analyse

Deur naar regenboogcoalitie niet langer op slot

PS-voorzitter Paul Magnette probeert Open VLD en CD&V te verleiden tot een regenboogcoalitie van socialisten, liberalen, groenen en christendemocraten. ©Tim Dirven

Zowel bij CD&V als Open VLD groeit het gevoel dat de N-VA voor de oppositie kiest en dat de deur naar een regenboogcoalitie niet langer potdicht kan blijven. Aan de basis blijft de weerstand echter groot.

‘Denken jullie dat we zomaar weer gaan groeien als we in de oppositie stappen?’ Op het partijbureau van CD&V ging het maandag niet alleen over de voorzittersverkiezingen. Ook de federale formatie stond op de agenda, en enkele toppers maakten daar duidelijk dat de alternatieven goed moeten worden afgewogen als paars-geel niet lukt.

Stappen in een regering zonder de N-VA en zonder Vlaamse meerderheid is een scenario dat de gedecimeerde christendemocraten in 2024 weleens fataal kan worden, blijft een belangrijke afweging. Maar de derde optie - oppositie - oogt evenmin veelbelovend. ‘Hilde Crevits heeft opgemerkt dat het niet zo evident wordt voor CD&V om ons naast de N-VA én het Vlaams Belang te profileren’, aldus meerdere aanwezigen.

Bij Open VLD, die andere partij die Paul Magnette (PS) probeert te verleiden tot een regenboogcoalitie van socialisten, liberalen, groenen en christendemocraten, is net dezelfde denkoefening aan de gang. ‘Kunnen wij wel het verschil maken in een oppositie waar de N-VA en het Vlaams Belang elkaar constant proberen te overtreffen?’, merkt een topper op. Sowieso is de partij verdeeld over de verhouding met de N-VA.

Mathias De Clercq is de aanvoerder van een progressief kamp dat voor paars-groen wil gaan. Dat maakte hij onlangs duidelijk in een vrije tribune. Aan de andere kant blijft Vincent Van Quickenborne zich opwerpen als de pleitbezorger van paars-geel. ‘De groenen zijn regelneven’, zei hij dit weekend in De Zondag.

Beide burgemeesters kregen maandag tijdens het partijbureau een uitbrander voor hun loslippigheid. Het marsorder van voorzitster Gwendolyn Rutten is dat iedereen zwijgt zolang de gesprekken met informateur Magnette lopen. ‘Er zijn twee strekkingen en de consensus is dat we eerst de inhoud zullen taxeren’, zegt een topper. Volgens een supporter van paars-geel gaapt er een kloof tussen een deel van de partijtop en de basis. ‘Zeker 75 procent van onze leden is pro paars-geel.’

Catch 22

Bij CD&V wordt dezelfde inschatting gemaakt: de (landelijke) basis zou een regering zonder Vlaamse meerderheid niet lusten. Het maakt de catch 22 waarin beide partijen zitten des te groter. Dat de denkoefening toch volop bezig is, komt omdat zowel de liberalen als de christendemocraten steeds meer het gevoel krijgen dat de N-VA al voor de oppositie heeft gekozen.

Dat gevoel is ontstaan na de scherpe interviews die Geert Bourgeois (N-VA) gaf na het beëindigen van zijn preformatieopdracht. Hij omschreef de meningsverschillen tussen de PS en de N-VA als een ‘grand canyon’ en benadrukte dat de PS een waslijst aan waanzinnige voorstellen op tafel legde en die alleen met nieuwe belastingen wil financieren.

Die boodschap, die vooraf met de partijtop was afgesproken, deed de andere partijen vreemd opkijken. Ten eerste omdat de PS en de N-VA deze zomer echt wel vergevorderd waren in hun gesprekken. Volgens meerdere bronnen was N-VA-voorzitter Bart De Wever in juli klaar om te springen voor paars-geel en zag ook PS-boegbeeld Elio Di Rupo heel goed in dat een coalitie rond de PS en de N-VA de enige stabiele optie was. ‘De Wever had er goesting in, maar de PS heeft te lang gewacht. Het kantelpunt was de afgesprongen ontmoeting van 24 juli’, zegt een getuige. De indruk is dat de N-VA haar communautaire standpunt daarna opnieuw heeft verhard.

Paul Magnette heeft een lijstje opgemaakt waaruit blijkt dat er al zeven regeringen zijn geweest zonder meerderheid in beide taalgroepen.

Ten tweede stellen Open VLD en CD&V ook vast dat de PS zich helemaal niet zo onmogelijk opstelt als Bourgeois liet uitschijnen. ‘We hebben net het gevoel dat er een nieuwe PS aan tafel zit. Vroeger kon de partij de neiging om ondernemers te treffen niet onderdrukken. Vandaag toont Magnette zich net heel erg pro ondernemen’, valt te horen.

Veel kan ermee te maken hebben dat Magnette echt zijn best aan het doen is om de liberalen over de streep te trekken en de N-VA te lossen. Dat blijkt uit de nota waaraan hij werkt. Een flexibilisering van de arbeidsmarkt en het degressiever maken van de werkloosheidsuitkering zouden daarin geen taboe meer zijn en ook voor het terugdraaien van de pensioenleeftijd naar 65 duwt hij niet langer door. De PS wil wél het verschil maken met een verhoging van de laagste pensioenen en de brutolonen, maar zou niet zwaaien met allerlei belastingverhogingen om dat te financieren. Magnette mikt vooral op het afzwakken van het begrotingstraject.

Wat evenzeer opvalt: over migratie neemt de informateur een zeer neutrale houding aan en over een staatshervorming wordt in zijn nota nauwelijks gesproken. En hij heeft een lijstje gemaakt waaruit moet blijken dat er al zeven Belgische regeringen zijn geweest zonder meerderheid in beide taalgroepen.

Perceptiestrijd

Het opzet mag duidelijk zijn: Magnette is een realiteit aan het creëren waaruit blijkt dat de N-VA de partij is die het vaakst afwijkt van de consensus of waarbij de N-VA zelf haar conclusies trekt en opstapt. Dat laatste zal echter niet gebeuren, weet hij. De Wever blijft zo lang mogelijk aan boord, zelfs al leidt het nergens toe. In die zin dreigt dezelfde perceptiestrijd als bij de formatie van 2010 en de val van de regering-Michel: dat de N-VA zegt dat ze eruit is geduwd, terwijl alle andere partijen zeggen dat de N-VA is weggelopen.

Interessant wordt het nu om te zien welke dynamiek de voorzittersverkiezingen losmaken. Bij de MR maakte gedoodverfd winnaar Georges-Louis Bouchez gisteren nog eens duidelijk dat hij het levensgevaarlijk vindt om 46 procent van het Vlaams electoraat (N-VA en Vlaams Belang samen) aan de kant te schuiven en dat paars-geel dus plan A blijft. Diezelfde redenering leeft ook sterk op het koninklijk paleis. Anderzijds voegde Bouchez er meteen aan toe dat hij ‘het land niet wil kapotmaken als paars-geel onmogelijk blijkt’. Volgens Open VLD-bronnen wil Bouchez eerst diepgaand onderhandelen met de N-VA. ‘Dat is nog altijd niet gebeurd.’

Bij de N-VA blijft de lijn dat ze helemaal nog niet voor de oppositie heeft gekozen. De partij gaat ervan uit dat als de partijen van de Vlaamse regering aan één zeel trekken, de PS moet plooien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n