Havens hebben hoge verwachtingen van waterstofeconomie

Waterstofprojecten rijzen als paddenstoelen uit de grond. ©Tim Dirven

Minister van Energie Tinne Van der Straeten wil inzetten op waterstof bij het klimaatneutraal maken van de industrie. De havens scharen zich achter die ambitie. ‘Vlaanderen kan in de waterstofeconomie een belangrijke rol spelen op Europees vlak.'

Met het verhit debat over de kernuitstap is het wat buiten beeld gebleven, maar minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) heeft hoge verwachtingen van de uitbouw van een ‘waterstofbackbone’, zoals ze het noemt in haar beleidsbrief. ‘Waterstof kan als grondstof dienen voor de industrie, waardoor die de omslag kan maken naar een koolstofvrije economie.'

Van der Straeten wil een wettelijk kader creëren en de gaswet omturnen tot een moleculewet, zodat ook waterstof door gaspijpleidingen wordt getransporteerd. Ze verwacht daarbij veel van onze havens. 'Die kunnen een sleutelrol spelen in de omslag naar een klimaatneutrale industrie.'

De bedoeling is dat de industrie tegen 2050 klimaatneutraal is. Vergroenen betekent dat alle fossiele brandstoffen vervangen moeten zijn. Dat gaat om gigantische volumes.
Jacques Vandermeiren
CEO Haven van Antwerpen

De Antwerpse havenbaas Jacques Vandermeiren, in een vorig leven CEO van hoogspanningsnetbeheerder Elia, gelooft sterk in waterstof. ‘De afzetmogelijkheden van waterstof zijn groot: in transport, maar ook in scheepvaart en luchtvaart. Boeing is bezig met een project om een vliegtuig op waterstof te laten vliegen.'

Een andere afzetmarkt, zegt Vandermeiren, is de industrie, vooral de chemische. 'Die moet vergroenen en tegen 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat alle fossiele brandstoffen vervangen moeten zijn. Dat gaat om gigantische volumes.’

Import

Om groene waterstof aan te maken is volgens Vandermeiren veel hernieuwbare energie nodig. Het Federaal Planbureau becijferde dat de Belgische productie van waterstof tegen 2050 de vraag naar elektriciteit in ons land zou verdrievoudigen. België is te klein om met wind- en zonne-energie al die extra stroom te leveren.

‘Dat lukt niet', zegt Vandermeiren. 'Zelfs niet met een verdubbeling van de windmolenconcessies in de Noordzee. We moeten groene waterstof importeren. Daarvoor hebben we troeven in handen. In onze Belgische waterstofcoalitie zitten naast de haven van Antwerpen en Zeebrugge ook Exmar voor het transport, DEME voor windmolenparken en Engie. Andere zullen volgen.'

Vandermeiren is tevreden dat Van der Straeten, net als de Vlaamse regering, op de waterstofkar springt. ‘Vlaanderen kan op Europees vlak een heel belangrijke rol spelen. Het heeft de energiehubs Antwerpen en Zeebrugge, het heeft transportinfrastructuur, een uitgebreid netwerk van pijpleidingen naar die havens en naar Duitsland, en technologiebedrijven die erin actief zijn. We kunnen een langetermijnstrategie ontwikkelen voor het importeren van waterstof.’

Waterstofhaven in Oman

DEME bouwt in Oman een waterstofhaven uit
Jacques Vandermeiren
CEO Haven van Antwerpen

De haven van Antwerpen bouwt samen met DEME in Duqm, Oman, een haven uit. ‘Die moet een groenewaterstofhaven van wereldformaat worden’, zegt Vandermeiren. ‘In Oman is veel wind, ruimte, zon. We kunnen er tamelijk goedkoop - goedkoper dan hier - met hernieuwbare energie waterstof aanmaken.’

Die kan dan worden geïmporteerd net zoals lng of ruwe aardolie wordt ingevoerd naar de Belgische havens. ‘Daarvoor heb je pijpleidingen nodig tussen havens. Daarom pleiten we ervoor in corridors daarvoor te voorzien.'

Ook de gasnetbeheerder Fluxys kan een cruciale rol spelen, denkt Van der Straeten. Fluxys zou dan niet alleen voor het beheer van gas, maar ook voor dat van waterstof instaan. In de eerste plaats met het bestaande pijpleidingennet, maar eventueel ook met nieuwe pijplijnen.

North Sea Port

In de contacten tussen de havens wordt meer gesproken over energie dan over scheepvaart.
Daan Schalck
CEO North Sea Port

Ook Daan Schalck, de CEO van de havens van Gent, Vlissingen en Terneuzen (North Sea Port), kijkt met grote verwachtingen naar de ontwikkeling van waterstof. ‘In de contacten tussen de havens wordt meer gesproken over energie dan over scheepvaart. Energie en klimaat bepalen de komende jaren onze agenda. We kunnen als havens niet aan de kant blijven staan.'

Volgens Schalck kijkt iedereen naar waterstof. 'Je ziet dat er investeringen zijn, ook in onze haven. Veel bedrijven zijn geïnteresseerd. Waterstof is minstens een deel van de  toekomst van de energiemix. Een deel zal hier worden geproduceerd, maar als je de omslag van de industrie wil maken, moet je ook een deel importeren.'

Roadmap voor waterstof

Ook de haven van Gent denkt na over waterstof. 'Vragen als: wat zijn de behoeftes op lange termijn? Wat heb je nodig voor productie en transport?’, zegt Schalck. In Vlissingen staat al een waterstofproject op stapel. Vlissingen, Terneuzen en Gent kunnen met elkaar verbonden worden als de pijpleidingen onder de Westerschelde voor petroleumproducten ook voor waterstof kunnen worden gebruikt, klinkt het.

Volgens Schalck is energie een van de verbindende elementen in de fusiegesprekken tussen Antwerpen en Zeebrugge. ‘In de gasterminal in Zeebrugge zal een omslag nodig zijn. Fluxys denkt na over de toekomst. Als er nieuwe pijpleidingen komen, kan de fusie van Antwerpen en Zeebrugge ook voor ons een kans zijn’, zegt Schalck.

Groene waterstof is duur

Waterstof is een onzichtbaar, reukloos en niet-giftig gas dat lichter is dan lucht, maar we moeten het wel winnen. Dat kan met behulp van stoom en vergassing. In Europa wordt elektrolyse het meest toegepast. Die methode voert elektriciteit door water, waardoor waterstof vrijkomt. Waterstof heeft een hoge energiedichtheid (drie keer hoger dan aardgas) en kan dienen als milieuvriendelijke energiebron of als grondstof voor productie.

Om waterstof te maken is veel energie nodig. Wereldwijd wordt het meest grijze waterstof geproduceerd, met behulp van fossiele brandstoffen waarbij CO2 vrijkomt. Er bestaat ook blauwe waterstof - ook met fossiele brandstoffen gemaakt - waarbij de CO2 wordt opgevangen. Groene waterstof wordt geproduceerd met energie uit wind- of zonneparken, zeg maar groene elektriciteit, en is drie tot vijf keer duurder.

In België hebben Fluxys en Colruyt plannen om tegen 2023 een waterstoffabriek van 25 megawatt te bouwen in Zeebrugge. De baggeraar DEME en de Vlaamse investeringsmaatschappij PMV hebben ambities voor een waterstoffabriek in Oostende. De Antwerpse energieondernemer André Jurres toont interesse om in Gent of Antwerpen een project uit te werken en ook INEOS heeft waterstofplannen in Antwerpen. De rederij CMB en de motorenbouwer ABC bouwen een scheepsmotor op waterstof. Ook Solvay zegt waterstofplannen te hebben.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud