analyse

'Geluisterd naar de kiezer', behalve naar die van Groen

'We zijn tijdens de onderhandelingen het signaal van de kiezer niet verloren', benadrukte N-VA-voorzitter Bart De Wever tijdens de voorstelling van het regeerakkoord. ©BELGA

Hogere muren rond de sociale zekerheid. Maar binnen die muren wel extra geld voor lage lonen, arme bejaarden en sociale woningen. Nee, het is niet moeilijk om de geest van 26 mei te ontwaren in Jambon I. Alleen ‘het signaal’ van de Groen-kiezer werd niet opgepikt. Of net wel?

‘Meneer Jambon, we geven u een nieuwe microfoon, want het signaal valt telkens weg.’ N-VA-voorzitter Bart De Wever moest tijdens de persvoorstelling van het nieuwe Vlaamse regeerakkoord geen twee seconden nadenken toen hij dat een technicus hoorde zeggen tegen de nieuwe minister-president. ‘Gelukkig zijn we tijdens de onderhandelingen het signaal niet verloren’, reageerde hij gevat.

En inderdaad, om ‘het signaal van de kiezer’ draaide het de voorbije vier maanden tijdens regeringsonderhandelingen waar eerst geen begin en vervolgens geen einde aan leek te komen. Het is te zeggen, onder ‘de kiezer’ is in dit geval de 18 procent voor het Vlaams Belang begrepen.

‘Nee, we hollen het Vlaams Belang niet achterna’, verdedigde Jambon zijn regeerakkoord, dat barst van de hogere drempels voor nieuwkomers en de flamingante symbolen - van een Vlaamse canon tot zwart-gele burgemeesterssjerpen. ‘Elke maatregel die we nemen, is terug te vinden in minstens één programma van de drie regeringspartijen. Zaken die enkel in het programma van het Vlaams Belang staan, zal je niet vinden.’

Nee, we hollen het Vlaams Belang niet achterna. Elke maatregel is terug te vinden in minstens één programma van de drie regeringspartijen.
Jan Jambon
minister-president (N-VA)

Ach, voor Jambon en de N-VA is het ook bijlange niet vervelend dat politieke tegenstanders - waaronder nota bene het Vlaams Belang zélf - de vingerafdrukken van Filip Dewinter en co. terugvinden op het regeerprogramma. Integendeel, als de helft van de kiezers die op 26 mei overstapten van de N-VA naar het Vlaams Belang gecharmeerd raakt door de aankondigingen van Jambon I, is de operatie geslaagd.

Geesten gerijpt

Veel opvallender is dat de coalitiepartners CD&V en Open VLD niet in een kramp schieten bij alle associaties met radicaal-rechts die maandag op sociale media gemaakt werden. De voorbije vijf jaar waren de provocatieve houding van Theo Francken of de scherpe uitspraken van De Wever in het migratiedebat telkens goed voor een regeringscrisette. Door CD&V met het ‘Wir schaffen das’ van bondskanselier Angela Merkel te associëren zette de N-VA de partij van Wouter Beke weg als een bende naïevelingen. ‘Moslimpartij’, doopte Zuhal Demir CD&V.

Dat de christendemocraten een identitair rechts regeerakkoord nu mee uitdragen, toont hoe de geesten gerijpt zijn. En hoe de vaak verguisde Pieter De Crem en Hendrik Bogaert hun gram halen. Of niet? CD&V en Open VLD zijn het er niet mee eens dat ze zich laten meeslepen in een politieke revanchestrategie van De Wever. ‘Dat rechten en plichten samengaan, hebben wij altijd verteld. Alleen werd ons plichtenverhaal vaak niet opgepikt.’

De tevredenheid met het regeerakkoord lijkt opvallend genoeg ook oprecht.

Bij de liberalen klinkt het dat zij zelf al eerder voorstellen lanceerden voor een getrapte toegang tot sociale rechten, en dat ze daarvoor het Vlaams Belang niet nodig hadden. ‘Ambitieus, scherp en fors. Good job, Gwendolyn Rutten en Bart Somers’, tweette Vincent Van Quickenborne. Een beetje grappig is dat, aangezien de burgemeester van Kortrijk al maanden roept dat zijn partij naar rechts moet.

De tevredenheid met het regeerakkoord lijkt opvallend genoeg ook oprecht. Wouter Beke stond niet te lachen als een boer met kiespijn toen hij opsomde wat CD&V allemaal heeft binnengehaald. De partij verwijst naar 400 euro extra steun voor elke bejaarde die zijn rusthuisfactuur niet kan betalen, 25.000 extra sociale woningen, een flexibeler kinderopvang, meer fietspaden, het behoud van de provincies en een pak geld voor de noodlijdende gemeenten.

CD&V kan zich zelfs helemaal vinden in de jobbonus voor de laagste lonen, die Open VLD in de wacht sleepte. ‘Een extra duwtje voor de stille werkers: dit komt recht uit ons verkiezingsprogramma. De N-VA heeft zich daar jaren tegen verzet.’

‘Working poor’

Ook Open VLD pakt gretig uit met die jobbonus. Voorzitster Rutten had het zelfs over een maatregel om ‘the working poor’ te ondersteunen. Ook dat is een niet te onderschatten evolutie sinds de opkomst van de populistische partijen. Waar het stuur maatschappelijk en identitair naar rechts gaat, draait het op sociaal vlak wat naar links. Zij het wat meer bij CD&V dan bij Open VLD, dat voor het overige uitpakt met liberale stokpaardjes als de gemeenschapsdienst voor werklozen, de afschaffing van de opkomstplicht bij lokale verkiezingen en lagere successierechten voor erfenissen onder vrienden.

Alleen de hervorming van de woonbonus en de registratierechten klinken misschien als een valse noot. Wat als een vrij neutrale operatie ingeschat werd, komt neer op verlies voor wie bouwplannen heeft.

Van de betonstop blijven alleen de intentie en het onbetaalbare instrumentendecreet over. De boskaart en een gevoelig decreet over woonuitbreidingsgebieden zijn weg.

Als dus het signaal van één kiezer gehoord werd, is het wel die van het Vlaams Belang. Bleef er één kiezer in de kou, dan is het die van Groen. Terwijl in de vorige Vlaamse regering N-VA’ers als Geert Bourgeois en Wilfried Vandaele zich nog als ware ecologisten opwierpen, overheerst in het regeerakkoord van Jambon I het klimaatrealisme van De Wever.

Terwijl voor inburgering, onderwijs en economie ‘de lat moet hoger’ het motto is, lijkt het devies voor klimaat: ‘Doe maar gewoon.’ Terwijl Europa tegen 2050 koolstofneutraal wil zijn, mikt Vlaanderen op een vermindering van de uitstoot met 80 procent. En van de betonstop blijven alleen de intentie en het onbetaalbare instrumentendecreet over. De boskaart en een gevoelig decreet over woonuitbreidingsgebieden zijn weg.

Ook hier zien we dat CD&V en Open VLD gedeeltelijk meegaan in het verhaal van de N-VA. Zelfs een klimaatoptimist als ex-minister Bart Tommelein. ‘Het regeerakkoord is ambitieus, maar realistisch. Een verdubbeling van de energieproductie uit zon en wind is meer dan ik gedaan heb. Ook met die 80 procent is niets mis. Ik heb al meermaals gezegd dat het constante opbod in de EU geen oplossingen zal bieden. Het moet van onderuit komen, het moet een draagvlak hebben.’ Misschien is er in die zin wél geluisterd naar een deel van de Groen-kiezers. Namelijk naar dat deel dat in de weken voor 26 mei gillend wegliep van Kristof Calvo en co.

Lacunes

Toch valt niet te ontkennen dat de angst voor het Vlaams Belang serieuze lacunes in het verhaal van Jambon laat. Behalve investeren in meer beton en meer fietspaden lijkt ook dit regeerakkoord alweer geen echte aanzet te geven tot het indijken van de files. Die filedruk is nochtans de grootste achilleshiel van de Vlaamse economie. Maar van de kilometerheffing - het door Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken aan flarden geschoten kindje van Ben Weyts (N-VA) - is geen sprake meer.

Ook over een ander economisch pijnpunt mag blijkbaar niet al te luid meer gesproken worden. Discriminatie op de arbeidsmarkt blijft een reëel probleem bij de activering van werklozen en inactieven met een migratieachtergrond, maar over praktijktesten blijft het stil. Vlaanderen stapt zelfs uit Unia, dé kwelduivel van de N-VA. Maar volgens CD&V wordt dat het begin van iets nieuws. ‘Vlaanderen zal eindelijk een volwaardig gelijkekansencentrum krijgen. Mét de tools om echt in te grijpen’, zegt parlementslid Robrecht Bothuyne.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud