Hoe het nu verder moet met de regering-Michel

©BELGA

Nu de N-VA niet langer deel uitmaakt van de federale regering, durft niemand met zekerheid zeggen hoe het verder gaat. Sukkelt premier Michel verder met een instabiele minderheidsregering of komen er alsnog verkiezingen? We scheppen orde in de chaos.

Is de regering nu gevallen?

Premier Charles Michel (MR) heeft zondagmiddag bij de koning niet het ontslag van zijn regering aangeboden, maar wel dat van zijn N-VA-ministers en staatssecretarissen. Michel maakt dus een doorstart met een oranje-blauwe regering zonder de Vlaams-nationalisten.

Formeel gezien geven wij ons ontslag.
Jan Jambon
Voormalig N-VA-vicepremier

Om het ontslag van de N-VA-regeringsleden op te vangen, vindt een herschikking van de portefeuilles plaats. De staatssecretarissen Pieter De Crem (CD&V) en Phillippe De Backer (Open VLD) promoveren tot minister. Zo is in de nieuwe regering de taalpariteit gerespecteerd en telt ze evenveel Franstalige als Nederlandstalige ministers. 

Aanvankelijk heerste nog de semantische discussie of de N-VA’ers hun ontslag hadden gegeven of gekregen, maar Jan Jambon (N-VA) liet daar weinig twijfel over bestaan tijdens het VRT-programma 'De zevende dag'. ‘Formeel gezien geven wij ons ontslag’, zei hij. ‘Deze materie is te ernstig om er woordspelletjes over te spelen.’

Krijgt een minderheidsregering nog iets gedaan?

De nieuwe ploeg van Michel heeft geen meerderheid meer in het parlement. In de Kamer hebben de MR, CD&V en Open VLD samen amper 52 van de 150 zetels. Die situatie is onuitgegeven in ons land. In het verleden waren er weleens minderheidsregeringen, maar die hadden aan een handvol onthoudingen in het parlement genoeg om iets goedgekeurd te krijgen.

Premier Michel zal in de Kamer een moeilijke evenwichtsoefening moeten maken om telkens nieuwe wisselmeerderheden te vinden. ©Photo News

De bedoeling van Michel is tot aan de verkiezingen in mei wisselend steun te zoeken bij de oppositie om nog een aantal dossiers goedgekeurd te krijgen. De N-VA heeft duidelijk laten verstaan dat ze Michel aan een meerderheid wil helpen voor de dossiers waarover eerder al een akkoord was in de regering. Voor de goedkeuring van de begroting en de uitwerking van de arbeidsdeal kan Michel zich dus beroepen op de N-VA. Voor andere dossiers, zoals migratie, moet hij een wisselmeerderheid vinden door de sp.a, het cdH of de groenen te paaien. 

Het wordt een moeilijke evenwichtsoefening voor Michel, want iedere oppositiepartij zal haar eigen trofeeën eisen in ruil voor gedoogsteun.

Wat als het tot een vertrouwensstemming komt?

Premier Michel heeft van het parlement een duidelijk mandaat om maandag en dinsdag naar Marrakesh te gaan en daar zijn steun te betuigen aan het VN-migratiepact. Daarna is de situatie minder duidelijk. ‘Ik zal de dagen daarna het parlement consulteren’, zei de premier daarover.

Volgens Stefan Sottiaux, professor constitutioneel recht aan de KU Leuven, is geen vertrouwensstemming in het parlement nodig. ‘Voor de grondwetswijziging van 1993 moest een minderheidskabinet dat geen vertrouwen kreeg van het parlement ontslag nemen. Dat is niet langer het geval.’

De vraag is of Michel nog het vertrouwen krijgt als het tot een stemming zou komen. Dat betekent dat ofwel de N-VA ofwel de linkse oppositie haar principiële steun geeft aan de coalitie.
Stefan Sottiaux
Grondwetsspecialist KU Leuven

Michel kan wel het vertrouwen van het parlement vragen om politiek sterker te staan, maar is dat niet verplicht, zegt Sottiaux. ‘De vraag is trouwens of hij dat krijgt. Want dat betekent dat ofwel de N-VA ofwel de linkse oppositie haar principiële steun geeft aan de coalitie.’ 

Er zijn maar twee manieren waarop het parlement Michel kan dwingen ontslag te nemen. Als een meerderheid een motie van wantrouwen goedkeurt en daarin een nieuwe eerste minister voordraagt, moet Michel opstappen. Die situatie lijkt echter weinig realistisch.

Een aannemelijker mogelijkheid is dat een partij, bijvoorbeeld het Vlaams Belang, een vertrouwensstemming vraagt, waarbij Michel geen meerderheid achter zich krijgt. Als het parlement dan binnen de drie dagen een alternatieve premier voordraagt, moet Michel ontslag nemen. Krijgt het parlement geen volstrekte meerderheid voor een nieuwe premier, dan kan Michel blijven zitten, ook al geniet hij niet het vertrouwen van een meerderheid in het parlement.

Komen er vervroegde verkiezingen?

Het is niet helemaal uitgesloten dat het toch nog tot verkiezingen komt. Als premier Michel ontslag neemt zonder dat een opvolger klaar staat, zijn er twee opties. Ofwel komen er vervroegde verkiezingen binnen de 40 dagen, ofwel gaat de regering tot aan de verkiezingen van mei in lopende zaken. Het is aan het parlement om te beslissen of er vervroegde verkiezingen moeten komen.

Voor partijen is het een groot risico om aan te sturen op vervroegde verkiezingen. De kiezer zou hen wel eens kunnen afstraffen voor de chaos.

Voor partijen is het een groot risico om op verkiezingen aan te sturen. De kiezer zou hen weleens kunnen afstraffen als ze in januari of februari al naar het stemhokje moeten, waarna ze op 26 mei opnieuw moeten opdraven voor de Europese en Vlaamse verkiezingen.

Vervroegde verkiezingen vormen organisatorisch ook een hele uitdaging. Partijen moeten dan haastig lijsten samenstellen, vrijwilligers zoeken, flyers drukken en in veertig dagen de juiste boodschap tot bij de kiezer krijgen.

Premier Michel roept het parlement op vervroegde verkiezingen te vermijden. 'Als er vervroegde verkiezingen komen, als het de keuze is de regering in de richting van vervroegde verkiezingen te duwen, dan zitten we in een situatie die het land een jaar lang zou blokkeren', zei de premier aan de Franstalige zender RTL-TVI.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud