Advertentie
analyse

De clash over de sancties voor langdurig zieken komt nog

Minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit). ©Photo News

De regering-De Croo heeft beslist sancties in te voeren om zieken naar werk te begeleiden. Er liggen voorstellen op tafel over hoe die sancties er moeten uitzien, maar de strijd daarover is nog lang niet gestreden.

‘Het is een maatregel die zelfs de rechtse premier Charles Michel niet durfde te nemen’, zei Raoul Hedebouw tijdens het begrotingsdebat in de Kamer. Het PVDA-Kamerlid laakte de geplande hervorming om langdurig zieken naar werk te begeleiden, en vooral de invoering van sancties. N-VA-Kamerlid Valerie Van Peel noemde het dan weer een ‘symbolische maatregel’, waarover ‘de professor Vandenbroucke zeer teleurgesteld zou zijn’. Theater, labelde minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit) de bitse discussie.

Onder de regering-Michel werden de eerste stappen gezet om langdurig zieken die volgens artsen nog (aangepast) werk aankunnen weer naar de arbeidsmarkt te begeleiden. Met bijna 500.000 zijn ze, de mensen die al meer dan een jaar met een ziekte-uitkering thuiszitten. Een eveneens omvangrijke groep is minder dan een jaar ziek. Die mensen kunnen in een re-integratietraject naar werk stappen, al is het succes daarvan tot nu beperkt.

Vandenbroucke wil die re-integratie een stroomstoot geven. De vragenlijsten die zieken moeten invullen en waarmee wordt afgetoetst hoe ze eventueel weer aan het werk kunnen, worden herzien. De trajecten worden opgewaardeerd. En zieken, bedrijven en ziekenfondsen worden geresponsabiliseerd. Als ze er de kantjes aflopen, zullen ze dat voelen in hun portemonnee.

Langdurig zieke ontslaan kan minder snel

Als een werknemer om medische redenen niet meer kan terugkeren naar de werkvloer, kan een bedrijf het arbeidscontract stopzetten zonder een opzegvergoeding te betalen. De bewijslast ligt daarvoor bij de werkgever, wat niet eenvoudig is. De regering-Michel voegde een bijkomende voorwaarde in voor de medische overmacht: er moet voor de zieke een re-integratietraject naar (aangepast) werk zijn opgestart en afgerond.

De vakbonden noemen die trajecten 'ontslagmachines'. Ze beschuldigen bedrijven ervan die de voorbije jaren massaal te hebben opgestart om zieke werknemers gemakkelijk aan de deur te zetten. Het bewijs dat ze niet meer kunnen werken, wordt immers door de trajecten geleverd.

Om de trajecten van die negatieve connotatie te ontdoen heeft de regering-De Croo beslist dat de procedure voor medische overmacht pas na een arbeidsongeschiktheid van negen maanden kan worden opgestart. De regering hoopt dat de trajecten daardoor vaker succes zullen hebben. Volgend jaar moeten daardoor 3.200 meer mensen aan het werk gaan, in 2024 al 5.000.

Zieken die de vragenlijst na herhaaldelijke verzoeken niet invullen of niet komen opdagen als ze worden uitgenodigd voor een gesprek kunnen 2,5 procent van hun uitkering kwijtraken. Onmenselijk, vindt de PVDA. Een lachertje, meent de N-VA. ‘Dit is onze opvatting over solidariteit: iedereen moet krijgen wat hem toekomt, maar iedereen moet ook zijn deel doen’, repliceerde Vandenbroucke.

Lobbymachine

In de toelichting van het begrotingsakkoord is opgenomen dat er nog overleg over de sancties volgt met de betrokkenen. ‘Daarbij wordt hen de gelegenheid geboden om alternatieven voor te leggen.’ De lobbymachine om de sancties te verwateren zal ongetwijfeld in gang schieten, getuige de weerstand bij de bonden, de werkgeversorganisaties en de ziekenfondsen.

De werkgeversorganisaties hebben grove simulaties van enkele sectoren gemaakt, waaruit moet blijken dat een aanzienlijk aantal bedrijven een boete zou moeten betalen.

Ter herinnering: de regering-Michel wilde wie de vragenlijst niet invulde 10 procent van zijn uitkering afnemen, en dat - na veel discussie - voor één maand. Zelfs die sanctie sneuvelde onder zware druk van het middenveld. De werkgeversorganisaties konden onder de vorige regering vermijden dat bedrijven het loon van zieken twee in plaats van één maand zouden moeten uitbetalen alvorens die op een uitkering terugvallen.

Nu ligt een heel andere sanctie voor bedrijven op tafel. Ondernemingen die in vergelijking met andere in hun sector veel langdurig zieken tellen, zullen een boete krijgen van 2,5 procent op de som van alle lonen die ze tijdens een kwartaal uitbetalen.

Een bedrijf telt veel zieken, als de instroom van werknemers in de langdurige arbeidsongeschiktheid er drie keer hoger ligt dan bij concurrenten in dezelfde sector en vijf keer hoger dan in de hele privésector. 55-plussers worden niet in rekening gebracht omdat de regering niet wil dat bedrijven hen uit voorzorg niet meer aanwerven. Bedrijven met minder dan 50 werknemers worden ontzien.

Knipperlichten

Hoeveel bedrijven het risico lopen om gesanctioneerd te worden is onduidelijk. De werkgeversorganisaties maken momenteel grove simulaties van een aantal sectoren, waaruit moet blijken dat een aanzienlijk aantal bedrijven de boete zou moeten betalen. Voor een bedrijf met 100 werknemers en met gemiddelde loonkosten van 4.500 euro per werknemer gaat het over een boete 33.750 euro. Er komt wel een knipperlichtsysteem, waarbij bedrijven waar de ratio ongunstig evolueert worden gewaarschuwd.

50
Werknemers
Bedrijven met minder dan 50 werknemers riskeren geen sanctie als ze veel langdurig zieken tellen.

Ongetwijfeld komt er ook vanuit de werkgeversorganisaties druk om de sancties te versoepelen. Ze willen ook vermijden dat de boetes moeten worden gestort in een werkbaarheidsfonds, zoals het neergeschreven akkoord vermeldt. Ze verkiezen dat bedrijven het geld van boetes moeten investeren in preventiebeleid. 'De uitvoering zal bepalen hoe effectief de sancties worden', zegt een betrokkene.

Tot slot worden de ziekenfondsen en de arbeidsbemiddelingsdiensten geresponsabiliseerd. Bij de ziekenfondsen zou 10 procent van hun variabele vergoeding afhankelijk worden gemaakt van de mate waarin ze zieken naar werk begeleiden. Voor de regionale arbeidsbemiddelingsdiensten, die de begeleiding mee moeten vormgeven, wordt overwogen de financiering van de trajecten afhankelijk te maken van de mate waarin ze zieken naar werk kunnen begeleiden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud