weekboek

Een donderslag bij heldere hemel

Redacteur Politiek & Economie

Het zag er zo mooi uit. De kernuitstap lag binnen handbereik. Tot plots bleek dat Engie Electrabel geen vergunning krijgt voor de bouw van een nieuwe gascentrale in Vilvoorde. Dat zet de kernuitstap op losse schroeven.

Federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) zou even uit vakantie terugkomen om de blijde boodschap te verkondigen dat ze een Europees fiat op zak had voor het CRM-subsidiemechanisme voor de bouw van gascentrales. Het was de sleutel op de deur naar de kernuitstap, de historische kans die de groenen met Vivaldi wilden grijpen.

Het had er wel om gespannen om groen licht te krijgen van Europa voor het CRM-subsidiemechanisme. Van der Straeten leek met haar technische uitleg Europees Commissaris Margrethe Vestagher er niet van te kunnen overtuigen dat subsidies nodig waren voor de bouw van gascentrales en andere capaciteit ter vervanging van de kerncentrales.

De minister moest opboksen tegen de Europese liberale logica, die zegt dat de markt het wel zal regelen. Dat Texas getroffen werd door een gigantische stroompanne, hielp Van der Straeten de Europese Commissie ervan te overtuigen dat de energiebevoorrading niet volledig aan de markt kan worden overgelaten. Zo verrichtte ze hier pionierswerk in Europa.

Sabotage

Het kaartenhuisje zakte evenwel in elkaar, toen bekend raakte dat de Bestendige Deputatie van Vlaams-Brabant geen vergunning wilde geven voor de bouw van een nieuwe gascentrale in Vilvoorde. Om de kerncentrales te kunnen sluiten moet niet alleen in subsidies worden voorzien voor vervangingscapaciteit, er moeten ook vergunningen worden afgeleverd. De gascentrale in Vilvoorde werd beschouwd als een van de grote kanshebbers in de plannen die op tafel liggen om twee of drie grote gascentrales te bouwen, ter vervanging van de kerncentrales.

Het kaartenhuisje zakte in elkaar, toen bekend raakte dat er geen vergunning komt voor een nieuwe gascentrale in Vilvoorde.

Dat de Bestendige Deputatie van Vlaams-Brabant stokken in de wielen stak, deed de groenen over de rooie gaan, niet het minst omdat de weigering niet strookte met de positieve adviezen die de Vlaamse administratie had gegeven. Van der Straeten beschuldigde de N-VA ervan achter dat politieke manoeuvre te zitten, want het is geen geheim dat Bart De Wever al langer pleit voor het openhouden van de twee jongste kerncentrales, Doel 4 en Tihange 3.

Groene ijver

De aanval op de N-VA kon niet verhullen dat Groen ook zichzelf tegenkwam. In haar groene ijver om de kernuitstap mogelijk te maken sluit de partij de ogen voor de stikstofproblematiek, waarmee ze vanuit de oppositiebanken wel de Vlaamse regering het vuur aan de schenen legt. Dat gascentrales meer CO2 uitstoten dan nucleaire reactoren past al evenmin in de klimaatzaak die de groenen bepleiten.

In haar ijver om de kernuitstap mogelijk te maken sluiten de groenen de ogen voor de stikstofproblematiek, waarmee ze vanuit de oppositiebanken wel de Vlaamse regering het vuur aan de schenen leggen.

Het is ook een beetje de wereld op zijn kop dat Van der Straeten en Engie Electrabel beste maatjes zijn. De groenen en de Franse energiereus zijn objectieve bondgenoten geworden in de kernuitstap. Voorzitter Jean-Pierre Clamadieu heeft maanden geleden premier Alexander De Croo (Open VLD) duidelijk gemaakt dat Engie de Belgische kerncentrales niet langer open wil houden.

Het Franse energiebedrijf wil de switch maken naar de zogenaamde gereguleerde energiemarkt, waarbij de overheid de regels bepaalt en de energiebedrijven kunnen rekenen op gegarandeerde rendementen. Het CRM-subsidiesysteem past perfect in dat nieuwe businessmodel. Electrabel is een van de belangrijkste spelers die straks willen meedoen aan de veiling van subsidies voor de bouw van nieuwe gascentrales, maar dan moet het daar wel vergunningen voor krijgen.

Dreigmail

Dat de Bestendige Deputatie van Vlaams-Brabant de plannen doorkruiste, leidde dan ook bij Engie Electrabel tot consternatie. Even wist het energiebedrijf, dat de Belgische politiek goed kent, niet meer in welk politiek spel het was beland. Want niet alleen de N-VA, ook Open VLD en CD&V maken deel uit van de Deputatie van Vlaams-Brabant. Als coalitiepartners in de regering-De Croo zouden de liberalen en de christendemocraten er toch over moeten waken dat de kernuitstap niet wordt doorkruist?

In een dreigmail bood Engie Electrabel de drie partijen een laatste kans om op hun stappen terug te keren, maar het ziet er niet naar uit dat dat veel zoden aan de dijk zet. De weigering om een vergunning af te leveren was niet zozeer een politiek manoeuvre tegen de kernuitstap dat nationaal was gestuurd, maar is veeleer ingegeven door het nim­by­syn­droom. In Vilvoorde is er wel wat lokaal verzet tegen een nieuwe gascentrale in de achtertuin.

Bart De Wever verzekerde Engie Electrabel dat hij niet achter de demarche van de Bestendige Deputatie van Vlaams-Brabant zit, maar maakte tegelijk duidelijk dat hij nu niet de miserie van Vivaldi ging opruimen.

Dat kreeg het bedrijf ook te horen van de N-VA-voorzitter, toen het eens discreet polste. De Wever verzekerde dat hij niet achter de demarche van de Bestendige Deputatie zit, maar maakte tegelijk duidelijk dat hij nu niet de miserie van Vivaldi ging opruimen.

Miserie

Miserie troef, zoveel is duidelijk. Als er weinig of geen vergunningen worden afgeleverd, is er minder concurrentie bij de geplande veiling eind dit jaar, waardoor hogere subsidies moeten worden toegekend. Dat zou de energiefactuur fors opdrijven. Boven alles is het ook maar de vraag of de bevoorradingszekerheid kan worden gegarandeerd.

Als de regering-De Croo geen andere uitweg heeft dan terug te komen op de kernuitstap, hangt Vivaldi een ongeziene regeringscrisis boven het hoofd. En zelfs als De Croo dat overleeft, is hij nog niet aan het feest. Hij belandt in een heel lastige onderhandelingspositie als hij bij Engie Electrabel moet aankloppen om Doel 3 en Tihange 4 toch nog langer open te houden. In plaats van een nucleair dividend op te strijken dreigt de regering daar dan zelf voor te moeten betalen.

De grote vrees is dat Engie de miljardenfactuur van de ontmanteling van de kerncentrales op tafel zal leggen als de regering-De Croo zou vragen de kerncentrales toch langer open te houden.

De grote vrees is dat Engie niet zal aarzelen om de miljardenfactuur van de ontmanteling van de kerncentrales, het gaat al snel over 14 miljard euro, op tafel te leggen. Het is nog altijd niet uitgemaakt wie daarvoor zal opdraaien: de Belgische belastingbetaler of de Franse staat, de meerderheidsaandeelhouder van Engie.

Lees verder