interview

‘Het is ofwel alles, ofwel niets'

Margot Cloet: 'We moeten de bevoegdheden op een wit blad herverdelen. Het moet duidelijk worden wie de leiding heeft.’ ©saskia vanderstichele

Margot Cloet, de topvrouw van zorgkoepel Zorgnet-Icuro, pleit ervoor het hele zorgbeleid over te hevelen naar de gewesten. ‘De coronacrisis heeft geleerd dat het huidige systeem van versnipperde bevoegdheden op is.’

Dat België een ingewikkeld land is, is algemeen geweten. Dat het zo ingewikkeld is dat het in de zorgsector zo goed als onmogelijk is goed te besturen, was voor sommigen nieuw. ‘We zeggen al langer dat de bevoegdheden veel te versnipperd zijn. Door de coronacrisis is het voor iedereen pijnlijk duidelijk geworden dat het huidige systeem op is’, zegt Margot Cloet, de topvrouw van Zorgnet-Icuro, de grootste zorgkoepel van het land.

In naam van zowat alle Vlaamse ziekenhuizen, een groot deel van de Vlaamse woon-zorgcentra en de geestelijke gezondheidszorg bepleit Cloet een verregaande staatshervorming. ‘Er waren tal van werkgroepen om de coronacrisis te beheren, maar vaak opereerden die naast elkaar. We hadden soms tien werkgroepen per dag en dan probeerden we vanuit de sector zelf maar een weg te banen naar een oplossing. Wat sleutelen aan de bevoegdheidsverdeling om de boel recht te trekken zal niet volstaan. Er is meer nodig. We moeten de bevoegdheden op een wit blad herverdelen. Het moet duidelijk worden wie de leiding heeft.’

Waaruit blijkt volgens u dat het systeem niet meer werkt?

Margot Cloet

Margot Cloet is sinds 2018 de topvrouw van de zorgkoepel Zorgnet-Icuro. Die organisatie verdedigt de belangen van alle Vlaamse ziekenhuizen, meer dan 300 woon-zorgcentra en een reeks voorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg. Cloet was voordien kabinetschef van Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V).

Margot Cloet: ‘Er zijn tal van voorbeelden. Neem de geestelijke gezondheidszorg. De psychiatrische ziekenhuizen worden gefinancierd door de federale overheid, maar de centra voor geestelijke gezondheidszorg en het beschut wonen zijn een Vlaamse bevoegdheid. Veel voorzieningen zitten op één campus. Volg je dan de Vlaamse of de federale lockdownregels? Wie moet mondmaskers voorzien? Welke bezoekersregeling volg je? Dat was allemaal onduidelijk.’

‘Toen de situatie in de woon-zorgcentra heel acuut werd, hebben we ook daar de gevolgen gezien. Het plan was personeel vanuit de ziekenhuizen en hygiënisten in te zetten. Dat personeel wordt door de federale overheid betaald, terwijl de woon-zorgcentra onder de bevoegdheid van de regio’s vallen. Mag dat dan wel? Hoe verreken je de kosten? Hetzelfde met het beschermingsmateriaal: zijn de regio’s of de federale regering daarvoor verantwoordelijk? Of de testen: federaal moet die leveren, maar de regio’s beslissen hoe ze worden verdeeld. Dat zijn kwesties waar je een oplossing voor moet zoeken, waardoor veel tijd verloren gaat.’

Pas met de zesde staatshervorming van de regering-Di Rupo werden veel van die bevoegdheden naar de regio’s overgeheveld. Was dat dan een mislukking?

Cloet: ‘De werkwijze van de zesde staatshervorming, waarbij we opnieuw delen van bevoegdheden overhevelen, kunnen we ons in elk geval niet meer permitteren. Welzijn, nu een regionale bevoegdheid, en de zorg, een federale bevoegdheid, kun je niet van elkaar loskoppelen. Het is ofwel alles, ofwel niets. Want alles is met alles verbonden. Je kunt maar een goed zorgbeleid voeren als je ook iets te zeggen krijgt over de manier waarop zorgverstrekkers worden gefinancierd. Nu zitten die hefbomen verspreid over de federale regering en de gemeenschappen. Dat is niet efficiënt en zo wordt geld verspild.’

‘Voor de samenleving is het efficiënter als er extra plaatsen bijkomen in de ouderenzorg, omdat zwakkere ouderen dan minder lang op de geriatrie in het ziekenhuis moeten liggen. Maar waarom zou Vlaanderen extra plaatsen en dus geld vrijmaken in de ouderenzorg als de kosten die worden bespaard in de geriatrie de federale overheid helpen? Waarom zouden de regio’s zwaar inzetten op preventie als de winsten federaal zijn? Het zou veel vlotter verlopen als dat in één hand zit. En minder geld kosten, dat we vervolgens elders kunnen gebruiken.’

Die hand, zijn dat dan de regio’s of de federale overheid?

We moeten de bevoegdheden op een wit blad herverdelen. Het moet duidelijk worden wie de leiding heeft.

Cloet: ‘Bij het overhevelen van de kinderbijslag is gekozen om dat voor de gewesten te doen en dat heeft gewerkt. Laat ons hetzelfde doen voor de zorg. Als je voor de gemeenschappen kiest, maak je het nodeloos complex. Brusselaars moeten dan kiezen tussen de Vlaamse en de Franse Gemeenschap. Dat is heel moeilijk, want de Brusselse bevolking komt van overal ter wereld en voelt zich niet gebonden aan een van de twee. Als je voor de gewesten kiest, kan Brussel zijn eigen zorg uitbouwen. In plaats van negen ministers die op een of andere manier bevoegd zijn voor zorg, zijn er dan drie: een Vlaamse, een Waalse en een Brusselse. Die kunnen in hun eigen regio gemakkelijker beslissingen nemen.’

Volgens voormalig sp.a-minister Frank Vandenbroucke is de Brusselse schaal te klein om er een efficiënte zorg te organiseren.

Cloet: ‘Je moet Brussel voldoende riemen geven om te roeien. Voor alle duidelijkheid: we blijven grotendeels vasthouden aan een federale financiering door de sociale zekerheid. Op basis van de grootte van de bevolking en de mate waarin die vergrijsd is, kan aan de gewesten een dotatie worden gegeven. Vlaanderen kan daarnaast een eigen financiering op poten zetten, zoals die bestaat met de Vlaamse Sociale Bescherming via de Vlaamse zorgpremie.’

Uw pleidooi voor een doorgedreven regionalisering gaat in tegen de almaar luider klinkende roep voor het herfederaliseren van de bevoegdheden in de zorg. Is dat geen efficiëntere oplossing?

Waarom zouden de regio’s zwaar inzetten op preventie als de winsten federaal zijn?

Cloet: ‘Hoe ga je dat doen? Met de zesde staatshervorming is een evolutie in gang gezet die niet meer terug te draaien is. In Vlaanderen werken we met een persoonsvolgende financiering voor personen met een handicap, in Wallonië en Brussel bestaat dat niet. In Wallonië hebben ze ervoor gekozen de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden te laten uitdoven. In Vlaanderen is die toegevoegd aan het bestaande systeem. Er zijn verschillende systemen ontwikkeld voor de financiering van de ziekenhuizeninfrastructuur. Hoe maak je daar weer één systeem van? Zeker in een land waar je vaak niet dezelfde oplossing kiest voor een probleem.’

Niet alleen de staatsstructuur, ook het moeizame overleg is een probleem in de zorg. Hoe kan dat worden opgelost?

Cloet: ‘Hopelijk kan een heldere bevoegdheidsverdeling een nieuwe dynamiek geven aan hervormingen die vastzitten, maar waarvan iedereen beseft dat we ze moeten doorvoeren. Nu komt het erop neer dat zorgverstrekkers per prestatie worden gefinancierd. Dat zorgt voor een prestatierush. Van broodnodig overleg tussen artsen of preventie wordt veel minder werk gemaakt, want dat levert niets op. Door met vaste vergoedingen te werken kan je daar iets aan doen. Sommige artsen beschouwen dat vaak als een oorlogsverklaring, maar dat is het niet. Het gaat om betere en efficiëntere zorg.’

Hoe groot schat u de slaagkansen in van uw voorstellen?

Cloet: ‘Dit is een gigantische en complexe operatie. Als we dit uitvoeren, zijn we vertrokken voor tien jaar. Maar het zou goed zijn dat de regering die nu in de steigers wordt gezet de krijtlijnen uittekent.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud