Junckerfonds doet vooral windmolens draaien

De windmolenparken van Parkwind zijn mee met geld van het Junckerfonds gebouwd. ©Franky Verdickt/ID

Het Junckerfonds, dat 315 miljard aan investeringen moest losweken, is in ons land vooral zichtbaar voor wie op het strand naar de honderden windmolens op zee kijkt.

In Straatsburg heerste best wel wat scepsis toen Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, in november 2014 zijn langverwachte investeringsfonds voorstelde. Dat moest de investeringen in infrastructuur opkrikken, nadat die door de besparingen die op de financiële crisis volgden fors waren gedaald. ‘Magie’ werd het genoemd, toen Juncker uitlegde hoe hij 16 miljard euro van zijn Commissiebudget wilde omtoveren in 315 miljard euro aan investeringen.

Dat ging zo: boven op die 16 miljard legde de Europese Investeringsbank (EIB) 5 miljard euro. Die 21 miljard diende vervolgens als garantie zodat de EIB op een veilige manier 60 miljard euro kon ophalen. Dat diende dan weer als garantie om privé-investeerders over te brug te trekken, die de teller op 315 miljard euro moesten brengen.

We hebben in Vlaanderen niet veel uit het fonds gehaald, maar ik heb Vlaamse bedrijven nooit horen klagen dat er te weinig geld was.
Geert Bourgeois, Europees Parlementslid en voormalig Vlaams minister-president

De magie, die gewoon neerkwam op het doen dalen van de risico’s voor privé-investeringen, bleek te werken, leren de cijfers. De 315 miljard euro werd gehaald, waarna de lat werd opgetrokken. Ze ligt nu op 500 miljard euro. Het werkte zo goed dat Juncker in toespraken jaren dezelfde grap vertelde: toen iedereen dacht dat dit ging mislukken, spraken ze over het Junckerfonds. Zodra ze doorhadden dat het een succes werd, noemden ze het bij de officiële naam: EFSI, voluit Europees Fonds voor Strategische Investeringen.

Heeft EFSI ook in België gewerkt? Minder dan elders, blijkt uit de cijfers. In verhouding tot hun bruto binnenlands product kregen 18 EU-landen meer geld uit het Junckerfonds dan ons land. Griekenland kreeg het meest, gevolgd door twee andere uithoeken van het Europese vasteland: Estland en Portugal. Het minst ging naar Malta, Cyprus en het Verenigd Koninkrijk.

Zware kapitaalrisico’s

Hoeveel naar België vloeide, valt niet exact te meten omdat meerdere overzichten circuleren, investeringen soms over meerdere landen zijn gespreid en niet voor elk project bedragen worden vrijgegeven. Een zo goed mogelijke raming komt in de buurt van 2 miljard euro.

©Mediafin

Wie de grootste impact van dat geld wil zien, moet aan de kust ter hoogte van Zeebrugge of Oostende naar de zee turen. Daar zie je als stipjes aan de einder negen windmolenparken in het water staan, waar tegen eind volgend jaar een kleine 400 windmolens genoeg elektriciteit zullen opwekken voor een tiende van de Belgische consumptie. Bijna een op de twee van die windmolens is er mee dankzij het Junckerfonds gekomen.

Het Junckerfonds heeft het makkelijker gemaakt die windmolens te bouwen, zegt François Van Leeuw, de co-CEO van de windmolenuitbater Parkwind. ‘Het heeft ons financiële stabiliteit gegeven. Daardoor moeten we ons niet uitsluitend op de private financieringsmarkt richten op een moment dat we al zware kapitaalrisico’s hebben genomen.’ De schaduwkant is dat de procedures bij de EIB erg zwaar zijn en de financiering er ietsje duurder is dan bij een gewone bank.

Achter Parkwind zitten de familie Colruyt en de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV), de investeringsmaatschappij van de Vlaamse regering. Het bedrijf runt drie windparken in de Noordzee en bouwt er een vierde. Dat de EIB belangrijk is, blijkt uit de cijfers. Voor het windmolenpark Northwester haalde Parkwind voor 532 miljoen euro financiering op bij elf investeerders, waarvan de EIB met 210 miljoen euro de grootste was. Bij een ander windmolenpark, Nobelwind, financierde de EIB 250 miljoen van de 468 miljoen euro. Van 2 miljard euro die uit het Junckerfonds via de Europese Investeringsbank naar België vloeiden, is op die manier 1,45 miljard naar windmolens gegaan.

Daarnaast ging volgens de EIB 84 miljoen euro naar een onderzoekscentrum van de staalreus ArcelorMittal in Gent. Naar de uitbreiding van de Luikse tram - 21 haltes, een nieuwe depot en nieuwe stellen - vloeide 193 miljoen euro. Volgens de Commissie is nog eens 225 miljoen euro naar investeringsfondsen voor kleine en middelgrote bedrijven in ons land gevloeid. Die kmo-fondsen worden onder meer beheerd door de grootbanken Belfius, KBC en ING, en PMV.

Op die manier belandde Junckergeld bij Flen Pharma in Kontich, het bedrijf achter de wondzalf Flamigel, bij de Antwerpse handtassenmaker KAAI en bij het Luikse Kiomed, dat tien mensen kon aanwerven voor onderzoek naar een gel tegen artritis. Is het Junckerfonds dan toch een succes geweest?

Koele minnaar

Europees Parlementslid Geert Bourgeois, die de voorbije vijf jaar de Vlaamse regering leidde, zegt dat hij aanvankelijk een koele minnaar was. ‘Ik heb altijd het idee verwelkomd dat de overheid meer moet investeren, omdat die investeringen sinds de financiële crisis waren gedaald.’ Maar omdat het Junckerfonds grotendeels draait rond garanties voor privégeld relativeert hij het belang. ‘Ik heb Vlaamse bedrijven nooit horen klagen dat er te weinig geld was. De rente was laag. We hebben in Vlaanderen misschien niet veel uit het fonds gehaald, maar tegelijk was in de bedrijfswereld geen gebrek aan geld.’

Toch heeft het Junckerfonds volgens Bourgeois zin. Maar dan moet het nog sterker aanvullende financiering verschaffen aan meer risicovolle projecten die het op de privémarkt moeilijk hebben. En liefst nog meer inzetten op grensoverschrijdende projecten die een groot verschil kunnen maken voor de Europese markt. De IJzeren Rijn, een spoorlijn tussen Antwerpen en het Ruhrgebied, kan volgens hem een mooi voorbeeld zijn.

Bourgeois geeft het Junckerfonds nog altijd het voordeel van de twijfel. ‘Het is tot nog toe geen groot succes geweest, maar het is wel nuttig gebleken. Het echte belang zal wellicht pas blijken als ooit de rente stijgt.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n