De processie van Echternach: 16 maanden onderhandelen voor een regering

De voltallige regering-De Croo. ©Photo News

16 maanden na de verkiezingen van 26 mei 2019 heeft ons land opnieuw een federale regering. Een overzicht van enkele spraakmakende momenten in de moeizame regeringsvorming.

26 mei: 'Majeur probleem'

©BELGA

De verkiezingen van 26 mei zijn een drama voor de traditionele partijen en de N-VA. Allemaal zien ze hun aantal Kamerzetels terugvallen. Van de centrumpartijen gaan alleen de Groenen erop vooruit. Vlaams Belang is de grote winnaar en wint 15 zetels, de PTB/PVDA wint 10 zetels. De overwinning van de extreme partijen zuigt de centrumpartijen leeg. Het is een lastige opdracht voor die partijen om een meerderheid van 76 te zoeken op basis van de 125 hen resterende Kamerzetels. Bovendien willen CD&V en de N-VA een federale regering met een Vlaamse meerderheid. Bart De Wever (N-VA) spreekt op de verkiezingsavond van een 'majeur probleem' als die Vlaamse meerderheid er niet komt.

Zomer 2019: 'Hebben ze de kracht om in een federale regering zonder Vlaamse meerderheid te stappen?'

©BELGA

De koning stelt eind mei ervaren rotten Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) aan als informateurs. Hun opdracht: de twee grootste partijen aan weerszijden van de taalgrens, PS en N-VA, samenbrengen. Het is een doordachte zet van de koning. Met de keuze voor een Vlaming en een Waal bevoordeelt hij geen enkele taalgroep en bovendien onderhoudt Reynders een goede relatie met de N-VA en Vande Lanotte met de PS.

Voor PS-voorzitter Elio Di Rupo is de oplossing dan echter al duidelijk. 'Hebben Open VLD, CD&V, Groen en sp.a de kracht om na verloop van tijd in een regering zonder Vlaamse meerderheid te stappen?' Nochtans denken de informateurs eind augustus een paars-gele doorbraak te kunnen forceren.

Oktober 2019: 'Ik denk dat er met deze tekst voldoende water is om iemand te laten drinken. Maar het paard mag niet denken dat er krokodillen in het water zitten'

©Photo News

Na vier maanden informeren trekken Vande Lanotte en Reynders een streep onder hun informatieopdracht. 'Na 130 dagen zijn de N-VA en de PS bereid met elkaar te praten, is ons aanvoelen', zegt Vande Lanotte.

Maar het vertrouwen tussen de twee partijen lijkt nog niet al te groot. 'Ik denk dat er met deze tekst voldoende water is om iemand te laten drinken. Maar het paard mag niet denken dat er krokodillen in het water zitten. Er moet vertrouwen zijn', zegt Vande Lanotte. Om de weg te plaveien naar een volwaardige formatie voor paars-geel worden Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) aangesteld als preformateurs.

November 2019: 'Er gaapt een grand canyon tussen de N-VA en de PS'

©Photo News

De poging om N-VA en PS samen te brengen, mislukt. 'Socio-economisch gaapt een grand canyon tussen de N-VA en de PS. Communautair ligt de MR dwars', zegt Bourgeois.

Magnette, die intussen als PS-voorzitter is ingetrokken in de Keizerslaan, wordt aangesteld als informateur. Hij consulteert alle partijen, maar houdt ook afzonderlijk overleg met de sp.a, de MR, Open VLD, Ecolo en Groen in de hoop paars-groen te kunnen kneden. Die coalitie beschikt met 76 op 150 Kamerzetels over een bijzonder krappe meerderheid.

December 2019: paars-groene zeepbel spat uiteen

©instagram/gwendolynrutten

Gwendolyn Rutten (Open VLD) is voorstander en zou zelf graag premier worden. Op Instagram plaatst ze een foto waarop ze een paars-groene zeepbel blaast, maar haar ambities stranden op intern verzet van het trio Lachaert-De Croo-Van Quickenborne dat de coalitie te links vindt. Uiteindelijk geeft de nieuwbakken MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez het genadeschot. 'Met paars-groen alleen redden we het niet.' De zeepbel spat uiteen.

Januari 2020: 'Bart, wil je ook mijn auto hebben?'

Bouchez en CD&V-voorzitter Joachim Coens komen in december aan zet. Bouchez ijvert voor een uitbreiding van paars-groen met de CD&V en doopt het project om tot Vivaldi, maar Coens is niet gewonnen voor het idee.

©BELGA

Uiteindelijk ontspruit er in januari een Vlaamse entente tussen CD&V, de N-VA en de sp.a. Een afruil tussen de PS en de N-VA is in de maak: een links sociaal-economisch beleid in ruil voor een staatshervorming. Bouchez beseft dat er voor hem niets inzit. Als ze hem vragen om Open VLD te laten vallen, is de maat vol. Hij bijt De Wever toe: 'Bart, wil je ook mijn auto hebben?' Die vraagt om welke auto het gaat. 'Een mooie Mercedes', zegt Bouchez. Waarop De Wever repliceert: 'Kun je er uw madam ook nog inzetten?'

De tweede poging om paars-geel te vormen verdwijnt opnieuw in de Bermuda-driehoek tussen de PS, de MR en de N-VA. Een afruil van links beleid tegenover communautaire hervormingen tussen de PS en de N-VA stuit op het njet van het belgicistische en economisch-rechtse MR.

Februari 2020: 'Een ezelsstamp'

©BELGA

Als het paleis eind januari Koen Geens (CD&V) inschakelt om paars-geel te reanimeren, verslikken veel mensen zich in hun thee. Velen hadden verwacht dat N-VA-voorzitter De Wever aan zet zou komen. Ook Coens is misnoegd dat de beslissing zonder zijn fiat genomen is en eist dat Geens rijdt voor een paars-gele coalitie.

Geens probeert hemel en aarde te bewegen om Magnette mee te krijgen, maar slaagt daar niet in. De PS-voorzitter heeft zijn buik vol van de verwoede pogingen om hem te matchen met de N-VA: 'j'en ai marre', zegt hij in een interview met De Standaard. Een ontstemde Geens noemt de demarche van Magnette 'een ezelsstamp' en geeft er de brui aan.

Maart 2020: 'Hoe Magnette en Bouchez hun bommen laadden, dat was Pearl Harbor'

©BELGA

In maart vinden de PS en de N-VA mekaar uit noodzaak toch opnieuw. Beide partijen zijn bereid een noodregering te vormen om de uitbrekende coronacrisis te bestieren. Het idee is de Zweedse regering uit te breiden met de socialisten. De regering lijkt in de maak, maar Magnette keert terug op zijn stappen. Hij blijkt niet de steun van z'n partij te hebben en als De Wever beweert premier te willen worden, verhevigt het protest bij de PS. Live op televisie keldert de PS-voorzitter de noodregering. Bouchez glundert: hij kan zijn premier en zes ministers behouden.

De ontstemming is groot bij de Vlaamse partijen. 'Terwijl wij bezig waren ons achter de lijn van Rousseau te scharen om een noodregering met een beperkte ploeg van tien man op de been te brengen, hebben Magnette en Bouchez hun bommen geladen. Dit was Pearl Harbor', klinkt het aan Vlaamse zijde.

In plaats van een noodregering krijgt de regering in lopende zaken van Sophie Wilmès opnieuw het vertrouwen van de Kamer. Die zal aanblijven voor zes maanden.

Juli 2020: 'Een kaartenhuis tussen de PS en de N-VA'

©Photo News

In de lente van 2020 ontspinnen er zich langs verschillende kanten vrijwillige initiatieven. Magnette en Rousseau trachten een klassieke tripartite op de been te brengen, maar die heeft geen meerderheid in de Kamer. In juni gooien Bouchez, Lachaert en Coens het over een andere boeg. Zij proberen met de Arizona-coalitie voor het eerst een coalitie zonder de PS op poten te zetten.

De angst slaat Magnette om het hart en hij zet alsnog de deur op een kier voor een regering met de N-VA. De Wever en Magnette worden copreformateurs en krijgen al snel de steun van CD&V, het cdH en de sp.a. Ze bereiken al snel een akkoord over een afruil van links sociaal-economisch beleid voor een staatshervorming. 'Er is een kaartenhuis gebouwd tussen de PS en de N-VA', zegt De Wever.

©Photo News

De 'bubbel van vijf' zoekt een zesde partij om aan een meerderheid te komen. Daarvoor lonkt ze naar de Open VLD, maar de Vlaamse liberalen zitten vastgeklonken aan de MR. De Wever en Magnette willen er Bouchez echter absoluut niet bij. De Wever noemt de MR-voorzitter 'onbetrouwbaar'. Bouchez schrijft samen met de VLD en de groenen een mededeling waarin ze zich uitspreken tegen de institutionele plannen van de preformateurs. Het is het nekschot voor de bubbel van vijf.

Augustus 2020: 'Avanti'

©BELGA

Midden augustus wordt Lachaert aangesteld als koninklijk opdrachthouder. Hij kiest voor Vivaldi en hoopt CD&V mee te krijgen. De partij twijfelt. Intern is er enorme verdeeldheid en de christendemocraten hebben lang gehamerd op de noodzaak van een Vlaamse meerderheid. Uiteindelijk beslist Coens er toch voor te gaan: 'Het gaat niet over Vivaldi of iets anders, het gaat over Avanti. Het land moet vooruit', zegt hij. De zeven Vivaldi-partijen - MR, Open VLD, CD&V, sp.a, PS, Groen en Ecolo - knopen gesprekken aan.

September 2020: 'Als de koning het vraagt, zal ik het onmogelijke mogelijk proberen maken'

De gesprekken voor een Vivaldi-coalitie lopen niet van een leien dakje. CD&V eist garanties over ethische kwesties en wil een staatshervorming. Op sociaal-economisch vlak liggen de standpunten van de liberalen en de socialisten ver uit elkaar. Ook de premierkwestie sleept lang aan. Bovendien test Lachaert positief op corona, waardoor de onderhandelingen vertraging oplopen.

In de laatste rechte lijn voor de aanstelling van de formateurs is er nog een typische crisette. De houding van Bouchez schept ongenoegen bij de Vlaamse socialisten. De MR-voorzitter komt vaak terug op afgesloten akkoorden tussen technici en eist dat Wilmès premier blijft. Voor Rousseau is de maat vol. 'Wij onderhandelen alleen voort zonder de MR.'

©Photo News

De preformateurs Lachaert en Rousseau trekken naar het paleis om hun ontslag in te dienen, maar de koning weigert. De Vivaldi-onderhandelingen worden voortgezet. ‘Als koning het vraagt, zal ik het onmogelijke proberen mogelijk te maken’, zegt Rousseau. ‘Ik hoop dat men stopt met onzin’, sneert hij nog naar Bouchez. Die stelt zich de dagen nadien minder halsstarrig op.

Zonder zegen van CD&V en de MR stelt de koning Alexander De Croo en Magnette aan als formateurs. Een van de twee zal premier worden en uiteindelijk wint De Croo het pleit. Op 30 september brengen de twee formateurs het heuglijke nieuws in het Egmontpaleis: we hebben na bijna 500 dagen opnieuw een regering.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud