weekboek

Het gevecht achter de kernuitstap

Redacteur Politiek & Economie

De Franse energiereus Engie volgt de regering-De Croo in de kernuitstap, maar voert achter de schermen een gevecht op het scherp van de snee over de miljardenfactuur die vasthangt aan de ontmanteling van de kerncentrales en de berging van het nucleaire afval.

Vanuit Parijs bevestigde Engie vrijdag bij de bekendmaking van de jaarresultaten de berichten in De Tijd dat de Franse energiereus niet meer rekent op een verlenging van de levensduurte van de kerncentrales Doel 4 en Tihange 3. Ook al wil de regering-De Croo daar pas eind dit jaar definitief knopen over doorhakken. In de boeken van Engie wordt de waarde afgeboekt voor 2,9 miljard euro, waarmee de Fransen het nucleaire tijdperk in België afsluiten.

Het mag misschien verbazen, maar Engie heeft er geen groot probleem mee dat die bladzijde wordt omgedraaid. Het bedrijf, dat in handen is van de Franse staat, had alleen in ons land nucleaire activiteiten en is onder impuls van voorzitter Jean-Pierre Clamadieu bezig met operatie Bianca om het bedrijf te herpositioneren met de blik op de toekomst.

Engie wil een hoofdrol spelen bij de bouw van gascentrales, die een sleutelrol spelen in de regeringsplannen om de kernuitstap in 2025 te kunnen opvangen.

De omslag naar hernieuwbare energie biedt het energiebedrijf kansen om zijn dominante marktpositie in België vast te houden. Het staat niet alleen in hernieuwbare energie zijn mannetje, Engie wil ook een hoofdrol spelen bij de bouw van gascentrales, die een sleutelrol spelen in de regeringsplannen om de kernuitstap in 2025 te kunnen opvangen. Engie plant de bouw van gascentrales voor 3 gigawatt - wat meer is dan de 2 gigawatt van Tihange 3 en Doel 4 samen. Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) beschouwt Engie daarom als een partner.

Bliksemafleider

De kernuitstap is hooguit een bliksemafleider voor het gevecht dat erachter schuilgaat: dat over het nucleair passief. Clamadieu wil absoluut vermijden dat de toekomst van Engie wordt gehypothekeerd door de miljardenfactuur die vasthangt aan de ontmanteling van de kerncentrales en de berging van het nucleair afval, wat een verhaal is van honderden jaren.

In de nucleaire phasing-out in Duitsland zijn afspraken gemaakt over die miljardenfactuur. De energiebedrijven zullen opdraaien voor de kosten van de ontmanteling van de nucleaire reactoren, maar de industrie bekwam - tegen de betaling van een afkoopsom - dat de Duitse staat zal instaan voor de opslag en de berging van het nucleair afval.

In België bestaat daarover nog geen duidelijkheid. Gewezen minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) legde in de vorige legislatuur wel een scenario op tafel dat moest garanderen dat in voldoende middelen zou worden voorzien in het zogenoemde Synatom-fonds. Dat is het nucleaire spaarpotje van zo'n 13 miljard euro om de ontmanteling en de opslag van kernafval te kunnen betalen.

Gewezen premier Charles Michel (MR) stak een stokje voor de plannen van toenmalig minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) om het moederhuis Engie borg te laten staan voor alle kosten van de nucleaire uitstap.

Marghem wilde ook dat het Franse moederhuis borg zou staan voor alle kosten, zodat de miljardenfactuur van de nucleaire uitstap niet op de Belgische staat en belastingbetaler kon worden afgewenteld, mocht Engie België Electrabel in de financiële problemen raken.

Toenmalig premier Charles Michel (MR) stak daar evenwel een stokje voor na zwaar gelobby vanuit het hoofdkwartier in Parijs. Dat had met Etienne Davignon een entree tot in de hoogste Belgische en Europese kringen. In diplomatieke kringen wordt gefluisterd dat Michels hand- en spandiensten voor Parijs hem hebben geholpen om het tot Europees president te schoppen.

Gelobby

Het gelobby over de nucleaire factuur is op het hoogste niveau nog altijd bezig. Clamadieu deed eind vorig jaar een beroep op 'the french connection' in de Europese Commissie. Op 14 oktober had hij een onderhoud met de Europese commissaris voor interne markt Thierry Breton. Hij noemde de Belgische plannen rond de nucleaire ontmanteling een 'verstoring van de interne markt', zoals hij het daarna ook op papier zette in een brief aan Breton.

Enkele weken geleden zat Clamadieu, die als gewezen CEO van Solvay zijn weg kent in ons land, samen met premier Alexander De Croo (Open VLD), om over de Belgische kernuitstap te spreken.

Enkele weken geleden zat Clamadieu, die als gewezen CEO van Solvay zijn weg kent in ons land, samen met premier Alexander De Croo (Open VLD) om over de Belgische kernuitstap te spreken. In zulke gesprekken op het hoogste niveau gaat het vaak over tijdlijnen en procenten.

Van der Straeten heeft immers de draad weer opgenomen. Ze kondigde vorige week aan dat ze tegen de zomer mikt op een wetswijziging over Synatom, zodat er 'zo weinig mogelijk achterpoortjes zijn om het risico uiteindelijk bij de Belgische staat te laten belanden'.

De vrees aan Belgische kant is al langer dat in het nucleair spaarpotje, waarin zo'n 14 miljard euro opzijgezet moet worden, onvoldoende geld beschikbaar is als straks de ontmanteling van de kerncentrales begint. Een groot deel van de middelen van Synatom, dat beheerd wordt door Engie, wordt immers uitgeleend binnen de Engie-groep zelf. Vandaar dat de groenen opperden dat Synatom moet worden genationaliseerd. In de beleidsbrief van Van der Straeten is sprake van een 'externalisering' van Synatom, zodat het kan worden weggehaald bij Engie.

Afbetalingsplan

Judith Hartmann, de CFO van Engie, liet vrijdag tijdens de voorstelling van de jaarresultaten verstaan dat Engie zich wil houden aan het stappenplan, zoals het is afgesproken met de commissie voor nucleaire voorzieningen. Er zal vanaf nu jaarlijks 1,3 miljard euro aan nucleaire provisies betaald worden, zei Hartmann. Dat komt overeen met een goede 100 miljoen per maand.

Dat afbetalingsplan moet verzekeren dat voor zowat 6 miljard euro aan leningen - die Engie binnen Synatom aan zichzelf toekende - wordt omgezet in beschikbare middelen voor de berging van het nucleair afval.

Als Engie dat engagement nakomt, haalt de regering-De Croo haar slag thuis, maar daarmee heeft ze de oorlog nog niet gewonnen. Voor de ontmanteling en de berging van het nucleair afval zal volgens de prognoses meer dan 15 miljard euro nodig zijn. Dat is een bittere pil voor Engie.

De vraag blijft of er geen spijkerharde garanties moeten zijn dat de Franse moederholding zich borg stelt voor de miljardenfactuur die vasthangt aan de opruiming van de Belgische kerncentrales en de berging van het nucleair afval.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud