Advertentie
interview

‘Het zou laf zijn om niets te doen'

©Bart Dewaele/IMAGEDESK

‘We moeten de geplande hervormingen doorvoeren, ze zijn redelijk’, zegt eerste minister Charles Michel in een interview naar aanleiding van het Jaaroverzicht. ‘Als we dat niet doen, stevenen we af op een crash. Kijk maar naar Griekenland, Portugal of Spanje.’

Charles Michel is een man met een missie. Ondanks alle tegenwind is en blijft de Franstalige liberaal er rotsvast van overtuigd dat het misdadig zou zijn voor het land en de generaties van morgen om de hervormingen die zich opdringen niet door te voeren. ‘Ik denk niet dat ik een charmeur of verleider ben, maar ik denk wel dat ik het talent heb om te volharden en mensen te overtuigen. Vasthoudendheid, volharding, overtuiging, dat is hoe ik mijn parcours heb gereden’, zegt een vastberaden Charles Michel, die dit weekend 39 jaar wordt en meteen de jongste premier is die België heeft gekend.

Wat ging er door uw hoofd toen u op 11 oktober op het paleis de eed aflegde als premier van de Zweedse coalitie?
Charles Michel: ‘Het was me vooral duidelijk dat ik op een keerpunt in mijn leven stond. Het waren intense maanden geweest. Eerst was er de zware verkiezingscampagne, die resulteerde in een goede verkiezingsuitslag. Mijn omgeving leek in een roes door de goede resultaten. Ik kreeg veel bemoedigende boodschappen en felicitaties. Vooral het lieve sms’je van mijn leraar van de lagere school in Geldenaken heeft me enorm ontroerd. Maar het was mijn plicht om het hoofd koel te houden.’

Ik ben me ervan bewust dat deze regering beter moet uitleggen waarvoor we gekozen hebben.

Het zag er aanvankelijk niet goed uit voor de Franstalige liberalen, in Brussel en Wallonië vormden de PS en het cdH samen coalities.
Michel: ‘Dat was een koude douche. De PS en het cdH negeerden de verkiezingsuitslag en schoven ons in Wallonië en Brussel aan de kant. Ze schreven het eerste bedrijf van een nieuwe episode van politieke chaos. Ik ben dan federaal informateur geworden met een missie die iedereen als onmogelijk beschouwde. Links ging ervan uit dat ik alleen maar werd opgevoerd om de klinische dood van centrumrechts vast te stellen. Ik was als het ware de wetsdokter die daarvan akte moest nemen, waardoor links het roer zou kunnen overnemen. Maar ik slaagde in mijn missie. Ik heb er keihard voor geknokt, ik wilde echt slagen. In de laatste rechte lijn, na een onderhandelingsmarathon van 28 uur, was de mentale en fysieke druk enorm. De opluchting was dan ook groot toen het rond was.’

Hebt u nooit getwijfeld om premier te worden?Michel: ‘Het kan arrogant klinken, maar zodra duidelijk was dat ik op de shortlist stond en dat ik het best geplaatst was, kreeg ik het gevoel dat ik die rol moest opnemen. Ik kon door mijn persoonlijke contacten het vertrouwen tussen de verschillende partijen om de tafel creëren, wat nodig was om een coalitie te kunnen smeden. Nee, ik kan niet zeggen dat ik getwijfeld heb.’

©Bart Dewaele/IMAGEDESK

En wordt zoiets dan ook gevierd?Michel: ‘Na de aankondiging dat ik eerste minister zou worden, heb ik enkele naaste adviseurs en mijn partner samengebracht. We hebben een glas uitstekende Italiaanse wijn gedronken bij een bord antipasta en pasta. Het was de eerste keer in lange tijd dat ik me echt kon ontspannen.’

Lang nagenieten zat er niet in. De oppositie zette er meteen de beuk in. Had u de moeilijkheden bij de start van de coalitie verwacht ?
Michel: ‘Ja, ik wist dat het moeilijk zou zijn. De oppositie, vooral de Parti Socialiste, had nooit gedacht dat een regering zonder haar mogelijk was. Die frustratie leidde tot hysterie tot in de Kamer. Ik vind het spijtig dat er in het parlement geen plaats was voor een sereen debat. Ik hoop dat dat zo snel mogelijk verandert. Los daarvan moest iedereen wennen aan deze onuitgegeven coalitie. Vooral omdat het hervormingsprogramma van deze regering zo verregaand is.’

Was het een blunder om de communicatie in de eerste dagen over te laten aan de Parti Socialiste, die als eerste een persconferentie organiseerde over uw begroting?
Michel: ‘Ik had gehoopt dat de beleidsverklaring het moment zou zijn om het regeerprogramma in alle transparantie aan het parlement en aan de burgers uit te leggen. Maar de PS heeft meteen gechargeerd. Er is een gigantisch verschil tussen de reële maatregelen van deze regering en de perceptie die gecreëerd is door de oppositie. De PS heeft geprobeerd de MR karikaturaal voor te stellen als de partij van de bazen. Maar laat ons serieus blijven: een partij van de bazen haalt geen 26 procent in Wallonië. Wij zijn de partij van al wie denkt dat werk moet worden aangemoedigd.’

Het sociaal overleg loopt al mank lang voor er sprake was van een Zweedse coalitie.

En toch is centrumrechts er niet in geslaagd zijn eigen verhaal in de markt te zetten.
Michel: ‘Ik ben er me van bewust dat deze regering meer en beter moet uitleggen waarvoor we gekozen hebben. We moeten vanaf nu systematisch de leugens van de oppositie weerleggen. Maar wat we niet gaan doen, is aan aankondigingspolitiek doen. Wij spreken over feiten. We zijn meteen aan de slag gegaan om het budget en de eerste hervormingsvoorstellen voor een socio-economisch beleid op punt te stellen. Ik spreek zelden over mijn intenties, maar wel graag over mijn verwezenlijkingen’.

Hoe moeilijk was het om met het aangebrande verleden van sommige N-VA-ministers geconfronteerd te worden?
Michel: ‘Ik zeg nogmaals: de N-VA is een democratische partij. En de ministers van mijn regering zijn allen verkozen op democratische lijsten. Daar bestaat geen twijfel over. En ik ben niet naïef. De polemiek over het verleden is enkel bedoeld om deze regering te destabiliseren. Deze regering kijkt naar de toekomst. Ik moet u er toch niet aan herinneren dat de PS in 2011 vele malen geprobeerd heeft om met de N-VA een regering te vormen. Dat was voor de PS toen geen probleem...’

Charles Michel ©BELGA

Maar u hebt in de verkiezingscampagne toch ook gezegd dat de N-VA ‘onuitstaanbaar’ was.
Michel: ‘Dat kan ik niet ontkennen. Wij hadden liever zonder de N-VA geregeerd, maar wij hebben de partij nooit absoluut uitgesloten. Toen de PS de confederale en preseparatistische keuze had gemaakt om in Brussel en Wallonië linkse coalities op de been te brengen, werd het onmogelijk om nog een akkoord te vinden tussen die linkse meerderheid en de ruime centrumrechtse meerderheid in Vlaanderen. Daar ligt het verraad van de PS en het cdH.’

‘Toen de N-VA heel het communautaire deel van haar programma aan de kant schoof, werd het me duidelijk dat het mijn verantwoordelijkheid was te vermijden dat we weer zouden afstevenen op een crisis van 541 dagen. Er was geen alternatief meer voor de huidige centrumrechtse coalitie, tenzij chaos. De Mouvement Réformateur (MR) is de enige Franstalige partij die haar verantwoordelijkheid heeft opgenomen.’

De Franstalige liberalen zitten in een coalitie met drie Vlaamse partijen. Hoe moeilijk is het om de enige Franstalige partij te zijn in deze centrumrechtse regering?
Michel: ‘Dat we de enige Franstalige partij zijn in deze regering was niet de keuze van de MR. Dat was de keuze van het cdH, dat zich heeft vastgeklonken aan de PS. Tot driemaal toe heeft de voorzitter van het cdH (Benoît Lutgen, red.) neen gezegd tegen een socio-economisch regeerprogramma zonder staatshervorming. Het blijft mijn overtuiging dat mijn partij de enige juiste keuze heeft gemaakt. Alle andere keuzes zouden tot een complete institutionele crisis en socio-economische stilstand hebben geleid. Voor de burgers en de ondernemingen zou de factuur daardoor heel zwaar geweest zijn.’

En toch is het verzet tegen deze regering groot. De vakbonden proberen het land lam te leggen. Volgens Bart De Wever gaat het om een politieke staking, een krachtmeting met centrumrechts.
Michel: ‘Ik blijf herhalen dat een intense en constructieve dialoog met de vakbonden de enige manier is om de hervormingen uit te voeren. Toen ik als informateur was aangesteld, heb ik meteen de bonden uitgenodigd. Ik durf te hopen dat zij de werknemers vertegenwoordigen en niet de oppositiepartijen. Het manke sociaal overleg is overigens niet zomaar uit de lucht komen vallen. Sinds vele jaren, lang voor er sprake was van de Zweedse coalitie, loopt het sociaal overleg al mank. Overal in Europa blijkt dat de sociale dialoog zeer complex verloopt nu we in moeilijke economische tijden zitten.’

Er is ongenoegen bij de burgers over de indexsprong, het langer moeten werken en de inleveringen. Dat ongenoegen wordt aangewakkerd omdat van vermogenden en bedrijven geen gelijkaardige inspanning wordt gevraagd.
Michel: ‘Ik wil er nog eens op wijzen dat er al een taxshift is. In de begroting is voorzien dat de bijdrage van de financiële sector en de strijd tegen de fiscale fraude 1 miljard euro moeten opleveren. Geld dat meteen wordt gebruikt voor het creëren van jobs en voor een relance van de economie. En we willen een fiscale hervorming doorvoeren, zodat de lasten op arbeid verder dalen. We zullen nagaan welke concrete maatregelen nodig zijn, maar ik ga me niet laten opjagen. Ik laat me ook niet destabiliseren door slogans. Ik heb maar één obsessie en dat is ervoor zorgen dat er meer jobs worden gecreëerd. Dat is cruciaal voor alle burgers en zeker voor de middenklasse.’

U kent me misschien nog niet goed, maar ik ben koppig en ik weet wat ik wil.

Centrumrechts heeft zichzelf het leven ook moeilijk gemaakt, door niet altijd een blok te vormen. CD&V lijkt in de rol te zijn gekropen van de linkse oppositie binnen de meerderheid.
Michel: ‘De Zweedse coalitie is natuurlijk geen fusie van vier partijen. Elke partij behoudt haar eigen partijprogramma met duidelijke verschillen en nuances. Ik respecteer dat. Maar we hebben wel een duidelijk omlijnd regeerakkoord gemaakt dat tegemoet komt aan de wensen van alle partijen in deze regering. Met drie voorzitters van mijn generatie hebben we ervoor gezorgd dat België op een nieuw spoor wordt gezet. Dat is een moedige keuze.’

Van in het begin zat het er nochtans tegen, omdat CD&V bleef ijveren voor een vermogenswinstbelasting. Had u als regeringsleider niet kordater moeten optreden?
Michel: ‘Toen ik partijvoorzitter werd, toen ik informateur werd, elke keer is voorspeld dat ik niet zou slagen. Nochtans ben ik erin geslaagd de MR naar een verkiezingsoverwinning te leiden. De partij heeft er in totaal 16 parlementsleden bijgekregen. En ik heb een regering op de been gebracht, zonder staatshervorming én met een programma om meer welvaart te creëren. En dat in een recordtempo. Dat was sinds vele jaren niet meer gebeurd. Geef me vooral de tijd om te tonen dat mijn aanpak tot resultaten leidt.’

Wordt u er nu al niet moe van?
Michel: ‘Ik ben geen koleriek persoon. Ik speel geen toneel. Als ik iemand iets te verwijten heb, zal ik dat doorgaans onder vier ogen doen. Ik zie heel duidelijk welke richting we uit moeten. Ik laat me dan ook niet van de wijs brengen door de kleine dagelijkse polemiekjes. U kent me misschien niet zo goed, maar ik ben nogal koppig en ik weet wat ik wil.’

Charles Michel ©BELGA

In het regeerakkoord staat dat de regering werk zal maken van een taxshift. Had u tijdens de regeringsonderhandelingen niet beter uitgeklaard hoe de belastingen zullen worden verschoven. Nu is en blijft het een twistpunt binnen de meerderheid.
Michel: ‘Ik kan u verzekeren dat de debatten tijdens de regeringsonderhandelingen zeer intens geweest zijn (lacht). Men kan ons niet alles verwijten. Velen zeggen dat we alles al beslist hebben en dat er geen ruimte meer is voor een sociale dialoog. U zegt nu dat er beter ook geen ruimte wordt gelaten voor een discussie over de taxshift. Ik geef u de feiten: de sanering wordt volledig gerealiseerd door te besparen in de publieke uitgaven. Alle nieuwe fiscale ontvangsten worden meteen gebruikt om jobs te creëren. Dat is een duidelijke en sterke keuze. In het verleden tastten de regeringen te vaak in de portemonnee van de burgers zonder een inspanning te doen om de publieke financiën onder controle te krijgen. En vooral zonder maatregelen te nemen om de werkgelegenheid aan te zwengelen. Zo willen wij het niet doen. Jobcreatie is de enige manier om de sanering van de publieke uitgaven door te voeren en tegelijk de duurzame financiering van onze sociale bescherming te garanderen. De Nationale Bank voorspelt dat er in België meer dan 50.000 banen zullen bijkomen door het socio-economische programma van mijn regering. Het is dus dwaas en voorbijgestreefd te stellen dat economische ontwikkeling en sociale cohesie tegengesteld zouden zijn aan mekaar. Voor mij en voor mijn regering kan het ene niet zonder het andere.’

U ontwijkt het handig, maar de taxshift is een splijtzwam binnen de regering. Het valt op dat Bart De Wever uiteindelijk de deur heeft dicht- getrokken. Is hij de echte ‘schaduwpremier’?
Michel: ‘Dat is een verwijt dat Bart De Wever onrecht aandoet. Ik zie elke dag dat hij veel vertrouwen heeft in zijn ministers. Die kritiek van ‘schaduwpremier’ is vooral bedoeld om ruzie te stoken binnen de meerderheid. Maar dat zal niet lukken. Ik kan alleen maar blij zijn dat alle partijvoorzitters van de meerderheid het regeerakkoord even goed en loyaal steunen. Als regeringsleider moet ik het ploegwerk aansturen, de synthese maken en de noodzakelijke arbitrages doorvoeren. Ik geef me er rekenschap van dat ik daarin een zware verantwoordelijkheid heb. Er zijn ook hoge verwachtingen en er wordt van mij verwacht dat ik die kan waarmaken.’

Maakt u zich nooit zorgen?
Michel: ‘Als eerste minister heb ik twee grote bezorgdheden. De veiligheid van alle Belgen en het welslagen van ons regeringsproject.’

Is er reden tot bezorgdheid over de veiligheid?
Michel: ‘Ik wil geen paniek zaaien, maar ik ben me ervan bewust dat we veel waakzamer moeten zijn inzake veiligheid. Gelukkig delen de vier coalitiepartners die analyse, wat in het verleden niet altijd het geval was. En als premier draag ik daarin zelf een zware persoonlijke verantwoordelijkheid. Zo heb ik op de dag van de machtsoverdracht van Elio Di Rupo vernomen dat het de eerste minister is die het laatste woord heeft als bijvoorbeeld een vliegtuig moet worden neergehaald in het Belgische luchtruim. Dat wist ik niet. Ik zal ongetwijfeld met incidenten geconfronteerd worden en heel moeilijke beslissingen moeten nemen, maar ik zal er klaar voor zijn.’

Waarom is het regeringsproject zo belangrijk?
Michel: ‘Ik wil er alles aan doen om te garanderen dat ons samenlevingsmodel - een van de meest geavanceerde in de wereld als het gaat om sociale verworvenheden, vrijheid en cultuur - gevrijwaard kan blijven. Om dat vol te houden en onderweg niemand in de kou te laten staan, moeten we nu maatregelen treffen die niet populair zijn. Maar ik wil absoluut vermijden dat we over tien of vijftien jaar terugblikken en moeten zeggen: ‘Ach, als we toen maar wat meer moed hadden gehad, dan hadden we ons samenlevingsmodel in stand kunnen houden.’’

De kritiek is niettemin dat deze regering de samenleving verdeelt met haar centrumrechtse keuzes.
Michel: ‘Nee, we maken duidelijk waarvoor een verantwoord centrumrechts beleid staat. De afgelopen twintig jaar hebben de Belgen vaak hun frustratie geuit over het ontbreken van een duidelijke scheidingslijn tussen de verschillende politieke partijen. We maken duidelijke keuzes. En we willen slagen. Ik wil als eerste minister geen boekhouder zijn. We koesteren een ambitie voor dit land. We doen deze hervormingen niet voor het plezier van de hervormingen. En er is echt nood aan een maatschappelijk model, waarbij initiatief op elk vlak wordt aangemoedigd: in het ondernemerschap, in de overheidsdiensten en in de culturele wereld. Het zou laf zijn om niets te doen. Anders stevenen we af op een crash. Dat weet iedereen, zelfs de oppositie. Kijk maar naar Griekenland, Portugal of Spanje. Die landen hebben jarenlang verblind de realiteit genegeerd. En dan betaal je op zeker moment de rekening. Daarom tonen wij nu moed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud