interview

‘Ik heb misschien een engelenlach, maar ik ben heel kwaad'

Marie Christine Marghem: ‘Ik heb als minister het recht om bepaalde noodbeslissingen te nemen, bijvoorbeeld centrales dwingen meer te produceren, ook al vinden die dat niet rendabel.’ ©Wouter Van Vooren

Minister van Energie Marie Christine Marghem vindt niet dat haar of de regering-Michel kan worden verweten dat deze winter het licht misschien uitgaat. Ze is boos op Electrabel en Engie en op haar politieke voorgangers. Die beslisten over de kernuitstap, maar ondernamen geen actie.

Door het dreigende stroomtekort in november beleeft minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) een week die ze enkel in haar ergste nachtmerries voor mogelijk hield. Enkele weken geleden klonk het stellig dat er deze winter geen stroomproblemen zouden zijn.

Afgelopen week werd duidelijk dat de kans bestaat dat bepaalde delen van het land tijdelijk in het donker zitten. De energieproducent Electrabel maakte bekend dat door betonrot het onderhoud in de kerncentrales van Tihange 2 en 3 twee maanden langer duurt dan gepland. Daardoor zou in november maar één kerncentrale operationeel zijn. Vrijdag besliste Electrabel alsnog het onderhoud van Tihange 1 te vervroegen en in te korten, waardoor in november toch twee kerncentrales zullen draaien.

Niettemin is Marghem boos over de gang van zaken. ‘Ik heb misschien een engelenlach, maar ik ben kwaad. Ik weet dat er altijd iets kan misgaan. Maar dat Electrabel komt vertellen dat we het in november plots met 2.000 megawatt minder moeten doen? Dat kan ik niet begrijpen.’

De Franstalige liberale probeert toch de bevolking gerust te stellen. ‘We werken keihard om de capaciteit te vinden die nodig is om het tekort op te vangen en het is niet ondenkbeeldig dat het ons zal lukken.’ Garanties kan ze evenwel niet bieden. ‘Er kan altijd iets gebeuren. Als de bliksem inslaat op het hoogspanningsnet, heb je ook geen stroom.’

Een stroomtekort omdat we niet genoeg elektriciteit produceren, zet België op het niveau van een ontwikkelingsland. Dat is toch een schande?

Marie Christine Marghem: ‘Dat vind ik ook. Dit is een slecht signaal, zowel naar het buitenland als in het binnenland. In 2003 had Olivier Deleuze, om de aanwezigheid van Ecolo in de regering-Verhofstadt te verantwoorden, een symbool nodig. Toen is de wet op een kernuitstap tegen 2025 goedgekeurd. Ik heb daar geen probleem mee. Maar ik heb er wel een probleem mee dat sindsdien geen enkele regering werk heeft gemaakt van de voorbereiding van die kernuitstap.’

Nu bent u aan het zwartepieten. Uw partij zat al die tijd in de regering en is dus medeverantwoordelijk.

Marghem: ‘Ik wil Deleuze niet in de hoek duwen, het is een collectieve verantwoordelijkheid. Men had werk moeten maken van een energietransitie. En helaas heeft pas de huidige regering bij haar aantreden, elf jaar nadat over de wet was gestemd, een plan uitgewerkt. Wij moeten nu jarenlange onderinvesteringen wegwerken. Sorry, dat gaat niet.

Sommigen dachten alles te kunnen oplossen door energie uit het buitenland te halen. We zetten daar ook op in: via hoogspanningsleidingen kunnen we nu tot 5.500 megawatt importeren, volgend jaar is dat 2.000 megawatt meer. Maar dat is niet voldoende. Als onze buurlanden om de een of andere reden zelf een tekort hebben, snijden ze ons af en zitten we in het donker. Daarom moeten we op ons grondgebied zelf in voldoende capaciteit voorzien.’

Als de elektriciteit uitvalt, bent u niets met de uitleg dat er jaren te weinig is geïnvesteerd. Dan bent u verantwoordelijk.

Marghem: ‘Excuseer. Dan ben ik én de hele regering met mij verantwoordelijk. Als het misloopt, zullen we moeten aantonen dat we alles hebben gedaan wat moest. En dat doen we ook. We hebben de financiële bubbel met de financiering van de zonnepanelen weggewerkt. In Vlaanderen ging het over meer dan 2 miljard euro, in Wallonië over 1,8 miljard euro. Als we zelfs nog maar een deel van dat geld hadden kunnen investeren in klassieke elektriciteitscentrales, zoals gascentrales die we kunnen aan- en uitzetten wanneer nodig, dan hadden we nu minder problemen gehad. We moeten onze kerncentrales op een manier vervangen en dat is te weinig gebeurd. Wind- en zonne-energie zijn schitterend, maar als het niet waait en de zon niet schijnt, ben je er niets mee.’

Afgelopen week schudde u 750 megawatt elektriciteitsreserves uit uw mouw. Dat kan toch niet op een serieuze manier gebeuren?

Marghem: ‘Er is dit jaar geen strategische reserve meer zoals in de voorgaande jaren omdat zo goed als alle centrales die kunnen draaien elektriciteit produceren. In het verleden lagen sommige gascentrales stil omdat hun productieprijs voor elektriciteit hoger lag dan de marktprijs. We hadden evenwel een akkoord dat die centrales indien nodig konden worden aangezet. Doordat de prijzen op de markt zijn gestegen, draaien die centrales nu al. Er waren evenwel enkele uitzonderingen, zoals een centrale in Vilvoorde die 250 megawatt kan aanleveren. Daarnaast leveren generatoren 200 megawatt en hebben we links en rechts nog een reeks beperktere megawatts gevonden. En we blijven zoeken.’

Al het laaghangend fruit is geplukt. Waar denkt u nog 1.000 megawatt te vinden die er volgens Elia, de beheerder van het hoogspanningsnet, te weinig is voor de komende winter?

Marghem: ‘Dat er problemen dreigen, heeft te maken met de timing van Electrabel voor het onderhoud en de werken aan de kerncentrales. De timing wordt aangepast, waardoor één kerncentrale half november weer kan worden aangezet, een week eerder dan gepland. Daarenboven heb ik als minister het recht om bepaalde noodbeslissingen te nemen, bijvoorbeeld centrales dwingen meer te produceren, ook al vinden die dat niet rendabel. Dat kan zelfs voor de kerncentrales, al moeten natuurlijk alle veiligheidsprocedures worden gevolgd.’

De oudste kerncentrales lijken versleten, waardoor de kans klein is dat ze opnieuw kunnen worden gebruikt. Zijn we vertrokken voor jaren van stroomtekorten?

Marghem: ‘Ik ben het daar niet mee eens. Neem nu het betonrot. Ik veronderstel dat het beton gewoon wordt vervangen en die centrales dan opnieuw kunnen draaien. Ik ben daar nogal gerust in, want het betonrot zit in het niet-nucleaire gedeelte van die centrales. Maar het is aan de technici om die beslissing te nemen en dat in alle onafhankelijkheid te doen.’

Welke rol speelt Electrabel eigenlijk? Waarom heeft het energiebedrijf u zo laat op de hoogte gebracht?

Marghem: ‘Dat vraag ik me ook af. Ik ben gechoqueerd dat Electrabel mij eerst een planning geeft van de werken en de herstellingen aan de kerncentrales en laat uitschijnen dat alles wel zal lukken. En dan plots laat weten dat we het met 2.000 megawatt minder moeten doen. Dat is een probleem. We zijn de situatie aan het onderzoeken en bekijken welke actie we tegen het bedrijf kunnen ondernemen.’

Volgens de oppositie creëert het moederbedrijf Engie chaos, waardoor de prijzen stijgen en Engie uiteindelijk de grote winnaar is.

Marghem: ‘Ik zie niet welk belang Engie erbij zou hebben de markt op zo’n manier te manipuleren. Vergeet niet dat het bedrijf veel geld verliest doordat een groot aantal van zijn kerncentrales niet draait, terwijl het wel moet opdraaien voor de herstellingen en zijn personeel moet betalen. Maar ik vind wel dat Engie verantwoordelijk moet worden gesteld voor de huidige problemen en de eventuele prijsverhogingen die daarvan het gevolg zijn, moet terugbetalen aan de consument. Al wordt dat nog een uitdaging. We zullen moeten bewijzen dat de prijsverhogingen een gevolg zijn van de huidige problemen. En niet van de normale prijsverhogingen die worden veroorzaakt door de transitie naar duurzamere energie in alle Europese landen.’

De overheid zou ook een geste kunnen doen en de btw op elektriciteit verlagen. Is dat een optie voor u?

Marghem: ‘Dat beslis ik niet, dat is een beslissing van de volledige regering. Ik ben voorstander van zo’n btw-verlaging. Maar die heeft natuurlijk een kostprijs. Het is dus geen beslissing die je impulsief neemt. Maar ik vind wel dat we erover moeten nadenken.’

Het punt blijft dat ons land niet klaar is voor de sluiting van de kerncentrales. Bent u zeker dat ze tegen 2025 dicht kunnen?

Marghem: ‘Dat staat zo in het regeerakkoord en dat blijft het doel. In 2017 hebben de regio’s een energiepact gesloten dat de federale regering begin dit jaar heeft onderschreven. We hebben de capaciteit van onze windmolenparken op de Noordzee versterkt en we willen daar verder in gaan door samen te werken met private partners. We willen eindigen met een capaciteit van 4.000 megawatt op zee, wat hetzelfde is als twee kerncentrales.

En we zetten in op opslag van energie bij de mensen thuis en in Coo. Door daar een derde bassin voor de waterkrachtcentrale te bouwen kan de elektriciteitsproductie met 600 megawatt verhogen. Maar we kunnen de moeilijkheden pas écht oplossen als we erin slagen om bijvoorbeeld zonne- en windenergie op grote schaal op te slaan.’

Bij de gemeenteraadsverkiezingen bent u kandidaat-burgemeester in Doornik. Stapt u op als minister als u de sjerp kunt krijgen?

Marghem: ‘Ik wil heel graag burgemeester worden, maar dat hangt af van de kiezers van Doornik. Als het lukt, was ik van plan te stoppen als minister. Maar zolang er een gat is in de elektriciteitsvoorziening, kan ik me niet inbeelden dat ik opstap. Ik wil mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen. En ik kan me niet voorstellen dat premier Charles Michel mij zou laten vertrekken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud