Advertentie
analyse

Geen wonderoplossing om energie goedkoop te maken

©REUTERS

De federale regering zoekt koortsachtig naar manieren om de exploderende energiefactuur onder controle te krijgen. De energiewaakhond CREG becijferde de verschillende opties, gaande van een btw-verlaging tot een prijsplafond.

In een nieuw rapport plaatst de federale energieregulator CREG kritische kanttekeningen bij elke mogelijke maatregel om de stijgende energiefacturen in te tomen. De federale regering hoopt bij de begrotingsonderhandelingen oplossingen te vinden, maar iedere maatregel komt met een prijskaartje.

1. Impact btw-verlaging smelt weg

De federale begrotingsonderhandelaars overwegen de meeropbrengsten van de btw op energie te laten terugvloeien naar de gezinnen. Daarnaast werd ook geopperd om het btw-tarief voor elektriciteit en aardgas tijdelijk te verlagen van 21 naar 6 procent.

Maar in de regering is er weinig animo voor de maatregel die bijna 1 miljard euro zou kosten en ook een korting op de factuur betekent ‘voor mensen die hun buitenzwembad verwarmen’. Bij de huidige hoge energieprijzen zou een btw-verlaging naar 6 procent voor een gemiddeld gezin een besparing betekenen van 216 euro per jaar op aardgas, becijferde de CREG. De elektriciteitsfactuur wordt dan 131 euro goedkoper.

Maar consumenten zouden een groot deel van het voordeel weer kwijtspelen. Een btw-verlaging zou ertoe leiden dat de lonen en uitkeringen minder snel stijgen via de automatische indexering. Het Federaal Planbureau verwacht dat bij een btw-verlaging de overschrijding van de spilindex drie à vier maanden langer kan duren. De CREG waarschuwt dat een btw-verlaging daarom uiteindelijk alleen gunstig zal zijn voor consumenten waarbij de energiefactuur een heel groot aandeel van hun inkomen vertegenwoordigt.

2. Sociaal tarief niet altijd voordelig

Nadat de regering eind vorig jaar het sociaal tarief uitbreidde naar een kleine 900.000 gezinnen ijvert minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) er bij de huidige prijsexplosies voor de steunmaatregel te verlengen. De CREG becijferde dat een verlenging tot eind maart de federale overheid 193 miljoen euro kost. Een verlenging voor het volledige jaar 2022 heeft een prijskaartje van 341 miljoen euro.

450.000
sociaal tarief
De energiewaakhond CREG waarschuwt dat het sociaal tarief voor 450.000 gezinnen afloopt op 31 december als de regering niets doet.

De energiewaakhond waarschuwt dat voor zo’n 450.000 gezinnen het sociaal tarief op 31 december afloopt als de regering niets doet. Ze dreigen dan terug te vallen op een klassiek energiecontract net op het moment waarop de energieprijzen torenhoog zijn. De factuur van die kwetsbare gezinnen zou dan zeer sterk stijgen. Bovendien dreigt het sociaal tarief, dat met vertraging reageert, straks het duurste te worden als de reguliere marktprijzen plots weer dalen.

3. Met accijnzen kan regering bijsturen

Van der Straeten en minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) werkten een plan uit om 156 miljoen euro aan federale heffingen in de elektriciteitsfactuur om te zetten in een accijns. Die zou de politiek toelaten om flexibeler in te grijpen. Er kan dan een cliquetsysteem komen waardoor de accijnzen automatisch iets zakken als de stroomprijzen hoog staan en andersom.

De CREG erkent dat dat de federale regering zou toelaten een plotse stijging van de energiefactuur zoals nu te compenseren. De regulator waarschuwt wel dat net zoals een btw-verlaging ook de accijns een impact zal hebben op de loonindexering.

De accijns moet de opstap worden naar een energienorm. Die zal toelaten om de overheidsimpact op de factuur te verlagen als blijkt dat de prijzen hier sneller stijgen dan in onze buurlanden. De kost van de CRM-subsidies voor nieuwe elektriciteitscentrales kan in de toekomst ook in de accijns worden verrekend.

4. Energiecheque is schieten met hagel

Het voorstel van de PS om een energiecheque van 100 euro uit te delen aan alle gezinnen heeft als voordeel dat er geen impact is op de spilindex. De koopkracht die gezinnen winnen, wordt dus niet teniet gedaan door een tragere toename van de lonen en uitkeringen.

De CREG wijst erop dat een energiecheque ook mensen die er geen nood aan hebben ten goede zou komen.

De CREG wijst erop dat een cheque ook mensen die er geen nood aan hebben ten goede zou komen. Als ieder gezin een cheque van 100 euro krijgt, komt het geld dus ook terecht bij gezinnen die een contract met vaste prijs hebben afgesloten toen de prijzen nog laag stonden en die dus geen impact ondervinden.

Het voorstel van de PS, dat zo’n half miljard euro zou kosten, kan op weinig bijval rekenen. Wel circuleert de piste om alle gezinnen een beperktere forfaitaire korting op de energiefactuur te geven.

5. Energieprijzen bevriezen nefast voor concurrentie

In 2012 plafonneerde toenmalig minister van Economie Johan Vande Lanotte (Vooruit) al eens de energieprijzen voor alle variabele contracten. Maar behalve bij de PS lijkt er nu weinig animo voor een nieuwe prijsbevriezing. Frankrijk plafonneert wel het gereglementeerde tarief dat 23 miljoen Fransen krijgen. In België is de prijsvorming op de markt vrij en zou een prijsbevriezing averechts werken, oordeelt de CREG.

‘De situatie nu is niet te vergelijken met 2012. Intussen is er veel meer concurrentie op de Belgische markt met een ruimer aanbod leveranciers’, zegt Laurent Jacquet, directeur prijscontrole bij de CREG. ‘Een bevriezing van de prijzen zou impact kunnen hebben op het aanbod van de kleine leveranciers die net zo’n belangrijke rol spelen.’ De CREG vreest dat bij een prijsbevriezing leveranciers zullen verdwijnen, de concurrentie afneemt en de consument daardoor uiteindelijk hogere prijzen zal moeten betalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud