Advertentie

Elchardus oogst applaus en boegeroep bij Vlaamse partijvoorzitters

De socioloog Mark Elchardus zorgt met zijn boek Reset voor controverse. ©Diego Franssens

In zijn nieuwe boek 'Reset' pleit de socioloog Mark Elchardus voor een herstel van de volkssoevereniteit en het gemeenschapsdenken. De rechts-nationalistische partijvoorzitters Bart De Wever en Tom Van Grieken reageren met een luid applaus, de andere Vlaamse partijvoorzitters zijn genuanceerder. Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert is het meest kritisch.

De Vlaamse partijvoorzitters hebben het nieuwe boek 'Reset' van socioloog Mark Elchardus nog niet grondig kunnen lezen, maar zijn betoog dat het gemeenschapsdenken door het liberalisme teloorgegaan is en dat kiezers daarom naar nationalistische en populistische partijen gevlucht zijn, levert al meteen heel wat 'food for thought' op.

'Christen- en sociaaldemocratische partijen hebben het gemeenschapsdenken zozeer verlaten dat vandaag alleen het nationalisme de zorg voor de gemeenschap en voor gemeenschapsafbakening centraal stelt', argumenteert Elchardus. 'Daarom ook heeft de reactie van de kiezer tegen de falende en almaar meer vrijheid vernielende liberale orde geleid tot het succes van nationalistische partijen, ja zelfs tot het ombuigen van liberale tot nationalistische partijen, eerder dan tot een wedergeboorte van sociaaldemocratie of christendemocratie.'

Bart De Wever: 'Het houvast van een identiteit'

N-VA-voorzitter Bart De Wever. ©Photo News

'Ik kan mij volledig vinden in het kernpleidooi van Elchardus over gemeenschapsdenken. Net als ik beklemtoont hij het belang van een positief gedefinieerde overkoepelende identiteit en verzet hij zich tegen de criminalisering ervan, bijvoorbeeld door de wokebeweging'.

'Het houvast van een overkoepelende identiteit is noodzakelijk voor een gezonde samenleving. Want als we die wegnemen en vervangen door een postmoderne wereld met onder meer ongebreidelde migratie, dan openen we de deur naar de wereld van het neoliberalisme. Een wereld zonder een groter idee dat materiële belangen nog overstijgt. Het gevolg van zo’n wereld is onvermijdelijk dat wie rijk en sterk is, triomfeert, maar dat gewone mensen hun greep op en zeggenschap over de realiteit verliezen.'

'Elchardus merkt terecht op dat alleen de Vlaamse gemeenschap coherent genoeg is om zo’n overkoepelende identiteit voort te brengen, in tegenstelling tot de Belgische.'

'Mijn enige kritische noot is misschien dat hij iets te veel onheil in de zak stopt van het economisch liberalisme. Dat hoeft niet te verbazen, aangezien hij vanuit zijn socialistische achtergrond eerder de nadruk legt op het belang van herverdeling, terwijl de N-VA ook het belang van welvaartscreatie sterk naar voren schuift. Maar het gemeenschapsdenken dat ons verbindt, is vele malen sterker dan de kleine verschillen in onze economische toekomstvisie.'

Tom Van Grieken: 'Evolueren naar pushbacks'

Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken. ©Photo News

'Wat ik al gelezen heb, kan me wel charmeren. Het is een erg eerlijk boek. Met open vizier en vooral zonder politiek incorrecte taboes.'

'Het boek geeft duidelijk aan dat Elchardus intellectueel trouw is gebleven aan de waarden van de linkse arbeidersbeweging. Hij erkent in zijn analyse van onze samenleving dat er ook een identitaire, communautaire component is. Hij is dus niet mee opgeschoven naar een kosmopolitische versie van het socialisme. De socialistische partij in dit land deed dat wel en verwaarloosde een belangrijk deel van haar electoraat. Of zoals hij het zelf stelde: 'Ik ben sociaaldemocraat gebleven, zij het een conservatieve, maar een heleboel andere mensen die zichzelf sociaaldemocraat noemen, zijn eigenlijk liberaal geworden.'

'Zijn analyse over immigratie is stevig en correct. Hij heeft overschot van gelijk als hij stelt dat de immigratie naar ons land nadelig en daarenboven zeer duur is, met heel veel werkloosheid en druk op de OCMW’s. Ik spreek Elchardus niet tegen als hij zegt dat we het recht hebben om te selecteren aan de grenzen en dat we evolueren naar pushbacks aan onze Europese buitengrenzen. Dat hij geen fan is van open grenzen, bevalt me uiteraard ook.'

Egbert Lachaert: 'Volkswil volgen is problematisch en gevaarlijk'

Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert. ©James Arthur

'Van een liberale naar een communautaire democratie gaan, zoals Elchardus wil, is niet mogelijk zonder de democratie te vernietigen. Een democratie houdt in dat iedere mens vanuit zijn eigenheid kan kiezen en ook bepaalde onvervreemdbare rechten heeft, zoals het recht om niet vermoord of uitgesloten te worden. Elchardus maakt daar komaf mee door de volkswil daarboven te plaatsen.'

'Dat kan uiterst gevaarlijk zijn, leert de geschiedenis. Wat als de meerderheid van het volk morgen beslist dat homoseksuelen opgesloten moeten worden? Of erger: vermoord, zoals in bepaalde landen? En wat als we Elchardus' these volgen dat een rechter zich niet boven die volkswil mag plaatsen? Dat is ronduit problematisch en gevaarlijk. Het is een feit dat onze democratie niet perfect is. We kunnen die verbeteren, maar de wil van de meerderheid boven essentiële liberale rechten plaatsen, vind ik zeer gevaarlijk.'

Joachim Coens: 'De excessen van de neoliberale democratie'

CD&V-voorzitter Joachim Coens. ©Photo News

'Elchardus redeneert nogal nationalistisch en in termen van een gemeenschap die automatisch samenvalt met een natie. Je nationaliteit bepaalt je identiteit. Christendemocraten zijn personalisten: wij vertrekken van de persoon en zijn omgeving. Een gelaagde samenleving: mensen leven samen in een gezin, in een wijk of buurt, op school of op het werk, in verenigingen, in een gemeente of in een stad, in een regio of land, maar uiteindelijk ook als mensheid.'

'We zijn het eens dat je moeilijk kan samenleven met mensen die asociaal zijn en niet bereid zijn rekening te houden met bepaalde waarden en normen. In die lagen zijn er tradities en rituelen die mensen met elkaar verbinden: de jaarlijkse buurtbarbecue, het schoolfeest van de kinderen, jeugdbewegingen met een eigen uniform. Essentieel zijn voor ons taal en werk, het is logisch dat een gemeenschap die eisen stelt aan nieuwkomers.'

'Nuttiger dan zijn identiteitsdiscours vind ik hoe Elchardus kijkt naar het neoliberale economische model. Hij is erg kritisch voor de excessen van de neoliberale democratie en dat is terecht. Ook voor ons mag de volledige samenleving niet georganiseerd worden als een markt. Dat wil zeggen dat we levensnoodzakelijke voorzieningen - zoals drinkwater, energie of voedsel - niet louter aan de onzichtbare hand van de wet van vraag en aanbod mogen overlaten. Daar moet de overheid tussenkomen.'

Conner Rousseau: 'Uw deel doen en uw deel krijgen'

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau. ©Diego Franssens

'Als Elchardus heel helder en overtuigend beschrijft waarom we nood hebben aan meer socialisme, kan ik daar natuurlijk alleen maar reclame voor maken. Wat hij gemeenschapszin noemt - de overtuiging dat je als individu maar vrij en goed kan leven dankzij een sterke gemeenschap - is de kern van de solidariteit waar ik al heel mijn politieke leven op hamer. Uw deel doen en uw deel krijgen, dat is voor mij de sociaal-economische vertaling van die gedachte.'

'Een sterke gemeenschap, dat begint natuurlijk met de wil om erbij te horen. Daarom: leer Nederlands, spreek Nederlands. Mijn ervaring als kampleider met kinderen uit moeilijke thuissituaties leert mij dat het zonder een goede taalkennis niet lukt. Daar moeten we sterker op inzette, in het belang van iedereen. Zonder mij uit te spreken over het hele migratiemodel van Elchardus: het idee klopt dat we een beter gecontroleerd migratiebeleid nodig hebben om vluchtelingen die het echt nodig hebben te kunnen blijven helpen. Dat staat al jaren in ons programma.'

'Ik vind het een optimistische en prikkelende gedachte dat we de automatisering moeten zien als een zegen die ons veel tijd zal besparen. We kunnen die tijd teruggeven aan mensen om bijvoorbeeld meer tijd bij hun gezin door te brengen. Of we kunnen meer gemeenschapsondersteunende jobs creëren in het onderwijs en de zorg. Daaraan moeten we een sterke, herverdelende overheid koppelen die erover waakt dat elk zijn deel doet, maar ook zijn deel krijgt.'

Meyrem Almaci: 'Wie garandeert jouw rechten nog?'

Groen-voorzitster Meyrem Almaci. ©Photo News

'Ik ben het ermee eens dat mensen in deze vloeibare tijden snakken naar zekerheid. Het klopt zeker dat het neoliberalisme veel verliezers en onzekerheid heeft meegebracht. Mensen weer de grip op hun leven geven is een belangrijke opdracht.'

'Ik ben het oneens met Elchardus’ mensbeeld. Ik geloof niet in een model dat uitgaat van de concurrentie tussen mensen die het moeilijk hebben. Ik ga uit van het mensbeeld dat de meeste mensen deugen en gelijke waarde hebben.'

'Vanuit dat mensbeeld ontstonden de universele mensenrechten, de scheiding der machten die ongezonde machtsconcentratie moet voorkomen, en onze democratische instellingen. De volkswil die bij de meerderheid uitgedrukt wordt, wordt gegarandeerd door de parlementaire democratie, maar altijd op de sokkel van die mensenrechten en menselijke waardigheid.'

'Het is mijn overtuiging dat geen enkele oplossing duurzaam is als ze knaagt aan die fundamenten en mensen opzet tegen de instellingen die hun rechten vrijwaren. Erger nog, het verhoogt alleen de onzekerheid: wie garandeert jouw rechten dan nog?'

Lees nu zaterdag een interview met Mark Elchardus in de weekendkrant van De Tijd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud