interview

‘Eerst besparen om dan lasten te verlagen? Dat werkt niet'

Vice-premier Alexander De Croo tijdens de voorstelling van het zomerakkoord. ©BELGA

Door de lasten te verlagen dwingt de regering-Michel volgende regeringen om extra te besparen. ‘We zetten onszelf met de rug tegen de muur’, zegt vicepremier Alexander De Croo (Open VLD).

Enkele dagen na het zomerakkoord is Alexander De Croo al half in vakantiestemming. Van de vermoeidheid na dagenlang zwaar onderhandelen is niets te merken. Voor hij gaat zitten, gooit hij snel zijn das aan de kant.

‘Ik denk niet ik die de komende weken nog nodig heb’, grinnikt hij. Het zomerakkoord doet hem goed, ook al was hij de vicepremier die door zijn verzet tegen de belasting op effectenportefeuilles premier Charles Michel (MR) het langst tegenhield om te landen.

Uiteindelijk stemde de liberaal in met een afgezwakte vorm van de belasting op portefeuilles waarin aandelen en obligaties zijn opgenomen. Het akkoord leidde tot euforie in de regering. De Croo grapt over het voornemen van Michel om het akkoord samen met de vicepremiers op het festival Tomorrowland te vieren.

‘Eigenlijk was ik van plan om met mijn vrouw te gaan en zij kan er niet echt om lachen dat ze mee moet met mijn club’, zegt hij. Toch wil de liberaal niet gezegd hebben dat de regering plots een vriendengroep is. ‘Dat beeld is overdreven, net zoals het beeld van destijds over het kibbelkabinet.’

Wel erkent de Oost-Vlaming dat de sfeer in de federale regeringsploeg beter is dan ooit tevoren. ‘Er zijn een aantal dingen ten goede veranderd. Zo worden er niet langer scudraketten afgevuurd vanuit de partijhoofdkwartieren. Veel te lang is er vooral vanuit de N-VA een tweedelijnsgevecht gevoerd over wat deze regering moet doen. Dat die raketten niet meer komen, maakt regeren gemakkelijker.’

U lag lang dwars over de belasting op effectenportefeuilles om uiteindelijk toch overstag te gaan. Waarom was u daar zo tegen?
Alexander De Croo: ‘Wij zijn niet tegen een extra bijdrage van de grote vermogens. Dat is een karikatuur die anderen ervan hebben gemaakt. We waren wel beducht voor een maatregel die economisch onzinvol zou zijn of voor een hervorming waarvoor de middenklasse de prijs zou betalen.'

De effectenbelasting is in de feiten een miljonairstaks en daarom kunnen we ermee leven.
Alexander De Croo
Vicepremier

'In het oorspronkelijke voorstel was dat het geval. Volgens dat plan moesten mensen al vanaf 200.000 euro een belasting van 0,15 procent betalen op de waarde van hun portefeuille. Dat vonden wij onaanvaardbaar, want het zou werknemers kunnen treffen die hun aanvullend bedrijfspensioen krijgen uitbetaald. De overheid heeft die bedrijfspensioenen gestimuleerd om te bereiken dat werknemers een pensioen kunnen krijgen dat vergelijkbaar is met een ambtenarenpensioen.'

'Dat aanvullend pensioen wordt al belast op het moment dat het geld in het fonds wordt gestort en op het moment dat het wordt uitbetaald. Dat moet toch niet nog eens worden belast?’

Waarom stemde u dan in met het uiteindelijke voorstel?
De Croo: ‘Omdat pensioensparen en levensverzekeringsproducten worden ontzien. En omdat we erin geslaagd zijn de vrijstelling op te trekken. Enkel wie meer dan een haf miljoen aan aandelen en obligaties op een effectenrekening heeft staan, moet een belasting van 0,15 procent op de waarde van die portefeuille betalen.'

'Koppels moeten al een miljoen euro hebben. Zulke mensen hebben het goed, want naast die effecten hebben ze vaak nog andere bezittingen zoals vastgoed. Daardoor is het in de feiten een miljonairstaks en daardoor kunnen wij ermee leven.’

De belasting moet volgend jaar al 250 miljoen euro opbrengen. Is dat realistisch als je weet dat op slechts 5 procent van de effectenportefeuilles een bedrag van meer dan een half miljoen euro staat?
De Croo: ‘Uit onze berekeningen blijkt dat het haalbaar is. Ik hoor zeggen dat mensen hun portefeuilles zullen opsplitsen om te vermijden dat ze aan 500.000 euro komen. Dat geloof ik niet, want dat kost geld.'

'Elk effectentransfer kost 25 euro. De splitsingskosten vallen volgens mij hoger uit dan de belasting zelf. Waarom zou je dat dan doen? Mensen zullen trouwens op hun belastingbrief moeten aangeven of ze meerdere effectenrekeningen hebben. Wie splitst om belastingen te vermijden is dus strafbaar.’

Nu er een taks op effectenrekeningen is, bestaat toch het gevaar dat volgende regeringen die verhogen?
De Croo: ‘Dat is een risico dat je neemt als mensen bij de volgende verkiezingen politici verkiezen met weinig economisch inzicht. Het zou niet slim zijn om de tarieven te verhogen of de vrijstelling te verlagen. Nu, als de extreemlinkse PTB in de volgende regering stapt, gaan we sowieso rare dingen zien.’

Is de PTB daarvoor nodig? Met de liberalen in de regering is de roerende voorheffing op dividenden en obligaties tot 30 procent verdubbeld.
De Croo: ‘Dat is waar. Maar deze regering stelt nu wel de eerste 627 euro uit dividenden vrij van belastingen.’

Wat moeilijk te begrijpen is: met die vrijstelling wordt beleggen gestimuleerd, met de belasting op effectenportefeuilles bestraft.
De Croo: ‘Toch is dat perfect verdedigbaar. Die vrijstelling stimuleert mensen om te beginnen met beleggen, waardoor extra geld naar de economie kan vloeien. In ruil vragen we van mensen die het heel goed doen een extra bijdrage. Wat was het alternatief? Een meerwaardebelasting zoals CD&V die op tafel heeft gelegd? Dat was onmogelijk voor ons.’

Zulke maatregelen zijn toch vooral het gevolg van nachtelijke onderhandelingen waar alles snel moet worden beslist, waardoor de logica soms zoek is?
De Croo: ‘De grote lijnen van al die hervormingen lagen allang vast. In de nacht van het akkoord is het vooral over de concrete uitwerking gegaan. De vraag was bijvoorbeeld niet hoe we de vennootschapsbelasting zouden hervormen, maar wanneer de hervorming zou ingaan.'

Als de hervorming van de vennootschapsbelasting ertoe leidt dat bedrijven minder belastingen betalen, dan is dat een goede zaak.
Alexander De Croo
Vicepremier

'De hervorming op zich zit heel logisch in elkaar. We verlagen het algemene tarief van 33,99 procent tegen 2020 naar 25 procent. Kmo’s zullen op de eerste schijf winst van 100.000 zelfs maar 20 procent belasting betalen.'

'Dat financieren we onder meer door de notionele interestaftrek te hervormen zodat multinationals die veel winst maken niet jaar na jaar erin slagen nul euro winstbelasting te betalen. De notionele interestaftrek is een goede maatregel, maar het misbruik ervan was nooit de bedoeling.’

De hervorming zou budgetneutraal zijn. Er is toch niemand die dat gelooft?
De Croo: ‘Voor mijn partij was dat geen strijdpunt. Er zijn weinig Europese landen die in verhouding tot het bruto binnenlands product (bbp) meer geld uit de bedrijfsbelasting halen dan België. Van mij mag dat gerust wat minder worden. Als deze hervorming ertoe leidt dat bedrijven minder belastingen betalen, dan is dat een goede zaak.’

Zo ontstaat wel de perceptie dat het hele zomerakkoord op de poef is gekocht, terwijl de regering de begroting sowieso al niet op orde krijgt.
De Croo: ‘Het is niet dat we niets doen, hè. De fiscale druk daalt en de overheid geeft in verhouding tot het bbp minder uit. Het is geen forse daling, maar het is wel een kentering na een jarenlange stijging. Het begrotingstekort zakt deze legislatuur van 2,4 procent tot onder het procent.'

'De doelstelling was een evenwicht en dat hebben we niet gehaald. Maar we hebben wel twee derde van de weg afgelegd onder omstandigheden die niet de gemakkelijkste waren. Deze regering gaat geen tien op tien halen, maar we halen wel een heel goed cijfer.’

De vrees is dat na de verkiezingen een budgettair lijk uit de kast zal vallen door allerhande beloftes en hervormingen, zoals die van de vennootschapsbelasting, waarvan de financiering twijfelachtig is.
De Croo: ‘De regeringen in ons land zeggen al jaren dat ze er eerst alles aan gaan doen om de begroting in evenwicht te krijgen om vervolgens een lastenverlaging door te voeren. Die methode werkt niet, omdat de appetijt om te besparen niet groot is. Wij kiezen ervoor om eerst de lasten te verlagen. Dat heeft tot gevolg dat we met de rug tegen de muur worden geplaatst.'

'We zullen moeten besparen om de hervormingen te financieren. Maar door de hervormingen zal de economie ook groeien, waardoor meer mensen aan de slag gaan. Uiteindelijk is dat de enige manier om ons begrotingsprobleem ten gronde aan te pakken. In ons land zijn 10 procentpunten van de bevolking minder aan de slag dan in Nederland. Dat zijn 600.000 mensen. Als we erin slagen die groep te activeren, hebben we een begrotingsoverschot in plaats van een tekort.’

600.000 mensen aan het werk krijgen doe je niet in een paar jaar, terwijl het begrotingsprobleem vandaag een probleem is.
De Croo: ‘Als we er nu niet aan beginnen, zal het nooit lukken. En met onze arbeidsmarkthervormingen, die bijna allemaal uit de koker van Open VLD komen, zetten we enorme stappen vooruit. De filosofie in ons land was altijd dat enkel voltijdse banen goed zijn. Wie bijklust of te lang aan de slag blijft, zou werk van iemand anders afpakken. Economisch is dat onzin, maar die logica zit nog altijd in ons arbeidsrecht.'

‘Voortaan houden we mensen die willen werken niet langer tegen. Dat doen we met de flexi-jobs, waardoor mensen met een baan nu al kunnen bijklussen in de horeca. We breiden dat uit naar de retail - denk aan een bakker die in het weekend extra mensen nodig heeft.'

'We doen dat ook door de versoepeling van de nachtarbeid in de e-commerce en door het weer invoeren van de proefperiode. Of door het voor mensen mogelijk te maken om tot 500 euro per maand belastingvrij bij te verdienen, bijvoorbeeld als jeugdtrainer, door voor een sociale organisatie te werken of door iemand te helpen.’

U klopt zich op de borst voor onder meer de arbeidsmarkthervormingen die u heeft binnengehaald, maar electoraal lijkt dat uw partij toch weinig op te leveren?
De Croo: ‘Electoraal? Ik heb sinds de verkiezingen van 2014 nog geen nieuwe stembusgang gezien. Uw uitspraak is gebaseerd op peilingen en dat zijn geen verkiezingen. Veel mensen staan positief tegenover wat we aan het doen zijn, maar ze willen resultaten zien. Dat heeft tijd nodig, maar tegen 2019 zullen de resultaten er zijn.’

Identiteit en angst zijn politieke fastfood. Net zoals zout en suiker in fastfood is dat voor veel mensen onweerstaanbaar.
Alexander De Croo
Vicepremier

Maar u kunt toch niet ontkennen dat uw partij het moeilijk heeft?
De Croo: ‘De brexit en de verkiezing van Donald Trump tot president van Amerika hebben ons geleerd dat er heel wat gaande is in onze samenleving. Mensen wijzen naar de migratie en de terreur als redenen voor die verrassende verkiezingsuitslagen, maar ik denk dat er iets veel groters speelt. Tot nog toe leefde algemeen het idee dat vooruitgang een goede zaak is, maar vandaag zijn veel mensen bezorgd.'

'Bijna wekelijks krijgen ze te horen dat de helft van de huidige jobs binnen tien jaar verdwenen zal zijn. Of dat ze zich elke vijf jaar zullen moeten omscholen om nog mee te kunnen. Veel mensen stellen zich de vraag of ze wel klaar zijn voor die wereld. En bij velen is het antwoord nee omdat ze bang zijn. Daarom willen ze ook de grenzen dicht. We moeten dat beantwoorden door de mensen sterker te maken, zodat ze wél klaar zijn voor die turbulente tijden.’

Dat is sloganesk.
De Croo: ‘Nee, dat is wat we met deze regering doen. Waarom voeren we een winstpremie in? Om aan de mensen duidelijk te maken dat als een bedrijf het goed doet, ze daar mee van mogen profiteren. We geven de mensen kansen om meer te werken als ze dat willen. Zo maken we de vooruitgangsgedachte weer tastbaar.'

'Daarmee kiezen we voor de lange weg, maar het is wel de enige juiste. De kortere en electoraal succesvollere weg is beweren dat we de buitenwereld kunnen buitenhouden. Maar op de langere termijn heeft dat desastreuze gevolgen.’

Uw partij is toch niet vies van die kortere weg, getuige de uitspraken van voorzitster Gwendolyn Rutten over onze ‘superieure’ cultuur?
De Croo: ‘Ik heb de voorbije jaren als minister van Ontwikkelingssamenwerking een groot deel van de wereld gezien. Nergens heb ik een gelijkaardig succesverhaal gezien als onze democratie met haar onafhankelijke rechterlijke macht die de democratie in evenwicht moet houden.'

'En ik heb nog nergens plaatsen op de wereld gezien waar mensen zo veel vrijheid hebben als bij ons, waar mannen en vrouwen zo gelijk zijn en waar er zo veel tolerantie is. En ik heb nog geen ander land gezien waar iemand wiens ouders migranten waren en die openlijk homoseksueel is het tot eerste minister kan schoppen.’

U houdt het bij succesvol en spreekt niet over superieur. Is die term te beladen?
De Croo: ‘Gwendolyn en ik zijn het eens over het idee dat onze samenleving de succesvolste is. Maar iedereen heeft zijn stijl van communiceren.’

U roemt de tolerantie van onze samenleving, maar die staat door de toestroom van vluchtelingen wel onder druk.
De Croo: ‘We wijzen er altijd op dat wie naar hier komt onze normen en waarden moet accepteren. Daar ben ik het absoluut mee eens en we geven daar geen millimeter op toe. Maar we kunnen toch niet eisen dat nieuwkomers leven zoals wij en dat ze onze normen en waarden accepteren als we hen niet correct behandelen als ze een job zoeken of een huis willen huren?'

'Iemand met Mohammed als voornaam wordt nog te vaak niet als iemand van ons gezien. Dat moet veranderen en daarom moeten we discriminatie bestrijden. En daar loopt het vaak mis. Ik hoor N-VA-voorzitter Bart De Wever wel zeggen dat nieuwkomers moeten zijn zoals ons, maar hij is tegen mystery calls. Het is van twee dingen één.’

De N-VA vindt dat de Vlamingen te vaak worden weggezet als racisten.
De Croo: ‘Ik geloof niet in het verhaal van dé Vlaming en dé allochtoon. Ik heb een andere visie op de wereld. Bestaat dé Vlaming? Bestaat dé Marokkaan? Ik vind het altijd gevaarlijk als mensen over de volksaard beginnen. Als liberaal geloof ik in individuen en ga ik ervan uit dat mensen geen nood hebben aan een gemeenschapsgevoel om hun leven te leiden.’

Hoeveel steun is er nog voor dat liberalisme in een wereld waar de slinger richting het conservatisme lijkt te gaan?
De Croo: ‘Ik denk eerder dat we in een fase zitten van reculer pour mieux sauter. De Verenigde Staten zitten in een kramp, maar dat is een stuiptrekking. De richting die Barack Obama is ingeslagen keer je niet meer om.'

'Daarvoor is het land te veel veranderd. Hetzelfde met Frankrijk. De extreemrechtse Marine Le Pen haalde wel 30 procent, maar ze werd verslagen door de links-liberale Emmanuel Macron, die geen partij achter zich had.’

Hoe verklaart u dan de opmars van het populisme, die toch onmiskenbaar is?
De Croo: ‘Omdat bepaalde politici hebben gemerkt dat het gebruik van een cocktail van identiteit en angst vaak tot electoraal succes leidt. Identiteit en angst zijn politieke fastfood. Net zoals zout en suiker in fastfood, die inspelen op onze basisinstincten, is dat voor veel mensen onweerstaanbaar. Maar het is een gevaarlijk recept, want die cocktail kan leiden tot meer reactionaire en gesloten samenlevingen. Voor politici die niet in dat verhaal meegaan, is het soms moeilijk om daar tegen op te boksen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect