De noodbegroting: mocht het zo simpel zijn, ze was er al

Premier Sophie Wilmès heeft steun van de oppositie nodig om een begroting op te maken.

‘Als we niet ingrijpen, zitten we volgend jaar op het Europese strafbankje’, klinkt het in de regering. Maar om tot een noodbegroting te komen, volstaat urgentie niet.

De cijfers die de Nationale Bank vrijgeeft, zijn ontnuchterend. Dat het nominale begrotingstekort ontspoord was van 0,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp) in 2018 tot circa 1,7 of 1,8 procent in 2019, was al bekend. Maar uit de nieuwste tabellen blijkt dat het structurele resultaat, dat geen rekening houdt met de conjunctuur en eenmalige maatregelen, nog slechter is. Dat staat volgens de Nationale Bank op -2,4 procent ofwel 11 miljard euro. En het is op basis van de structurele evolutie dat de Europese Commissie haar begrotingsrapporten maakt.

Een deel van de verslechtering is overigens te zoeken bij het trucje met de voorafbetaling van vennootschapsbelasting dat de regering-Michel toepaste. De verhoging van de boetes bij niet-voorafbetaling creëerde in 2017 en 2018 een aanzienlijke toename van de fiscale inkomsten, maar dat effect is nu uitgewerkt.

Volgens gouverneur Pierre Wunsch is de tijd gekomen om in te grijpen. Zonder bijsturing loopt het nominale tekort op tot 3 procent en verdwijnt alle beleidsruimte. Wunsch dringt aan op een snelle regering. Lukt dat niet, dan moet er volgens hem nagedacht worden over een manier om in lopende zaken een echte begroting te maken. Nu kan de restregering van premier Sophie Wilmès (MR) alleen met de zogenaamde voorlopige twaalfden werken.

Strafprocedure

‘Wunsch heeft gelijk als hij zegt dat er iets moet gebeuren’, zegt een hoge regeringsbron. ‘We lopen op drie manieren in het vizier van de Europese Commissie: een uitzonderlijk groot tekort, een te hoge staatsschuld en geen volwaardige regering. Als we dit jaar de begroting niet bijsturen, belanden we volgend jaar vrijwel zeker in een ‘excessive deficit procedure’ (EDP).’ In zo’n strafprocedure zijn zware boetes een optie. Al een paar keer is België daaraan ontsnapt, maar hoelang nog?  

'Als we de begroting in 2020 niet bijsturen,valt er niet meer te ontsnappen aan de Europese strafprocedure.'
Hoge regeringsbron

In de Wetstraat is het denkwerk bezig. Binnen de regering zijn nota’s gemaakt over welke maatregelen genomen kunnen worden om het tekort in 2020 op het peil van 2019 te houden. Dat zou een inspanning van 1,5 à 2 miljard euro vergen. In de marge van de formatie komt het onderwerp ook af en toe ter sprake. ‘Maar concrete gesprekken over een noodbegroting zijn er nog niet geweest’, haasten zowel regerings- als oppositiepartijen zich. ‘Pas in maart komt het monitoringcomité met een update van de toestand. Laat ons in eerste instantie focussen op het vormen van een echte regering’, klinkt het op meerdere banken.

Er wordt gewezen op het utopische karakter van zo'n deal tussen de regering en de oppositie. Een minister: ‘Een begroting op orde zetten is niet zomaar de kraan dichtdraaien. Het is een geheel van politieke keuzes. Als je daarover met partijen een deal kan maken, kan je evengoed meteen voor een volwaardige regering gaan. Parallel met onderhandelingen een begroting maken zonder te weten waar die onderhandelingen op uitdraaien, is onmogelijk.’

Sfeer van verkiezingen

Het probleem is dubbel: er moeten inhoudelijke tegenstellingen overbrugd worden en de perceptie moet worden getrotseerd. Mochten de MR, CD&V en Open VLD alleen de zetels van hun gewezen partner N-VA nodig hebben, was het eenvoudiger. Maar met de N-VA alleen is er geen meerderheid. Ofwel wordt dus gekeken naar een compromis met de N-VA en de PS, ofwel met socialisten en groenen. Dat eerste is niet evident voor de PS en de N-VA: als de formatie ergens op blokkeert, is het op hun tegenovergestelde visie op besparingen, uitgaven en belastingen. De tweede optie is verre van evident voor CD&V en Open VLD: het zou de indruk wekken dat de bocht naar een Vivaldi-coalitie is ingezet.

Wat de zaak extra moeilijk maakt, is dat de sfeer van verkiezingen is ingetreden in de Wetstraat. Deze week kwam de PS in de Kamer weer aanzetten met het voorstel om de btw op elektriciteit te verlagen. Kostprijs: 1 miljard. Maar ook MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez laat voortdurend de spierballen rollen. Hij zou zijn premier Wilmès afraden om nog haar nek uit te steken voor een noodbegroting. 'Er is een opbod bezig in Franstalig België. Tussen PS en MR, maar ook tussen PS en PTB. Dat maakt de zaken heel moeilijk', zucht een sp.a'er. Kristof Calvo (Groen) relativeert: 'Men moet niet doen alsof de oppositie onverantwoord is. Het is dankzij de Vivaldi-partijen dat de voorlopige twaalfden al meer dan een jaar gestemd raken. Maar laat ons nu een echte regering maken, voor we over een noodbegroting beginnen.'

Bij N-VA wordt steeds meer rekening gehouden met verkiezingen, als de koninklijke missie van Koen Geens (CD&V) mislukt. Dat vermoeden wordt met de dag groter. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud