interview

‘Ik ben niet minder Vlaming dan Tom Van Grieken’

©Diego Franssens

Aantonen dat België nog werkt. Met die intentie is premier Alexander De Croo na anderhalf jaar politieke impasse de Wetstraat 16 binnengestapt. Dat Vlaanderen sceptisch is, begrijpt hij maar al te goed. ‘Maar niemand heeft gestemd voor onbestuurbaarheid.’

‘Een volledig mannelijk gezelschap. De federale regering doet het qua gendergelijkheid duidelijk beter dan De Tijd.’ Er kan een grapje vanaf als een zichtbaar vermoeide premier Alexander De Croo (Open VLD) zijn nieuwe kantoor met uitzicht op het Warandepark binnenwandelt. Tijd voor een ereronde was er nog niet sinds de vorming van de Vivaldi- coalitie. De coronacrisis slaat daarvoor te hard toe, zelfs in zijn eigen regering. Het bood communicator De Croo wel de kans meteen het onderscheid te maken met de chaos onder de regering-Wilmès. In een onverwachte entente met de al even onverwachte minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a), die sinds zijn comeback alomtegenwoordig is.

Hoe blij bent u met uw copremier?

Alexander De Croo: (lacht) ‘Ik ben erg blij dat we een tandem kunnen vormen in de gezondheidscrisis. De politieke instabiliteit heeft lang genoeg geduurd. Het is goed dat we meteen over de partijgrenzen heen de hand aan de ploeg kunnen slaan met ervaren mensen.’

Volgens sp.a-voorzitter Conner Rousseau had zijn partij de post Volksgezondheid niet gekregen als de naam Vandenbroucke vooraf uitgelekt was.

De Croo: ‘Daar ben ik het echt niet mee eens. Ik ken Frank al heel lang. Ik heb uitstekend samengewerkt met hem toen hij voor mij de pensioenhervorming heeft uitgetekend in 2013 en 2014. Ik ging hem halen voor die taak, dik tegen de zin van de sp.a. Ik zou dus geen seconde getwijfeld hebben mocht ik het op voorhand geweten hebben.’

Zeg eens eerlijk: waarom wordt uw corona-aanpak zo veel beter onthaald dan die van Sophie Wilmès?

De Croo: ‘Men doet alsof Vandenbroucke en ik daar een hele choreografie van gemaakt hebben, maar de voorbereiding was kort, hoor. We hadden alleen afgesproken om de bevolking rechtstreeks toe te spreken, empathie te tonen en het belang van het volgen van de maatregelen nog eens aan te stippen, want het opgestoken vingertje werkt niet. Het verschil was eigenlijk vooral dat we de pers in snelheid hebben kunnen pakken, maar dat voordeel zijn we de volgende keer weer kwijt.’ (lacht)

‘Vanaf nu zijn die persconferenties minder van belang dan de doelgroepencommunicatie. Er zijn veel mensen die niet naar tv kijken en geen kranten lezen. Die moeten we bereiken en dat is ook een belangrijke taak voor de lokale besturen.’

De onvrede over de aanpak van Wilmès is een cadeau voor u. Zo kunt u het verschil in kwaliteit nog groter laten lijken.

De Croo: ‘Dat vind ik geen eerlijke opmerking. Ik zat ook in de vorige regering. Ik denk dat de ervaringen van de jongste zes maanden ertoe leiden dat het nu gemakkelijk was om kordaat te beslissen. Alle bestuursniveaus van dit land, van welke ideologie ook, beseffen dat het opnieuw alle hens aan dek is.’

Toen ik Frank Vandenbroucke in 2013 aanstelde om de pensioenhervorming voor te bereiden, was dat dik tegen de zin van sp.a.

U had zich uw start vast anders voorgesteld. Uw regering wil de boel weer laten draaien, maar het eerste wat u moet doen is opnieuw een deken van duisternis over het land leggen.

De Croo: ‘Charles Michel had het zich in 2014 vast ook niet voorgesteld dat hij zoveel met veiligheid en terreurbestrijding ging moeten bezig zijn. Maar dat is regeren. De bevolking beschermen en de economie beschermen. Het verschil is dat we intussen veel geleerd hebben over het virus. Dat is grote voordeel tegenover maart en april. Toen hebben we heel harde en weinig verfijnde maatregelen moeten nemen, omdat we in de mist zaten. Vandaag hebben we op zijn minst een soort infraroodbril.’

Maar we weten nog altijd niet hoelang het zal duren.

De Croo: ‘Inderdaad en dat is de boodschap die ik de komende weken wil geven: dit gaat nog een tijdje duren. Er zijn grote verwachtingen over een vaccin, maar het is een illusie te denken dat grote delen van de bevolking tegen midden 2021 ingeënt zullen zijn. En dus moeten we de samenleving nog een tijd zo organiseren dat we maximaal aan risicobeheersing doen, met maatregelen die zich aanpassen aan het risico.’

Dus geen Ronde van Vlaanderen aan uw achterdeur volgend voorjaar?

De Croo: ‘Laat ons eerst hopen dat het lukt ze volgend weekend te laten plaatsvinden. We gaan ons daarvoor baseren op de adviezen van de veiligheidsdiensten. Sowieso zal het in andere omstandigheden zijn. Dat is het verschil met maart: we hebben ondertussen begrepen dat er manieren zijn om te leven met het virus en om onze economie en vrije tijd te organiseren.’

Dus met premier De Croo geen algemene lockdown meer?

De Croo: ‘Als iedereen de maatregelen naleeft, kunnen we dat vermijden. Zelfs als we straks nog een stap verder moeten gaan, zijn er intelligentere manieren dan een algemene lockdown.’

De beperkingen in de horeca en de sluiting van de cafés in Brussel brengen een sector in moeilijkheden die er al slecht voor stond.

De Croo: ‘De maatregelen die we genomen hebben, zijn voor een maand. Daarna volgt een evaluatie. Wat Brussel beslist heeft, is volgens mij terecht. En ik sluit niet uit dat nog andere steden volgen. Op het vlak van economische steun heeft deze regering de erfenis van de vorige meegenomen. De maatregelen die we hebben genomen over tijdelijke werkloosheid, uitstel van betaling, garantieschema’s en de wederopbouwreserve lopen ofwel nog tot het einde van het jaar, of moeten nog uitgerold worden. Op het einde van het jaar bekijken we wat nog meer nodig is. Maar ik denk toch te mogen zeggen dat we er tot nu in geslaagd zijn bedrijven te ondersteunen en de horrorscenario’s over massale faillissementen en ontslagrondes niet te laten uitkomen.’

Ben ik ooit donkerblauw geweest? Men zet mij graag neer als een neoliberaal, maar dat ben ik niet. Economie is een middel, geen doel.

Omdat de meeste steunmaatregelen nog lopen. Maar wat als ze stoppen?

De Croo: ‘Dat weet ik. De grote moeilijkheid vandaag is te weten hoe de economie zich zal herstellen. Voorspellingen schieten alle kanten uit en dat vertaalt zich ook in de budgettaire cijfers waarmee wij onze begrotingen moeten maken. De cijfers die binnenkomen, wijzigen om de paar maanden radicaal. Daarom zal de begroting van 2021 een pure coronabegroting worden. We zullen een budgettaire inspanning doen van 0,2 procent van het bruto binnenlands product. En we voorzien in een grote enveloppe voor de steunmaatregelen die dit jaar in het leven geroepen zijn. In 2021 blijft het voorlopig blussen. De relance en de wederopbouw van de economie zal voor nadien zijn. Je kan maar opnieuw beginnen te bouwen als de brand geblust is.’

Wat is voor u het project van deze regering, behalve corona?

De Croo: ‘Punt één: dit land opnieuw doen werken. Over dat doel zijn we het oneens met de Vlaamse oppositie, maar ik geloof dat het kan. De coronacrisis biedt een unieke kans om aan de mensen duidelijk te maken dat de overheid er voor hen is.’

‘Punt twee: de switch maken naar een duurzame en digitale samenleving. Ik heb niet voor niets gezegd dat dit het meest groene regeerakkoord ooit is. Niet omdat Groen in de regering zit, maar omdat het onderwerp te belangrijk is om aan één partij over te laten. En nee, België kan op zijn eentje het klimaat niet redden. Ik ben niet naïef. Maar de Belgische en de Europese technologie zullen dat misschien wel doen. Door de bocht naar duurzaamheid in te zetten en voluit te investeren in de ontwikkeling van groene technologie kunnen we internationaal weer een voorsprong nemen en de competitiviteit en productiviteit van onze economie opkrikken. Ik geloof daarin, omdat ook in de economische wereld een echte mindshift bezig is. Terwijl klimaatnormen vroeger als een bedreiging of een beperking gezien werden, zien ondernemers er nu kansen in. Soms wordt gezegd dat innovatie alleen uit deregulering voortkomt, maar ik ben het daar niet mee eens. Waren de emissiestandaarden in Californië op een bepaald moment niet zo streng geweest, dan was Tesla er misschien niet gekomen.’

Elektrische wagens hebben betaalbare stroom nodig. Neemt u geen groot risico met de sluiting van de kerncentrales?

De Croo: ‘Nee. Er is een duidelijk veiligheidsnet, waarmee we garanderen dat we de bevoorrading van onze industrie niet in gevaar brengen en de prijzen niet laten oplopen. Dat veiligheidsnet is net een extra motivatie om voor de kernuitstap te gaan.’

Hangt nog een veiligheidsnet onder de sociale zekerheid? Uw regering is zeer duidelijk over het geld dat ze wil uitgeven aan sociale uitkeringen, maar zeer mistig over waar het vandaan moet komen.

De Croo: ‘We hebben zes dagen gehad om een regeerakkoord te schrijven. Dat is geen excuus, want de formatie heeft 16 maanden geblokkeerd gezeten. Er is in die zes dagen ontzettend hard gewerkt. We hebben duidelijke doelstellingen afgesproken. En op een bepaald moment hebben we gezegd: deze zaken klaren we nu uit en voor de andere leggen we het kader vast. We hebben echt sterke ministers. Geef hen een beetje vertrouwen om met goede hervormingen te komen.’

Het klopt niet dat ik dit per se wou. Mijn leven was niet slechter geweest als ik geen premier geworden was.

De aanpak van het pensioendossier is ontgoochelend. Net op het moment dat de vergrijzing accelereert, verhoogt u de uitgaven, zonder nieuwe maatregelen te nemen voor de betaalbaarheid ervan.

De Croo: ‘Mag ik toch opmerken dat we de minimumleeftijd voor vervroegd pensioen tussen 2012 en vandaag van 60 naar 63 jaar hebben gebracht? En dat je vandaag geen 35 maar 42 jaar moet werken om op vervroegd pensioen te kunnen gaan? Dat is een enorme evolutie. Ik vind het perfect verdedigbaar dat de overheid nu extra middelen uittrekt om het pensioen te verbeteren van mensen die langer werken. Maar de minister van Pensioenen moet nog met een bijkomende hervorming komen. En de assen waarop dat moet gebeuren, staan duidelijk omschreven in het regeerakkoord. De echt gewerkte loopbaan moet tellen. Langer werken moet worden gestimuleerd. En er moet een harmonisering van de verschillende stelsels komen.’

Over de bijdrage van de sterkste schouders is al onenigheid. Wat is het nu: een rijkentaks of een effectentaks?

De Croo: ‘Kijk, veel mensen hebben dit jaar uitzonderlijke dingen gedaan, vooral dan in de zorgsector. Ik vind het daarom verdedigbaar dat we mensen met een grote financiële draagkracht vragen om iets extra te doen, zonder te raken aan het ondernemerschap. Ik besef zeer goed dat in België een kerkhof met veel mislukte goede fiscale bedoelingen ligt. De oplossing moet dus stabiel zijn. Meer ga ik er niet over zeggen. Het belangrijkste is dat de minister van Financiën een grote fiscale hervorming op poten moet zetten om de fraudegevoeligheid en complexiteit aan te pakken. Hij krijgt tijd daarvoor. De taxshift en de hervorming van de vennootschapsbelasting waren niet niets. Er is nu nood aan fiscale rust, in plaats van gebricoleer in crisistijd.’

Ook een werkzaamheidsgraad van 80 procent is een mooie doelstelling die niet concreet is ingevuld.

De Croo: ‘Als je in het regeerakkoord zoekt naar de degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen, zal je die inderdaad niet vinden. Dat is in de vorige regering ook niet gelukt. Ik betwijfel of zo’n maatregel in de huidige context veel effect heeft. Denk eens een stap verder: waar is de werkzaamheidsgraad laag? Bij ouderen, laaggeschoolden en mensen met een migratieachtergrond. We werken daarop met de pensioenbonus, vorming en een discriminatietoets.’

De felbesproken praktijktests.

De Croo: ‘We moeten toch eens van de stereotypen loskomen. Het kan gewoon niet meer dat mensen van de derde generatie geen job vinden. We verspillen talent.’

Hoe beducht bent u ervoor een nieuwe Verhofstadt te worden? Iemand die als een donkerblauwe liberaal begint en gaandeweg zoveel water in de wijn doet dat de staatsfinanciën erbij inschieten en de laatste kiezers weglopen?

De Croo: ‘Ben ik ooit donkerblauw geweest? Men zet mij graag neer als een neoliberaal, maar dat ben ik nooit geweest. Een sterke economie is een middel, maar geen doel op zich. Het doel is mensen een goed leven te laten leiden.’

U snapt onze vraag toch? Net het Open VLD-trio dat in staat is ondernemers van de N-VA weg te houden, Vincent Van Quickenborne, Egbert Lachaert en uzelf, moet nu het compromis zoeken in een regering met PS en Ecolo.

De Croo: ‘Politiek ging de voorbije jaren te veel over het uitvergroten van verschillen. Wij hebben ervoor gekozen te zoeken naar wat we samen kunnen doen om het land weer te laten draaien. We kunnen het hele land, en zeker de ondernemers, meekrijgen in die groene transitie. Er heeft vorig jaar niemand gestemd voor onbestuurbaarheid.’

Maar er is in Vlaanderen ook geen meerderheid die voor uw regering heeft gekozen. Een nieuwe premier moet zich meestal bewijzen in het andere landsgedeelte. U in Vlaanderen.

De Croo: ‘Dat is zo. En ik snap dus dat veel mensen sceptisch zijn. Daarom is het aan ons om te tonen dat een goede federale regering en een goed werkend België niet slecht voor Vlaanderen hoeven te zijn. Integendeel. Ik ben niet minder Vlaming dan (Vlaams Belang-voorzitter, red.) Tom Van Grieken, hé.’

Maar die staatshervorming, dat wordt dus niets?

De Croo: ‘Voor mij is de essentie dat de discussie over hoe je een land bestuurt een discussie van het brede publiek wordt. Laat ons dat daarom niet op de typische politieke manier aanpakken, maar laat ons een forum organiseren waar burgers hun stem en academici hun expertise laten horen. Voorts zijn er meer punctuele dingen, zoals een betere organisatie van de gezondheidszorg, die we sneller kunnen aanpakken.’

Met zeven partijen en flamboyante partijvoorzitters zult u er boven op moeten zitten. De ervaring leert echter dat Belgische premiers snel afgeleid raken door de internationale schijnwerpers van de EU, de VN en de NAVO, en het binnenlandse gekrakeel snel beu raken.

De Croo: ‘Ik heb mijn internationale ervaring al gehad. Het is zelfs niet het onderdeel van mijn werk waar ik het meest naar uitkijk. Het belangrijkste land is het binnenland. Wat ik wel wil veranderen, is de manier waarop België zich in de wereld presenteert als het land van bier en chocolade. Dat klopt uiteraard, maar we zijn ook het land van biotech, robotica en microchips.’

Net als Charles Michel hebt u bereikt wat uw vader niet lukte. Wat doet dat met Herman en u?

De Croo: ‘Ik heb hem nog altijd niet gezien sinds ik premier ben. In tegenstelling tot wat mensen denken, spreek ik met mijn vader niet zo vaak over politiek, tenzij over de lokale politiek in Brakel. Wellicht is hij fier. Maar hij beseft als geen ander de verantwoordelijkheid die met deze job gepaard gaat. In tegenstelling tot wat overal geschreven wordt, is dit niet het resultaat van een operatie die ik al maanden geleden heb opgezet. Het klopt niet dat ik dit per se wou. Mijn leven was niet slechter geweest als ik geen premier was geworden.’

U moet toch nog eens goed uitleggen waarom u het geworden bent. Toen Gwendolyn Rutten een jaar geleden een paars-groene regering aan het vormen was, zei u dat Open VLD de premier vooral niet moest leveren. Dat jullie als zevende partij van België de dweil van de Wetstraat zouden zijn. En nu zit u hier.

De Croo: ‘Ja, en ik heb er geen probleem mee om nu met die uitspraak geconfronteerd te worden. Er is ondertussen wel iets gebeurd, hé. Een pandemie, een economische crisis en anderhalf jaar politieke instabiliteit en stuurloosheid. Denk je nu echt dat je in zulke omstandigheden rustig een groot strategisch carrièreplan kan zitten ontwikkelen en dat dat ook uitkomt?’

Waarop mag de sceptische Vlaming u in 2024 afrekenen?

De Croo: ‘Op onze aanpak van de coronacrisis. De heropleving van de economie. En de omslag naar een duurzame economie en technologisch leiderschap.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud