Hoe de zoektocht naar mondmaskers in de soep draaide

Artsen die in contact komen met coronapatiënten moeten speciale mondmaskers dragen. ©BELGA

Net nu de coronastorm losbarst dreigen de zorgverstrekkers zonder mondmaskers te vallen. Historische stocks bleken vervallen, landen doen elkaar de duvel aan en sjoemelaars proberen grof geld te verdienen.

‘Beste vrienden, jullie kochten massaal mondmaskers bij de apotheker. Onze verpleegkundigen en artsen hebben die maskers nu heel hard nodig. Kunnen jullie die dozen alstublieft afgeven aan de onthaaldesks van jullie ziekenhuis?’ Met die smeekbede probeerde viroloog Marc Van Ranst maandag de bevolking ertoe te bewegen ingekocht beschermingsmateriaal te delen met artsen en ziekenhuizen. Terwijl de echte piek van het aantal coronabesmettingen nog moet komen, dreigen zij zonder beschermingsmateriaal te vallen waardoor ze zelf sneller besmet dreigen te raken.

Zorgverstrekkers vrezen allerlei tekorten, maar de mondmaskers zijn het urgentst. Veel artsen zitten al door hun voorraad heen. Bij ziekenhuizen is dat nog niet het geval, maar ook zij beginnen zich zorgen te maken. ‘We hebben nog een voorraad voor een kleine twee weken. We moeten stilaan een bestelling kunnen plaatsen’, zegt Hans Rigauts, de directeur van het Algemeen Ziekenhuis Sint-Jan met afdelingen in Brugge en Oostende.

Rush op mondmaskers

We hebben nog een voorraad voor een kleine twee weken. We moeten stilaan een bestelling kunnen plaatsen willen we niet in de problemen komen.
Hans Rigauts
Directeur AZ Sint-Jan

De meeste Europese landen zijn voor de levering van mondmaskers afhankelijk van China. Omdat het land als eerste werd geconfronteerd met het coronavirus en de maskers zelf nodig had, is de invoer vanuit dat land stilgevallen. Daar kwam nog bij dat er lang voor het hamsteren van wc-papier al sprake was van een rush op mondmaskers. Hoewel de overheid dat afraadde, sloegen veel mensen massaal maskers in om zich te beschermen. Ziekenhuizen stelden vast hoe hun voorraden werden gestolen door personeel of bezoekers.

Bij de overheid sprongen de knipperlichten op rood. Het kabinet van minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) en de federale overheidsdienst Volksgezondheid wilden de stock die is aangelegd tijdens de Mexicaanse griep aanspreken, maar die maskers lagen te rotten in de magazijnen van defensie. ‘De ratten hadden ze bij wijze van spreken aangevreten’, klinkt het. Voorraden in Duitsland en Frankrijk konden dan weer niet naar ons land worden gehaald omdat die landen een exportverbod voor medisch materiaal hadden ingevoerd.

In de zoektocht naar maskers schreef België zich in op een Europese aanbesteding. De Europese landen sloegen de handen in elkaar omdat ze dachten samen sterker te staan. De vraag naar maskers was echter zo massaal dat geen enkele producent aan de vraag kon voldoen en de aanbesteding op een sisser uitdraaide.

Fraude

België trok dan maar zelf de markt op. Volksgezondheid schreef een openbare aanbesteding uit voor 5 miljoen chirurgische mondmaskers. Er werd een rangschikking opgemaakt van bedrijven op basis van hoe snel ze konden leveren en tegen welke prijs. Een Bulgaars bedrijf kwam er als meest geschikte kandidaat uit. Maar Bulgarije sloot meteen erna zijn grenzen, waardoor er van de levering niets in huis kwam.

Een Belgisch-Turks bedrijf uit Temse, dat als tweede uit de aanbesteding kwam, kon de overheid ervan overtuigen dat het de maskers kon leveren, maar het kon die belofte niet waarmaken. Volksgezondheid diende een klacht in bij de federale gerechtelijke politie. Er was vrees voor fraude, al is dat waarschijnlijk niet het geval. Het bedrijf uit Temse gaat het voorschot terugbetalen. 'Het is wel bedenkelijk dat een bedrijf zonder medische ervaring als tweede uit de aanbesteding kwam', is in de zorgsector te horen.

Even was er maandag sprake van een opsteker, toen bekend raakte dat Jack Ma, de oprichter van de Chinese internetgigant Alibaba, ons land 500.000 mondmaskers schenkt. Het gaat over gewone chirurgische maskers en niet de complexere maskers die meer bescherming bieden. De Block maakt zich sterk dat de komende dagen nog meer bestellingen ons land zullen bereiken. Zo zou ons land een grote bestelling in China kunnen ophalen.

Plan B

In een oorlog stuur je geen soldaten zonder wapens naar het front, dus ik hoop dat het medisch personeel ook de juiste wapens krijgt.
Margot Cloet
Topvrouw Zorgnet-Icuro.

‘Ik hoor het graag, maar ik zou de maskers graag eerst zien’, zegt Margot Cloet van de ziekenhuizenkoepel Zorgnet-Icuro. ‘In een oorlog stuur je geen soldaten zonder wapens naar het front. Ik hoop dat het medisch personeel ook de juiste wapens krijgt om de strijd met corona aan te gaan. Als dat niet het geval is, moeten we nadenken over een plan B. Sommige ziekenhuizen kunnen misschien nog twee werken voort, bij andere is dat slechts enkele dagen.’

Plan B kan erin bestaan medisch personeel de gewone chirurgische maskers langer te laten dragen. Die worden gedragen bij contacten met niet-coronapatiënten en moeten garanderen dat zorgverstrekkers het virus waarvan ze de drager kunnen zijn niet doorgeven. Voor de beter beschermende maskers, die moeten worden gedragen in contact met coronapatiënten, is zo’n oplossing niet mogelijk.

Verschillende ziekenhuizen zijn begonnen zelf maskers te stikken. ‘We hebben ons al geïnformeerd hoe we dat moeten aanpakken', zegt Rigauts. 'De stoffen zijn de juiste. We hopen dat het masker voldoende beschermt. Maar het is een maatregel die we veel liever niet zouden nemen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud