terugkeer waren Brazilië, El Salvador en Georgië. In november vertrok een vlucht met 77 Salvadoranen die vrijwillig kozen naar huis terug te keren. Al is onduidelijk of de remigratie definitief was.

'Ook vandaag moet niemand met flitsende grafieken afkomen over de terugkeer die daalt. De sanitaire maatregelen maken het heel moeilijk om dat te organiseren, maar toch zijn de diensten erin geslaagd om de criminelen zonder papieren terug te sturen. Dat is een succesoperatie in deze pandemie', zegt Mahdi.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud