analyse

De onmogelijke strijd in Brussel-Noord

©Mediafin

De federale regering wil de groep migranten in en rond Brussel-Noord ‘binnen enkele weken’ weg. Maar dat wordt allesbehalve simpel. De illegalen verplaatsen zich vaak en de opvangplekken in gesloten centra zijn beperkt.

In de hele Europese Unie bedraagt het terugkeerpercentage van Centraal- en Oost-Afrikanen zonder geldige verblijfsdocumenten 15 procent. Bij West- en Noord-Afrikanen ligt het tussen 25 en 35 procent, blijkt uit data van het Europees grensbewakingsagentschap Frontex. Ter vergelijking: van de Oost-Europese illegalen keert meer dan 80 procent terug.

De Frontex-cijfers zijn relevant omdat ze aantonen hoe lastig het wordt om het ‘knipperlichtdossier’ - de problematiek van illegale migranten ettert al jaren - definitief op te lossen. Vooral Afrikanen houden zich op aan het station Brussel-Noord en het aanpalende Maximiliaanpark.

Pendelaars, buschauffeurs, horeca en buurtbewoners klagen over de overlast nu opnieuw een stijgend aantal migranten neerstrijkt. Het gaat om een bonte mix van Afrikanen, uitgeprocedeerde asielzoekers en mensen zonder papieren uit de Maghreb-landen. Ze zitten in de ‘twilight zone’ van het Europese asiel- en migratiebeleid. Ze weigeren ofwel asiel aan te vragen of hebben er geen recht op, waardoor ze tussen alle administratieve stoelen vallen.

Ze dolen rond door Europa - tussen Parijs, Calais, Duinkerke, Brussel, Zeebrugge, Antwerpen en zelfs Amsterdam - in de vaak ijdele hoop het Kanaal over te raken of uit de handen van de politie te blijven. De ngo’s die hulpcentra inrichten op plekken waar de migranten zich ophouden, zien steeds weer dezelfde mensen opduiken, naast een krimpende groep nieuwkomers die nog altijd clandestien Europa binnenkomt.

Het grote probleem is niet langer de stroom naar Europa, die valt steeds meer stil (zie kaart), maar de mensen die al in Europa zijn en weinig kans maken op verblijfsrecht. Hun aantal wordt op honderdduizenden geschat, van wie duizenden ‘transmigranten’ die passen voor een asielaanvraag en dromen van Londen.

De migranten op plastic en karton brengen het doembeeld van vorige zomer terug. Toen zette de federale regering maandenlang de politie en de vreemdelingendienst in om de migranten weg te krijgen. Er volgden identiteitscontroles en de boodschap dat ze voor de keuze stonden: asiel aanvragen of terugkeren naar het land van herkomst.

De bulk van migranten verdween kort voor de winter uit Brussel-Noord. Maar ze waren allerminst weg, alleen veel minder zichtbaar door de winterkou. Ze raakten verspreid over de initiatieven voor winteropvang in Europa, vonden onderdak bij burgers of zochten zelf schuiladressen tegen de kou. Nu zakken ze opnieuw af naar Brussel-Noord, voor het centrum voor psychologische en medische zorg van een ngo-collectief en voor de mensensmokkelaars.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) belooft Brussel-Noord opnieuw schoon te vegen. Er komen net als vorige zomer versterkte politiepatrouilles. Die krijgen de steun van ambtenaren van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), die verblijven in ons land regelt en controleert. De boodschap: alle migranten moeten er binnen enkele weken weg.

Het is wel niet de bedoeling er vanaf dag één met brute politiekracht in te vliegen. De regering wil behoedzaam laveren omdat veel vrijwilligers zich om de migranten bekommeren en die de politieacties snel zullen neerzetten als een drijfjacht. De meeste migranten zijn ook geen criminelen - hooguit zijn ze de oorzaak van louche bijfenomenen als mensensmokkel en de komst van drugdealers.

Het is onduidelijk hoe Jambon schoon schip wil maken. Hij wil prioritair vrije plekken in de gesloten centra (650 plekken) voorbehouden voor ‘transmigranten’, maar die zitten nu voor 95 procent vol. ‘We kunnen in extra plekken voorzien in geval van geplande acties. Maar simpel is het allemaal niet’, stelt DVZ.

De ervaring van vorige zomer leert ook dat een terugkeer van migranten lastig blijft voor de regimes in de landen van herkomst. Een opsluiting in gesloten centra is lang geen garantie op een effectieve repatriëring, als ambassades de vereiste documenten niet afleveren.

Nog een probleem is dat Jambon niet op één lijn zit met de Brusselse overheden. Hij en de federale regering willen geen enkele vorm van opvang, terwijl Brussel net beslist heeft dat een gesloten winteropvangcentrum vanaf 1 juni weer opengaat. Dat bemoeilijkt de aanpak.

De ngo’s kijken met veel scepsis naar de belofte van Jambon. ‘De aanwezigheid van dit type migranten is een nieuwe realiteit waarmee we moeten leren leven. Het is beter ze op te vangen dan ze op te jagen en het probleem tijdelijk te verplaatsen’, stelt Nel Vandevannet van Dokters van de Wereld, de ngo die de basiszorg voor de migranten aan Brussel-Noord coördineert.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect