Eerste test voor sociaal overleg eindigt meteen in ruzie

Arbeidsmarkthervormingen leidden in het verleden altijd tot betogingen en zelfs stakingen. ©Wouter Van Vooren/ID

De regering-De Croo heeft grote verwachtingen over het sociaal overleg. Maar ondanks alle goede voornemens zijn de onderhandelingen over hogere uitkeringen spaak gelopen. Als het verdelen van geld al zo moeizaam gaat, wat dan te verwachten als echt moeilijke hervormingen op tafel komen?

Het begrip 'sociale partners' duikt liefst 41 keer op in het federale regeerakkoord. Meer dan vorige regeringen hoopt de regering-De Croo haar hervormingen in samenspraak met de vakbonden en de werkgeversorganisaties door te voeren. Om die reden bleven veel hervormingsplannen vaag. Minister van Werk en Economie Pierre-Yves Dermagne (PS) en minister van Pensioenen Karine Lalieux (PS) willen dat hun beleid rond de onderhandelingstafel vorm krijgt.

De vakbonden en de werkgeversorganisaties toonden zich bereid om die uitgestoken hand aan te nemen. Vanuit de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB), een van hun overlegorganen, klonk het midden oktober nog optimistisch dat ze er voor het eerst in decennia in waren geslaagd een gezamenlijke toekomstvisie uit te werken. Die visie bleek in de lijn te liggen van het regeerakkoord, waarop CRB-voorzitter Benoît Bayenet opriep de dialoog te starten. ‘Een beleid kan maar efficiënt zijn als de mensen akkoord zijn. De sociale partners kunnen voor dat draagvlak zorgen.'

Welvaartsenveloppe

Maar bij de eerste serieuze test is het al fout gelopen. Om de twee jaar buigen de vakbonden en de werkgevers zich over het budget dat de overheid ter beschikking stelt om de uitkeringen en de pensioenen te verhogen. Het gaat over een welvaartsenveloppe van zo’n 700 miljoen euro. De wet schrijft voor dat de sociale partners daarvoor tegen half september een advies overmaken. Omdat de regering-De Croo toen nog volop aan het onderhandelen was, lukte dat niet. Na zijn eedaflegging in oktober vroeg Dermagne om tegen 15 november met een oplossing te komen.

15 november ligt intussen meer dan een week achter ons, maar een oplossing is er nog steeds niet. De werkgeversorganisaties koppelen de gesprekken aan het tweejaarlijkse overleg over hogere lonen. Traditioneel vindt dat overleg in het najaar plaats, maar de jongste jaren konden de sociale partners pas in januari of februari een akkoord afsluiten. Hoeveel de lonen mogen stijgen hangt af van de loonevolutie in de buurlanden. Het is tot begin volgend jaar wachten op stabiele cijfers daarover.

Met corona op de achtergrond is het onverantwoord te wachten met de verhoging van de uitkeringen’, klinkt het bij het ACV.

De bonden zijn de koppeling van de welvaartsenveloppe aan het loonoverleg beu. ‘Met corona op de achtergrond is het onverantwoord te wachten met de verhoging van de uitkeringen’, klinkt het bij het ACV. Uit ongenoegen over het ‘gemarchandeer’ van de werkgevers hebben de bonden maandagavond het overleg in de Nationale Arbeidsraad (NAR) opgeblazen. Twee vergaderingen die voor volgende week gepland stonden, werden geannuleerd.

Uitstel tot 15 december

Bij het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) reageren ze verbaasd. ‘Sinds de creatie van de welvaartsenveloppe in 2003 werd die altijd samen met het interprofessioneel loonakkoord uitgewerkt. Dat is logisch, want lonen en sociale uitkeringen zijn twee zijden van dezelfde medaille’, zegt woordvoerder Benoit Monteyne. Het VBO erkent wel dat de gesprekken moeilijk verliepen. Terwijl de vakbonden het geld breed willen verdelen, willen de werkgevers het aan de mensen geven die het het meest nodig hebben, zoals alleenstaande ouders.

Het VBO heeft Dermagne om uitstel tot 15 december gevraagd én gekregen. ‘We betreuren dat de vakbonden zich in een klassieke stellingenoorlog hebben vastgereden. De werkgevers blijven bereid alle dossiers in de komende weken aan te pakken', zegt Monteyne.

Bij gebrek aan een akkoord komt normaal de regering aan zet. De werkgevers verdenken de bonden ervan de gesprekken bewust stop te zetten vanuit de hoop dat de regering-De Croo inschikkelijker zal zijn en hun wensenlijstje uitvoeren. Voor hen roept dat nachtmerries op over de regering-Di Rupo, toen de bonden via bevriende kabinetten hun agenda probeerden door te drukken. Een tactiek die de werkgevers onder de regering-Michel dan weer gretig overnamen.

De werkgevers verdenken de bonden ervan de gesprekken bewust stop te zetten vanuit de hoop dat de regering-De Croo inschikkelijker zal zijn en hun wensenlijstje uitvoeren.

Dermagne wil het sociaal overleg niet meteen laten kapseizen. Daarom probeert hij de bonden te overhalen opnieuw te onderhandelen. ‘Voor ons is de deadline nog niet verstreken, dus we gaan er alles aan doen om het overleg vlot te trekken.' Voor het PS-kopstuk is dat ook de veiligste oplossing. Als hij zelf het budget moet verdelen, wordt hij kwetsbaar voor kritiek.

Pensioenen en arbeidsmarkt

Dat het de sociale partners al zo veel moeite kost om een akkoord te sluiten over het verdelen van beschikbare budgetten belooft weinig goeds voor de komende maanden. Er zullen dan ook moeilijke pensioen- en arbeidsmarkthervormingen op tafel komen. De Europese Commissie oefent druk uit om mensen langer aan de slag te houden en voor het flexibeler maken van onze arbeidsmarkt.

 In het verleden wekten dergelijke hervormingen de woede op van de achterban van de vakbonden, met betogingen en stakingen tot gevolg. De vaagheid van het regeerakkoord maakt dat die acties vooralsnog uitblijven. Toch is er aan explosief materiaal geen gebrek. Zo zal worden nagedacht over de mate waarin gelijkgestelde periodes zoals werkloosheid of tijdskrediet nog meetellen voor het pensioen. Of er dan nog sprake zal zijn van uitgestoken handen en een gezamenlijke toekomstvisie, valt sterk te betwijfelen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud