De langgerekte bocht van Di Rupo

PS-voorzitter Elio Di Rupo. ©Photo News

Na de verkiezingen verkondigde de PS tegen beter weten in dat ze een zo links mogelijke regering wilde vormen. Bijna twee maanden na 26 mei doet voorzitter Elio Di Rupo dan toch het onvermijdelijke: hij gaat spreken met de MR én de N-VA.

In de marge van het nationale defilé zondag heeft PS-voorzitter Elio Di Rupo de deur opengezet voor een gesprek met de N-VA. Niet rechtstreeks en hij koos voor een erg cryptische omschrijving, maar een gesprek tussen de grootste Vlaamse partij en de grootste Franstalige is niet langer uitgesloten. ‘Momenteel praten we niet met de N-VA. Maar de koninklijke informateurs lijken ronde tafels te willen organiseren. Als dat gebeurt, gaan we daar naartoe’, verklaarde hij aan de RTBF. Lees: als de N-VA ook aan tafel zit, zullen we praten.

Bochten pakken is eigen aan de politiek, de bocht zo nemen dat kiezers het niet zien als woordbreuk is een politieke kunst. Wat kan helpen, is tijd. Zoals de Franse zanger Léo Ferré het zong: met het verstrijken van de tijd verdwijnt alles. Herinneringen, woorden en ook beloftes. Dus ook de belofte van de PS dat ze nooit met de N-VA zou onderhandelen, laat staan besturen.

Jamais avec la N-VA

In de aanloop naar de verkiezingen klonk het dat de PS liever niet met de N-VA in een regering wilde stappen. Maar Di Rupo is een uiterst voorzichtig politicus en wilde een coalitie met de Vlaams-nationalisten niet helemaal uitsluiten. ‘Ik sluit nooit iets uit’, klonk het meermaals. In de weken voor de verkiezingen verhardde PS-kopstuk Paul Magnette evenwel de toon en Di Rupo kon niet anders dan zijn voormalige dauphin, die vandaag vooral zijn politieke uitdager in eigen rangen is, volgen.

Jamais avec la N-VA werd de politieke lijn van de Franstalige socialisten. Het confederalisme waar de N-VA voor staat, dat was twee keer jamais. In de plaats hoopten Di Rupo en Magnette een zo progressief mogelijke regering te vormen. Na de verkiezingen van 26 mei werd die lijn verdergezet, al was door de heel verschillende uitslag in Vlaanderen en Wallonië al meteen duidelijk dat de PS die belofte moeilijk zou kunnen waarmaken.

Voor de vorming van een Waalse regering keek de PS naar links. Ze verbond haar lot aan de groenen van Ecolo en ging op zoek naar een coalitiepartner, want de twee partijen beschikken samen niet over een meerderheid in het Waals Parlement. Gesprekken met de radicaallinkse PTB leverden evenwel niets op. Volgens de PTB, de zusterpartij van de Vlaamse PVDA, was dat omdat de PS de gesprekken nooit serieus heeft genomen. Volgens de PS is haar uitdager niet in staat compromissen te sluiten en te regeren.

Overlopers

Doordat de humanisten van het cdH, die slecht scoorden op verkiezingsdag, ook langs de kant gingen staan, kon alleen een Waalse regering met de MR worden gevormd. De afgelopen vijf jaar heeft zowel de PS als Ecolo echter voortdurend op de liberalen ingehakt omdat de troepen van premier Charles Michel als enige Franstalige partij in een federale regering met de N-VA waren gestapt. Geen van beide wilde de sprong naar de MR maken. Ze hoopten via een nota steun uit te lokken van overlopers.

De PS en Ecolo moesten geweten hebben dat ze met een vage nota niemand gingen overtuigen, maar het was een nodige stap om de kiezer duidelijk te maken dat ze alles hebben geprobeerd om zonder de MR te besturen. Een ander bewijs is de Brusselse regeringsvorming, waar de Franstalige liberalen ondanks verwoede pogingen van Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten - Open VLD zit wel in de Brusselse regering - werden buitengehouden. De MR was mathematisch niet nodig.

In Wallonië konden de PS en Ecolo uiteindelijk niet anders dan gesprekken met de MR opstarten, wat vorige week gebeurde. De Franstalige liberalen zijn mathematisch nodig. In een brief aan hun leden legden Di Rupo en Magnette uit waarom die stap onvermijdelijk was. ‘We kunnen enkel een meerderheid vormen als we de MR uitnodigen mee te werken aan onze plannen’, klonk het. ‘Maar we blijven wie we zijn: harde verdedigers van de sociale zekerheid en van vooruitgang voor iedereen.’

Teen in het water

Nu de bocht naar de MR is gemaakt, kunnen de Franstalige socialisten ook op federaal niveau het geweer van schouder veranderen. Een gesprek tussen de N-VA en de PS is onvermijdelijk, want voor alle andere politieke partijen is het de voorwaarde om federale onderhandelingen op te starten. Di Rupo stak midden juni zijn teen al eens in het water. De ex-premier sloot een gesprek met de N-VA niet helemaal uit, mits de Vlaams-nationalisten hun communautaire eisen zouden laten vallen. ‘Dan zou een heel ander universum ontstaan’, verklaarde hij op de radio.

De PS-achterban reageerde woest, wat Di Rupo deed concluderen dat hij de bocht te snel had ingezet. Een uur na die uitspraak verklaarde hij op Twitter dat de ‘PS niet wenst te regeren met de N-VA’. Intussen zijn we een maand verder en beseft Di Rupo nog altijd dat een gesprek met de N-VA nodig is om de federale onderhandelingstrein te laten vertrekken. Daarvoor gebruikt hij de preformatienota waaraan informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) werken. Die nota wordt besproken met alle partijen, dus ook met de PS en de N-VA.

Bourgondisch of paars-groen?

Op de nationale feestdag wilde Di Rupo niet gezegd hebben dat er een rechtstreeks gesprek komt met de N-VA. Maar als de informateurs alle partijen uitnodigen voor een rondetafelgesprek, wordt een gesprek onvermijdelijk. De bocht van de PS is daarmee zo goed als afgerond. Of de PS en de N-VA elkaar veel te vertellen hebben, is maar de vraag. De Vlaams-nationalisten willen alleen onderhandelen als het confederalisme op tafel komt. PS-kopstuk en Brussels burgemeester Philippe Close maakte anderhalve week geleden in De Tijd nog eens duidelijk dat de PS daar niet over wil spreken.

Gesprekken tussen de PS en de N-VA kunnen een eerste voorzichtige stap zijn naar een zogenaamde bourgondische federale regering waarvan die twee de steunpilaren zijn. Maar als het water tussen beide te diep blijkt, kan het ook een opstap zijn naar een andere constellatie. Het meest voor de hand liggende alternatief is paars-groen, waarbij liberalen, socialisten en groenen eventueel aangevuld met CD&V de handen in elkaar slaan. Open VLD en CD&V sluiten dat vooralsnog uit, maar met het verstrijken van de tijd hoeft niets uitgesloten te zijn.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect