Advertentie
interview

‘Ik zal niet de minister zijn die de vaste benoeming afschaft'

Petra De Sutter: ‘Het is niet het moment om het staatsbelang in Bpost en Proximus af te bouwen.’

Het ambtenarenstatuut gaat niet op de schop. De staat zal zijn belang in Proximus en Bpost niet afbouwen. En postbodes kunnen een meer sociale rol spelen. Vicepremier Petra De Sutter (Groen) luidt een klok die lang niet gehoord is. ‘Corona maakt het belang van een sterke overheid glashelder.’

‘Van de overheid de meest aantrekkelijke werkgever van België maken’: die opdracht geeft de nieuwe minister van Ambtenarenzaken, Overheidsbedrijven en Telecom zichzelf. Het is het soort peptalk waar beleidsnota’s vaker van bulken, maar het is Petra De Sutter menens. De Oost-Vlaamse, die vrij verrassend in de federale Vivaldi-regering terechtkwam ten koste van Kristof Calvo, is zelf ‘civil servant’ geweest, als professor gynaecologie in het UZ Gent.

‘Ik wil de fierheid terugbrengen in de ambtenarij’, zegt ze. ‘Het oubollige imago is onterecht, stel ik zelf vast. Het krioelt hier van de creatieve mensen die de overheid innovatiever maken. Dat is veel te weinig bekend, waardoor het soms moeilijker is om topprofielen aan te trekken. Deze job kies je niet voor het geld, maar om het algemeen belang te dienen, om civil servant te zijn. Dat is niet verkeerd en we moeten dat onderstrepen in onze ‘employer branding’ en in onze rekrutering.’

‘Daarnaast nemen we concrete beslissingen om werken bij de overheid aantrekkelijker te maken’, zegt De Sutter. ‘Twee dagen thuiswerk per week wordt de norm. Uiteraard met bijbehorende vergoeding en het recht op deconnecteren. Dat geeft ons de mogelijkheid te besparen op kantoorruimte en de verkeersdruk te verlagen. En voor alle Belgen, dus ook voor ambtenaren, verdubbelen we het geboorteverlof.’

Vlaanderen maakt komaf met de vaste benoeming. Als ik u zo hoor, volgt u dat voorbeeld niet.

Petra De Sutter: ‘Ik zal niet de minister zijn die het ambtenarenstatuut afschaft, nee. Het statuut geeft een ambtenaar de bescherming om onafhankelijk te werken van de politiek. Een goede ambtenaar kan tegen mij zeggen: ‘Minister, u bent zaken aan het doen die niet oké zijn, die alleen uw herverkiezing dienen en niet het algemeen belang.’ Dat moet zo blijven en dus zal ik de vaste benoeming niet afschaffen. Waar ik wel voor opensta, is dat de verschillende pensioenstelsels meer op elkaar afgestemd worden. Bijvoorbeeld via de tweede pensioenpijler voor contractuelen. Maar dat proces mag geen ‘race to the bottom’ worden.’

Vindt u het nog verdedigbaar dat het pensioen van een statutaire ambtenaar berekend is op de laatste tien jaar van zijn carrière, wat niet zo is voor werknemers?

De Sutter: ‘Ik wil die discussie aangaan met alle betrokkenen. Ik heb nog geen voorstel klaar, maar we moeten kijken hoe we meer billijkheid en rechtvaardigheid in de stelsels brengen.’

Vindt u dat de zware beroepen weer op tafel moeten komen?

De Sutter: ‘Heel persoonlijk? Ik denk dat dat niet anders kan. Dat is een heel moeilijk onderwerp en we hebben daar als regeringsploeg nog geen gezamenlijk standpunt over, maar ik denk dat die discussie gevoerd moet worden.’

Is het niet vreemd om als beginnend minister vast te stellen dat de echte regeringsonderhandelingen over veel hervormingen eigenlijk nog moeten starten?

De Sutter: ‘Mag ik het omkeren? Is het niet fantastisch dat we eruit geraakt zijn met zeven partijen? Ik vind van wel. Mochten we ernaar gestreefd hebben om alles te betonneren, dan zaten we nog rond de onderhandelingstafel. Nu zijn we bezig en het loopt goed. Natuurlijk valt er nog heel veel te bediscussiëren en natuurlijk zullen er barstjes en spanningen komen, die door de media worden uitvergroot. Maar ik ben daar niet bang voor: er is een zeer verfrissende dynamiek in de regering. Kijk naar de taks op de effectenrekeningen: had u verwacht dat we in vier weken een deal zouden maken?’

Dat een groene minister op ambtenarenzaken is terechtgekomen, creëert weinig beroering. Maar dat een ecologiste ook verantwoordelijk wordt voor de uitrol van het supersnelle 5G-netwerk des te meer. Met name de zusterpartij Ecolo maakt in Brussel al jaren een hoop ophef met allerlei gezondheidsclaims en strengere normen voor gsm-verkeer en internet. En ook voor 5G blijven de strengere Brusselse normen een struikelsteen.

‘Laat mij duidelijk zijn: denkt u nu echt dat mijn partij die bevoegdheid zou hebben gekregen als we dat zouden willen blokkeren? Nee, dus’, zegt De Sutter. ‘Is het een hete aardappel voor de groenen? Dat steek ik niet weg. Wij - en vooral Ecolo - hebben kiezers die bepaalde bezorgdheden hebben over milieu en gezondheid. Ik neem die bezorgdheden ernstig, maar ik zie op dit moment geen bewijs dat de heersende stralingsnormen tot gezondheidsschade leiden. Kan dat in de toekomst veranderen? Misschien, en dus moeten we dat goed blijven onderzoeken.’

Ja, het is problematisch dat de CEO van Bpost in opspraak wordt gebracht. Maar Bpost is autonoom. Het is aan de raad van bestuur om zijn verantwoordelijkheid te nemen.

‘Maar ik zal zeker niet de minister zijn die 5G tegenhoudt. Het belang is gigantisch: voor de mobiliteit, voor industriële processen én voor de geneeskunde. Met artificiële intelligentie kan je meer borstkankers opsporen, realtime robotchirurgie uitvoeren, enzovoort. Maar we moeten er wel op toezien dat er een kader komt dat de bezorgdheden over de privacy, de veiligheid van data en de gezondheid wegneemt.’

Gaat u uw partijgenoten in de Brusselse regering vragen hun stralingsnormen te versoepelen?

De Sutter: ‘Ik ga vragen aan Brussel om de discussie te voeren. Daarover zijn trouwens al burgerbevragingen aan de gang. Daarna zullen we zien hoe de markt reageert. De Brusselse normen verhinderen 5G op zich niet, maar ze vergen de plaatsing van veel meer antennes, waardoor het duurder wordt. Hebben die meerkosten tot gevolg dat operatoren en bedrijven Brussel links laten liggen? Dat kan ik moeilijk geloven. Maar we hebben nog wat tijd om eruit te raken. Onze prioriteit is nu het organiseren van de 5G-veiling, want 4G is stilaan overgesatureerd. Dat proces gaat een goed jaar duren: eind 2021, begin 2022.’

Gaat u zich inspannen om een vierde speler op de markt te krijgen?

De Sutter: ‘Ik sta open voor alles, maar ik ga niks pushen. Men zegt mij dat de drie grote spelers in staat zijn om de Belgische consumentenmarkt te bedienen, maar dat er wel nichespelers bijkomen - zoals Citymesh - die alleen business-to-business werken. Wel, die moeten we ook een stuk spectrum geven, vind ik.’

De regering-Michel heeft het mogelijk gemaakt om de overheidsparticipatie in Proximus en Bpost af te bouwen tot onder 50 procent. Maakt u daar werk van?

De Sutter: ‘Nee, dat staat niet in het regeerakkoord en dat gaan we dus niet doen. Zeker nu niet. De coronacrisis heeft het belang van connectiviteit aangetoond. Proximus en Bpost zijn bij uitstek netwerkbedrijven en passen dus in dat verhaal.’

‘Waarom zouden we de postbodes geen andere opdrachten geven, als er minder werk is met brieven bedelen? Weet u dat zij nu al de taak hebben om te controleren of mensen die een uitkering krijgen wel thuis zijn? Of om te controleren of ouderen met een inkomensgarantie er nog zijn? Wel, dan kunnen ze evengoed iets positiefs doen, bijvoorbeeld binnenspringen bij eenzamen en ouderen om te checken of ze hulp nodig hebben.’

Tijdens mijn medische carrière heb ik geleerd om met patiënten te spreken. Ook in de politiek is empathie voor elkaars standpunt vaak het verschil tussen slagen en falen.

‘Hetzelfde met postkantoren: waarom maken we daar geen dienstencentra van voor mensen die niet mee zijn met de digitalisering, in plaats van er steeds meer te sluiten? 10 procent van de Belgen heeft nog nooit op internet gezeten: we mogen die groep niet links laten liggen op een moment dat we de volledige overheid digitaliseren.’

Gaat u dat opleggen aan Bpost? Uw voorgangers hadden de gewoonte om niet in de potten te roeren bij de beursgenoteerde overheidsbedrijven.

De Sutter: ‘Dat zal zo blijven. Dat zijn autonome bedrijven. Ik zal me dus niet met het management bemoeien. Als ik iets wil veranderen aan de dienstverlening, zal dat via de beheersovereenkomst moeten gebeuren, maar die komt tot stand op basis van klassieke onderhandelingen. Ik kan dat niet opleggen, maar ik ga dat wel bespreken.’

‘Kijk, de coronacrisis heeft het belang van een goede overheid glashelder gemaakt. Voor de crisis hoorde je nog grote pleidooien voor het vermarkten van de zorg. Die hoor ik vandaag niet meer. Maar begrijp me niet verkeerd: ik ben niet voor nationalisering, hé. Proximus en Bpost zijn concurrentiële bedrijven die we niet uit de markt gaan halen. Maar een goeie mix tussen overheid en privé is belangrijk. Wat de markt beter kan doen, moet de overheid niet doen.’

Hoe problematisch is het dat de CEO van Bpost genoemd wordt in een dossier van kartelvorming, waarbij de staat vermoedelijk werd opgelicht?

De Sutter: ‘Dat is problematisch, maar verwacht niet van mij dat ik daar verder in ga. Bpost is autonoom en het is aan de raad van bestuur om zijn verantwoordelijkheid te nemen. Als de bestuurders mij zeggen dat ze op dit moment geen reden zien om het vertrouwen in de CEO op te zeggen, dan zeg ik: oké. Maar ik verwacht wel dat ze mij op de hoogte houden van de evoluties in het dossier.’

U bent in uw vorige carrières als fertiliteitsspecialist en Europarlementslid vooral met wetgeving bezig geweest. Hoe bevalt het ellebogenwerk dat u nu als vicepremier moet leveren in het kernkabinet?

De Sutter: ‘Dat is geen ellebogenwerk, maar onderhandelen en compromissen sluiten. En dat ligt mij. Zowel in de Senaat en de Raad van Europa als in het Europees Parlement heb ik niks anders gedaan dan meningen verzoenen en akkoorden sluiten. Ik doe dat graag. En tijdens mijn medische carrière heb ik iets heel waardevols geleerd: met patiënten praten. Dat kan gek klinken, maar ook in de politiek maken goede menselijke relaties en empathie voor elkaars standpunten vaak het verschil tussen slagen en falen. Zeker als de druk van buitenaf wordt opgevoerd.’

De N-VA heeft de debatfiches al klaar: dit wordt een anti-Vlaamse belastingregering die het land zonder stroom zal zetten.

De Sutter: ‘Tja. Ik kan dat makkelijk weerleggen. Anti-Vlaams? Ik zou niet weten waarom. Het regeerakkoord staat vol met intenties tot overleg met de deelstaten en respect voor hun competenties. Belastingregering? Nee, het wordt een investeringsregering. We gaan miljarden uittrekken voor de relance van onze economie. Wordt die relance groen? Ik mag het hopen. We hebben toch niet voor niks het akkoord van Parijs getekend?’

‘Ik merk dat de N-VA met veel twijfels zit en ik ga daar niet dunnetjes over doen. Ik zie het als onze taak om ze proberen te overtuigen. Maar ik geloof erin. En weet u waarom? Omdat de industrie er ook in gelooft. Veel bedrijven zitten al een tijdje klaar om te investeren in hernieuwbare energie of gascentrales, maar de politieke wil en het legale kader ontbraken. Deze regering verschaft die duidelijk wel en je ziet meteen dat de markt - Engie incluis - reageert. Ik hoop dat we hier uit raken. Als het huis in brand staat, moet je niet heropbouwen met de materialen van het verleden, maar met die van de toekomst.’

Petra De Sutter (57)

Professor gynaecologie Petra De Sutter was jaren het hoofd van de afdeling reproductieve geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis van Gent en geldt als een autoriteit in haar vak. In 2014 zette ze de stap naar de politiek en werd ze senator voor Groen. Na de verkiezingen van 2019 kwam ze in het Europees Parlement terecht. Slechts weinigen hadden het daarna zien aankomen dat zij - en niet fractieleider Kristof Calvo - gekozen zou worden als vicepremier in de regering-De Croo. De Sutter combineert die job met de departementen Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken en Telecom.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud