nieuwsanalyse

'Hoe Magnette en Bouchez hun bommen laadden, dat was Pearl Harbor'

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez kreeg wat hij wou, zonder daarvoor een prijs te betalen. ©BELGA

Toen de 27-jarige sp.a-voorzitter Conner Rousseau Paul Magnette zover kreeg dat die zijn veto tegen Bart De Wever liet vallen, leek een coronaregering met de N-VA en de PS in de maak. Maar Magnette is doodsbenauwd voor de tegenstand in zijn partij. De onderhandelingen zijn gedoemd te mislukken. Een reconstructie.

In de vooravond van woensdag 11 maart zitten N-VA-voorzitter Bart De Wever en zijn CD&V-collega Joachim Coens in het bureau van Conner Rousseau in het Vlaams Parlement. De coronacrisis dwingt de politiek iets te ondernemen, vindt Rousseau. Hij zal de volgende dagen een rol opnemen van 'halve formateur zonder titel', zoals een hoofdrolspeler dat noemt. Dat Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten niet is uitgenodigd, is geen toeval. 'Op dat moment is nog niet zeker dat in een coronaregering een rol voor Open VLD is weggelegd', luidt het.

De dag erop komt alles in een stroomversnelling. Na een overleg tussen socialisten en liberalen heeft Rousseau in zijn bureau nog twee uur  een gesprek onder vier ogen met PS-voorzitter Paul Magnette. 'Magnette liet daar zijn veto tegen De Wever vallen', zegt een kroongetuige. In de namiddag wordt premier Sophie Wilmès (MR) ingelicht over de plannen een noodregering met de N-VA op de been te brengen. Magnette zou formateur worden en Wilmès premier blijven. Kort daarna brengt Magnette ook Coens op de hoogte en biedt hem het coformateurschap aan.

Elleboogshake

Rond 19 uur belt Magnette De Wever, die een kwartier later in het bureau van de PS-voorzitter staat. Op het salontafeltje ligt een magazine met op de cover: 'PS en N-VA kunnen nooit samenwerken'.

'Gaan we dit doen, of iets anders?', zegt Rousseau om het ijs te breken. De contouren van de noodregering worden vastgelegd: geen institutionele kwesties, focus op de coronacrisis en werk maken van sociaal-economische maatregelen om de schok op te vangen. Uiteindelijk volgt een 'shake met de elleboog', zoals De Wever zegt. 'We doen het.'

De Wever geeft mee dat hij niet brandt van ambitie om premier te worden, maar het wel zou doen. Het zal nog worden bekeken.

Achteraf neemt De Wever Magnette apart om hem te vragen hoe hij de casting ziet. De PS-voorzitter wil zelf niet in de regering, maar wil ook niet dat Wilmès blijft zitten. 'Ze is niet op niveau voor die functie.' De Wever geeft mee dat hijzelf niet brandt van ambitie om premier te worden, maar het wel zou doen. Het zal nog worden bekeken.

Rousseau, Magnette en De Wever roepen hun partijtop bijeen. Ze krijgen alle drie een fiat om verder te doen, al is wel duidelijk dat Magnette geen tijd te verliezen heeft. Brusselse PS'ers zoals Ahmed Laaouej en de vakbondsvleugel hebben het nog altijd heel moeilijk met de N-VA.

Rousseau krijgt de volle steun, al zit er voor zijn partij niet veel in. De socialisten zouden in een regering belanden waarin ze overbodig zijn. Het scenario is dat vertrokken wordt vanuit de restregering-Wilmès, met Open VLD erbij. 'John Crombez en Johan Vande Lanotte duwen hem vooruit', wordt gefluisterd. In een noodregering kan Crombez minister worden en - wie weet - rolt de Zestien wel in de richting van Vande Lanotte.

De Wever heeft al langer de knop omgedraaid: hij wil in een regering. Wat hij het meeste vreest, is naast het Vlaams Belang in de oppositie terecht te komen. De coronacrisis brengt hem in een 'nood-breekt-wetmodus'. De N-VA-voorzitter heeft niets met België, maar de boot mag nu ook niet zinken. 'Wie zal door de recessie worden geraakt, denk je', merkt De Wever op.

Kapitein

Op het partijhoofdkwartier van de Franstalige liberalen aan de Gulden Vlieslaan vindt vrijdag 13 maart een paars rendez-vous plaats. Het begint onder een slecht gesternte, want MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez heeft de samenkomst gelekt in La Libre Belgique. Het loopt ook snel fout. Bouchez en Magnette roepen en tieren. Bouchez ligt dwars, hij gunt Magnette geen hoofdrol. Uiteindelijk stapt een misnoegde Magnette op.

Toch volgt zaterdagochtend weer een paarse vergadering, dit keer op het hoofdkwartier van Open VLD in de Melsensstraat 34. Op een bord tekent Rousseau met jeugdig enthousiasme de schema's en stappen die volgens hem moeten worden gezet. Rutten oppert dat Rousseau en Wilmès misschien aan de slag moeten als formateurs.

Bouchez vertrekt voor overleg naar Wilmès. De MR-voorzitter stuurt daarop een sms'je naar Magnette om naar de Gulden Vlieslaan te komen. Alleen. Zonder Vlaamse partijen. Voor Rousseau en Rutten zit er niets anders op dan samen met de koninklijke opdrachthouders Patrick Dewael (Open VLD) en Sabine Laruelle (MR) af te wachten. Is het Franstalige onderonsje het keerpunt, waar de plannen voor een regering met de N-VA worden afgeblazen? Als Bouchez, Wilmès en Magnette zich weer bij hun Vlaamse collega's voegen, blijkt dat Wilmès op de rem staat. Ze wil niet aan een formatie beginnen met de N-VA, als ze niet zeker is dat ze die tot een goed einde kan brengen.

De Wever ruikt onraad, want niemand wil hem zeggen wat aan de hand is. Niemand neemt de telefoon op. Op het middagnieuws bij VTM probeert hij zich opnieuw in de match te boksen. Hij zegt dat hij bereid is premier te worden van een noodregering met de PS. 's Avonds herhaalt hij dat nog eens in het VRT-journaal.

De PS antwoordt om 19.24 uur met een opmerkelijke tweet, waarin staat dat het geen zin heeft in crisistijden van kapitein te veranderen. Magnette schaart zich dus achter premier Wilmès en stelt het voor alsof De Wever een postjespakker is.

De afwas doen

Kort na de tweet van de PS krijgen De Wever en Coens bericht dat ze verwacht worden bij Dewael en Laruelle. 'We mogen nu gaan om hun aanbod te aanhoren. Allicht dus om de afwas te doen', zegt De Wever sceptisch. Toch loopt de vergadering met de zes partijvoorzitters zaterdagavond nog redelijk goed. 'Er waren geen veto's meer. Niet tegen Wilmès als premier, niet tegen een regering die op de coronacrisis focust en niet tegen het feit dat het institutionele aan de kant werd geschoven', zegt een partijvoorzitter. En belangrijk: er verschijnen geen tweets.

In de vroege uurtjes besluiten de voorzitters zondag voort te doen. De sherpa's zouden in de voormiddag een tekst voor een noodprogramma uitwerken. Vanaf 14 uur zou dan tot de finish worden onderhandeld over het programma en de regeringssamenstelling.

Paul Magnette is geen Guy Spitaels of André Cools, zelfs geen Elio Di Rupo. De wil van die PS-voorzitters was wet.
Betrokkene

Zondag roept Magnette nog een partijbureau bijeen, waar hij zwaar wordt aangepakt. 'Magnette is geen Guy Spitaels, André Cools, zelfs geen Elio Di Rupo. De wil van die PS-voorzitters was wet', zegt een oudstrijder. Magnette keert zijn kar als de tegenstand in zijn partij te groot wordt. 'Magnette is doodsbenauwd over samenwerking met de N-VA. Bouchez ruikt dat en wil gewoon door', is de conclusie van een partijvoorzitter.

Als Magnette naar RTL trekt voor een debat met Ecolo-voorzitter Jean-Marc Nollet en Bouchez, draait hij live zijn kar. De Carolo voert een charge uit: De Wever misbruikt de crisis om door te duwen op institutionele hervorming, de regeringssamenstelling te wijzigen en Open VLD eruit te duwen, en het leiderschap te wijzigen ten nadele van Wilmès. Bouchez glundert. Hij haalt zijn slag thuis zonder een prijs te betalen. Naast de Europese president en een Europees commissaris houdt hij ook nog de premier, zijn zes federale ministers en de Senaatsvoorzitter. Daar is het Bouchez ook de hele tijd om te doen.

Terwijl wij bezig waren een noodregering met een beperkte ploeg op de been te brengen, hebben Magnette en Bouchez hun bommen geladen. Dit was Pearl Harbour.
Betrokkene

Alle Vlaamse partijvoorzitters zijn in snelheid genomen. 'Terwijl wij bezig waren ons achter de lijn van Rousseau te scharen om een noodregering met een beperkte ploeg van tien man op de been te brengen, hebben Magnette en Bouchez hun bommen geladen. Dit was Pearl Harbor', klinkt het aan Vlaamse zijde.

De geplande vergadering gaat zondag om 14 uur wel nog door. De Wever zet meteen de puntjes op de i. 'Is er iemand die beweert dat ik de Zestien claim? Is er iemand die beweert dat ik institutionele hervormingen eis?' Iedereen zwijgt. De Wever heeft die zaken nooit op tafel gelegd.

Franstalige machtsgreep

De Wever weet hoe laat het is en heeft nog maar één missie: de 'Franstalige machtsgreep' afblokken. Dat kan alleen als hij er alsnog in slaagt de N-VA in de regering te wurmen, desnoods met alleen een vicepremier. 'Schoonheidsprijzen tellen nu niet meer.' In de coulissen houdt Johan Van Overtveldt zich klaar, en niet Theo Francken, zoals nadien langs Franstalige zijde wordt gespind om de schuld voor de mislukking bij De Wever te leggen.

De naam van Francken valt tijdens de onderhandelingen alleen als Dewael verwijst naar een tweet waarin de N-VA'er de passages over de volmachtenregeringen uit de biografie van Jean-Luc Dehaene (CD&V) aanhaalt. 'Zelfs Theo vindt het een goed idee', lacht Dewael naar De Wever. De Kamervoorzitter heeft al langer begrepen dat ook deze derde poging om de N-VA en de PS bijeen te brengen tot mislukken gedoemd is, maar probeert nog een regering met volmachten uit de brand te slepen, zodat hij niet met lege handen naar de koning moet.

Dewael laat de groenen komen, maar die weigeren een regering met de N-VA te steunen. De Kamervoorzitter laat daarop ook nog cdH-voorzitter Maxime Prévot opdraven. Met zijn vijf zetels kan het cdH een noodregering met de N-VA alsnog mogelijk maken, want Rousseau is zo boos dat hij zelfs bereid is een regering met de N-VA te steunen zonder dat zijn partij erin zit. Maar het kalf is verdronken. De PS, de groenen en het cdH willen vanuit de oppositie alleen de regering-Wilmès steunen, zonder de N-VA erbij. Game over, stuurt De Wever naar zijn hoofdkwartier.

'Het resultaat is wat het is: het land staat onder Franstalige dominantie', besluit een andere voorzitter.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud