analyse

Een sterk leger is een fantasme

Minister Ludivine Dedonder (PS) staat voor een dilemma: hoe kan het leger worden versterkt zonder bijkomende middelen? ©BELGA

Terwijl zowat alle partijen volmondig pleiten voor een sterk leger, zijn hogere budgetten een fantasme, zoals gewezen minister van Defensie André Flahaut (PS) woensdag opmerkte. Hij deed dat bij de parlementaire bespreking van een expertenrapport over de toekomst van het leger.

Dat het Belgisch leger moet worden versterkt, botst op de politieke realiteit dat een verhoging van de budgetten voor het leger geen haalbare kaart is. Toenmalig premier Elio Di Rupo (PS) verbond ons land er in 2014 tijdens de NAVO-top in Wales toe om de defensie-uitgaven op te trekken naar 2 procent van het bbp, maar sindsdien is alleen maar bespaard op defensie.

De essentie

  • De voorstellen van de experten om het leger te versterken krijgen bijval in het parlement.
  • De politieke realiteit is dat er geen budgetverhogingen in zitten.
  • Minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) focust op de tewerkstellingskansen die het leger biedt.
  • In de zoektocht naar hightechprofielen krijgt het leger met de 'war on talent' te maken.

Dilemma

Het is het weerkerend dilemma waarmee ook premier Alexander De Croo (Open VLD) geconfronteerd wordt. Tijdens de jongste NAVO-top met de Amerikaanse president Joe Biden onderschreef hij de slotverklaring, waarin de 2 procentnorm nog maar eens naar voren wordt geschoven. Er is ook een groeiend besef in Europa dat Europa zelf meer werk moet maken van zijn eigen verdediging, nadat Donald Trump de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie als veiligheidsparaplu voor Europa openlijk in vraag had gesteld.

Maar de realiteit blijft dat ons land die doelstelling niet haalt, wat als gastland voor de NAVO pijnlijk is. Toen de gewezen minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) in een strategische visie voor het leger tot 2030 het compromis naar voren schoof om de defensie-uitgaven op te trekken naar 1,3 procent van het bbp, blokkeerde de toenmalige Zweedse meerderheid daarop.

Een budgetverhoging voor het leger was nauwelijks te verkopen, want met die miljarden zouden de wachtlijsten in de zorg kunnen worden weggewerkt. Dat was de afweging die de Vlaamse liberalen toen maakten. Daarom ook is de strategische visie van Vandeput formeel nooit goedgekeurd door de regering. Al kreeg premier Charles Michel (MR) wel een militair aankoopprogramma van zo'n 15 miljard euro, met als blikvanger de aankoop van F-35-gevechtsvliegtuigen. Maar zelfs met dat aankoopprogramma zullen de legeruitgaven uitkomen op niet meer dan een goede 1,1 procent van het bbp.

Specialisatie

De nieuwe dreigingen in de wereld - die uitgaan van Rusland en vooral van China - vereisen dat het Belgisch leger zich aanpast, geven de experts in hun rapport aan. Vandaar dat minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) de strategische visie wil actualiseren. Die oefening wil ze klaar hebben tegen de nationale feestdag van 21 juli.

Meteen staat ook zij voor hetzelfde dilemma: hoe kan het Belgische leger zijn mannetje staan, zonder dat meer budget wordt vrijgemaakt? Een mogelijkheid is de verdere specialisatie van het Belgisch leger. Het is na opeenvolgende besparingsrondes afgeslankt, maar nooit is er gekozen voor een specialisatie. En ook nu raden de experten aan dat niet te doen. België en zijn strijdkrachten moeten 'op alle terreinen een rol kunnen spelen', zei kolonel Éric Kalajzic, een van de twee coördinatoren van het expertencomité, dat aanbeveelt de militaire ambitie te verhogen.

Minister Dedonder wil vooral inzetten op het personeel. Het leger als tewerkstellingsmachine is een verhaal dat de socialisten ligt.

Een ander scenario is dat van een krachtenbundeling in een Europese defensie, maar daar komt nauwelijks schot in. Wat wel werkt, zijn de bilaterale samenwerkingsakkoorden, zoals de Belgisch-Nederlandse samenwerking van de zeemacht. Voor de landmacht schuiven de experts een nauwe samenwerking met Frankrijk naar voren.

Maar de experten willen meer Belgisch leger. Ze willen de uitbouw van een cybersecuritycomponent. Ook de versterking van de militaire inlichtingendienst ADIV - die onderbemand is, zoals nog eens pijnlijk duidelijk is geworden in de affaire rond Jurgen Conings - staat hoog op het lijstje.

Tewerkstellingsmachine

Dedonder wil vooral inzetten op het personeel, nadat in de vorige legislatuur nieuw materiaal is besteld. Het leger als tewerkstellingsmachine is een verhaal dat de socialisten ligt. Het sluit bovendien aan bij de wensen van de legertop, die al jaren waarschuwt voor de onderbemanning.

Een leger van 25.000 man - wat het streefdoel is - lijkt de ondergrens om nog te kunnen spreken van een operationele strijdmacht. Maar zelfs al ligt de lat laag, toch is de vrees dat niet genoeg zal kunnen worden gerekruteerd om de uitstroom in het leger op te vangen. In het leger wordt de cultuur van 'bevel is bevel' tegen het licht gehouden, om meer jongeren warm te kunnen maken voor een job.

Een bijkomend probleem is dat het leger in de gewijzigde veiligheidsomgeving vooral nood heeft aan hightechprofielen, die ook in de privé zeer gewild zijn. Zelfs met een betere verloning en interessante arbeidsvoorwaarden zal het leger die oorlog om talenten moeilijk kunnen winnen. Daarom wordt gezocht naar creatieve samenwerkingsverbanden met de privésector.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud