Advertentie
interview

Kabinetschef Jambon: ‘Bart De Wever heeft me politiek sterk afgeraden'

©Dieter Telemans

Herman De Bode gelooft al lang niet meer in België. Toch ging hij, na een carrière van 34 jaar bij de consultant McKinsey, aan de slag als kabinetschef van N-VA-vicepremier Jan Jambon. ‘Het is niet omdat we goed werk afleveren dat daarmee het bewijs geleverd is dat België in zijn huidige vorm werkt.’

‘Bart De Wever heeft er alles aan gedaan om me de overstap van de privésector naar de politiek af te raden. ‘Herman’, zei hij steeds weer, ‘ik weet niet of ik je daarmee een dienst bewijs. Ik denk niet dat je er vrolijk van gaat worden.’

Tegenover ons zit nochtans een behoorlijk vrolijke Herman De Bode (61), sinds zeven maanden kabinetschef van N-VAvicepremier Jan Jambon. ‘Ik heb niet naar De Wever geluisterd. Gelukkig.’ Wel heeft de cabinetard nog wat moeite om te wennen aan de geur van zijn ietwat oubollige kantoor. Het eerste wat hij doet als we zijn statige kantoor aan de Koningsstraat binnenwandelen, is de ramen openzetten. Hij trekt zijn neus op. ‘Bah, wat ruikt het hier altijd muf.’ Het luchtje van een salon waar in het verleden veel compromissen à la Belge zijn gesloten.

Ik heb een hekel aan loodgieterij, zo typisch voor de Belgische politiek. Een buiske hier, een afvoer daar. Ik droom van een wit blad.
Herman De Bode
Kabinetschef Jan Jambon (N-VA)

U gelooft niet in België en toch zit u hier. Is dat niet schizofreen?
Herman De Bode: ‘Ik vind van niet. Ik vind het een goede zaak dat de N-VA in deze federale regering is gestapt. Het werd tijd om te bewijzen dat de partij op alle niveaus in staat is te besturen. Ik sta daar vierkant achter. Wij proberen ons werk hier zo goed mogelijk te doen. Maar je mag de redenering niet omdraaien: het is niet omdat we goed werk afleveren dat daarmee het bewijs geleverd is dat België in zijn huidige vorm werkt. Op lange termijn is dit België onwerkbaar. Het is ‘een onmogelijke opdracht’, zoals Remi Vermeiren (oud-voorzitter van KBC en drijvende kracht achter In de Warande, red.) in zijn boek schreef.’

Leg eens uit.
De Bode: ‘Dit is een unieke situatie. De N-VA heeft in de vorige legislatuur regelmatig gezegd dat de federale regering geen meerderheid had aan Vlaamse kant. Nu hebben we een regering waar er aan Waalse kant een nog groter democratisch deficit is. Dit is geen constructie die kan blijven duren. Slechts 25 procent van de Franstaligen is in deze regering vertegenwoordigd. Volgens mij kan je dit soort coalities niet blijven maken.’

©Dieter Telemans

En dus?
De Bode: ‘Als de N-VA bij de volgende verkiezingen een gelijkaardig of beter resultaat haalt, komt het communautaire wellicht weer op tafel. Dat perspectief is belangrijk voor mijn partij. De volgende jaren houden we ons aan de afspraak dat het communautaire opgeborgen blijft. Maar het is op lange termijn onhoudbaar dat één landsdeel de noodzakelijke hervormingen waarover een grote eensgezindheid bestaat, in een ander landsdeel kan blijven blokkeren.’

Was managing partner van McKinsey Benelux tot hij moest opstappen omdat hij zijn handtekening had gezet onder een manifest voor een onafhankelijk Vlaanderen. De laatste jaren van zijn carrière werkte hij als consultant in Saudi-Arabië.

Stapte vorig jaar over naar de politiek. Sinds januari is hij kabinetschef algemeen beleid van vicepremier en minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA).

Is bestuurder bij de Nationale Loterij. Heeft drie kinderen en is een gepassioneerde verzamelaar van Vlaamse expressionistische kunst.

‘Ook tegenover Wallonië is het niet fair, daar ben ik van overtuigd. Als ik als consultant één ding over veranderingsprocessen heb geleerd, is het dit: ze gaan het snelst als het water aan de lippen staat. De universiteit van Namen raamde de transfers van Vlaanderen naar Wallonië onlangs op ruim 7 miljard euro per jaar. Hoe wil je dan dat in Wallonië een sense of urgency ontstaat om de zaken anders aan te pakken?’

Ook in deze federale regering lijkt de sense of urgency niet zo groot, als je ziet hoe ze aanmoddert over de taxshift.
De Bode: ‘Ik laat me niet verleiden tot politieke uitspraken over hete dossiers. Maar het is zonneklaar dat de sense of urgency groter zou zijn als we weer een renteopstoot zouden krijgen, zoals enkele jaren geleden. De rentevoet zal niet voor eeuwig zo laag blijven. De vraag is of we voorbereid zijn.’

‘Ik heb een hekel aan loodgieterij, zo typisch voor de Belgische politiek. Een buiske hier, een afvoer daar. Ik droom van een wit blad. Kijk naar wat de Zweden twintig jaar geleden deden. Het land was bijna failliet en ze tekenden een heel nieuw model uit. Vandaag betaalt niemand in Zweden meer dan 50 procent belastingen. Er zijn geen achterpoortjes, alles is er transparant. Je kan in een soort telefoonboek opzoeken hoeveel belastingen je buurman betaalt. Tegelijk hebben de Zweden alle erfenisrechten afgeschaft. Wie na overlijden zijn fortuin aan zijn kinderen wil doorgeven, betaalt nul euro successierechten. Daardoor zijn alle kapitaalkrachtige Zweedse families teruggekeerd en betalen ze nu braafjes belastingen.’

Het is hallucinant om te zien hoe bekommerd politici zijn om wat er wordt gezegd en geschreven. Dat is ongezond.

Is dat uw droom? Een wit blad?
De Bode: ‘Ja, daarvoor doe ik het.’

Zo fundamenteel zijn de hervormingen van deze regering nog niet.
De Bode: ‘Je kan niet van vandaag op morgen met een wit blad komen aanzetten. Zoiets kost tijd. Tot het zover is, zet ik me in om de credibiliteit van de N-VA zo groot mogelijk te maken. Ik ben een structurele optimist. Ik geloof dat ik het nog zal meemaken.’

©Dieter Telemans

Het einde van België, bedoelt u?
De Bode: ‘Of het een onafhankelijk Vlaanderen wordt of een confederale staat maakt me echt niets uit. Ik denk niet in dogma’s. Zolang de essentiële bevoegdheden - arbeidsmarkt, gezondheidszorg, sociale zekerheid - maar worden overgedragen. Ik heb nooit begrepen wat iemand tegen een confederaal model kan hebben. Je stimuleert dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt.’

U studeerde aan Harvard, woonde in Saudi-Arabië. Toch trekt u de regionalistische kaart. Is dat geen contradictie?
De Bode: ‘Integendeel. Ik ben zeker een wereldburger, maar op economisch vlak heb je in die grote wereld dynamische centra nodig die homogeen zijn. Ik geloof al lang niet meer in natiestaten, zelfs niet in goed functionerende. En dus zeker niet in een staat als België, die na zes staatshervormingen duidelijk rammelt.’

Waar komt uw politiek engagement vandaan?
De Bode: ‘Vijftien jaar geleden heb ik voor McKinsey meegewerkt aan een studie over België. We maakten een haarscherpe analyse van wat er moest gebeuren opdat België zijn welvaart zou kunnen behouden. Een van de doelstellingen die we naar voren schoven was een flexibelere arbeidsmarkt, onder andere door de werkloosheidsuitkering na 18 maanden te stoppen. Toen ik daar met beleidsmakers over sprak, klonk het: ‘Vous avez tout à fait raison, mais vous comprenez bien que...’ Dat was schrikwekkend.’

©Dieter Telemans

‘Nadat ik had vastgesteld dat er niets met onze studie zou gebeuren, sloot ik me aan bij de denkgroep In de Warande. Toen het moment kwam om het manifest voor een zelfstandig Vlaanderen te ondertekenen, hebben velen hun staart ingetrokken. Ik niet.’

U hebt toen een deel van het Belgische establishment tegen u gekregen en moest opstappen als partner van McKinsey Benelux.
De Bode: ‘Ik wist wel dat er reactie zou komen. Maar dat het zo hard en persoonlijk zou worden, had ik niet ingeschat. De reacties uit het Franstalige bedrijfsleven waren virulent. Het duurde geen week of de consultants van McKinsey die toen bij enkele grote Franstalige bedrijven aan de slag waren, kregen te horen dat ze welgeteld twee weken hadden om hun boeltje te pakken. Ik heb toen zelf beslist terug te treden. Ik vond dat ik geen andere keuze had.’

Speelt wraak mee in uw beslissing om voor de N-VA te werken?
De Bode: ‘Nee. Ik was toen al lang sympathisant van de N-VA. ’

Ik ben niet gedreven door macht. Bovendien ben ik te oud om nog minister te worden. Een uitvoerend mandaat neem je op als je 45 of 50 bent.

Komt u eigenlijk uit een flamingantisch nest?
De Bode: ‘Mijn grootvader was een oudstrijder in de Eerste Wereldoorlog en is veel Vlaamser teruggekeerd dan hij is vertrokken. Mijn ouders waren Vlaamsgezind, maar waren er niet uitgesproken mee bezig. Ik ben een overtuigde Vlaming en confederalist, maar uit zuiver rationele overwegingen.’

Ergert u zich niet aan de traagheid van de politiek?
De Bode: ‘Dat valt mee. Ik vind zelfs dat men in de politiek soms onvoldoende lang nadenkt. Als kabinetschef krijg ik dossiers op mijn bord waarover ik op zeer korte termijn beslissingen moet nemen. Vaak zijn de doorlooptijden zelfs korter dan in de privésector. Natuurlijk hebben veel van die dossiers een lange geschiedenis voor ze op mijn bord belanden, en vaak leggen ze na mij nog een lange weg af. Maar in het schakeltje waarin ik opereer, gaat het vrij snel.’

©Dieter Telemans

U kent de politieke wereld nog niet zo goed. Is dat geen nadeel?
De Bode: ‘Ieder nadeel heb zijn voordeel. In de politieke besluitvorming zijn de ‘notificaties’ zeer belangrijk. Dat zijn de kleine lettertjes waarin de politieke akkoorden worden geformuleerd. Dat kende ik niet. Maar ik heb snel ontdekt dat je met die ‘woordsmederij’ extra punten kon scoren.’

‘Soms kan het ook een voordeel zijn. Doordat ik niet mee over het regeerakkoord heb onderhandeld, start ik elke onderhandeling zonder al te veel bagage in mijn rugzak. Onbevangen, met een frisse blik. ‘Waarom doen we dat eigenlijk zo?’, is een vraag die ik geregeld stel.’

Wat is het grootste verschil tussen privé en politiek?
De Bode: ‘De immense rol van de media. Het is hallucinant om te zien hoe bekommerd politici zijn om wat er wordt gezegd en geschreven. Dat is ongezond, vind ik. Ze komen onder druk te staan van door in de media opgelegde deadlines, raken in de verleiding hun beslissingen te versnellen of zelfs te veranderen... Soms vraag ik me af wat er zou gebeuren als alle politici samen besloten om zes maanden geen kranten meer te lezen, niet meer naar de journaals te kijken, geen Twitter, geen Facebook...’

Ik ben te oud geworden om marsorders te krijgen.
Herman De Bode
Kabinetschef Jan Jambon (N-VA)

In politiek komt men door compromissen te sluiten altijd tot suboptimale resultaten.
De Bode: ‘Ik voel dat niet zo aan. Natuurlijk, als je in één coalitie een dogmatische linkse benadering moet rijmen met een sterk liberaal perspectief, wordt het bijna onmogelijk om tot resultaten te komen. Dat was het probleem van vorige federale regeringen, dat ze het onverzoenbare moesten verzoenen. In deze coalitie is dat niet het geval, omdat de verschillende partij ideologisch ongeveer op dezelfde lijn zitten.’

(lacht) ‘Jullie doen hard je best om frustraties te vinden, hè. Dat zal niet lukken. Ik doe dit graag. Dat is misschien nog het meest verwonderlijke, dat ik het zelfs liever doe dan ik had verwacht. Ik word 62. Ik moet niets meer, hoef niets te bewijzen. Ik doe dit enkel omdat ik het graag doe. En uit overtuiging.’

En wat daarna? Bestuursmandaten verzamelen? U bent onlangs bestuurder van de Nationale Loterij geworden. Een politieke benoeming.
De Bode: ‘Ik ben gekozen op basis van mijn competenties. Als ik niet in de politiek had gezeten, zou ik allicht in meer raden van bestuur zitten dan vandaag, én in grotere bedrijven. Mijn voorganger bij McKinsey, Anton van Rossum, werd CEO van Fortis en later bestuurder bij Credit Suisse. Mijn collega in het Verenigd Koninkrijk is voorzitter van Rolls-Royce en bestuurder bij BP.’

Dus u beschouwt uzelf als onafhankelijk?
De Bode: ‘Absoluut. Ik ben te oud geworden om van iemand marsorders te krijgen. En ik hoop dat dat geldt voor alle bestuurders die namens de N-VA in raden van bestuur zitten. Bart De Wever en ikzelf gaan ze echt niet allemaal bellen om te zeggen hoe ze moeten stemmen.’

Ik wil dit nog vier jaar doen, daarna wil ik me met de goede dingen des levens bezighouden.

Volgens sommigen bent u de fixer achter de schermen als het over politieke benoemingen gaat.
De Bode: (geërgerd) ‘Wat is een politieke benoeming? Ja, ik heb Johnny Thijs (ex-topman van Bpost, red.) benaderd en tot mijn grote voldoening wilde hij bestuurder worden van de NMBS, mocht daar een plaats vrijkomen. Is dat dan een politieke benoeming? In mijn ogen niet. In België werkt het zo dat de bestuurszitjes worden verdeeld volgens de politieke evenwichten. Telkens als wij een zitje invullen, gaan we op zoek naar de kandidaat met het meest geschikte cv. Daar mag u mij op afrekenen. Ik ben een meritocraat in hart en nieren. Mijn hele leven heb ik in een meritocratisch systeem gewerkt. Dat geloof ga ik op mijn 61ste niet afzweren.’

Waarom is het zo belangrijk voor de N-VA om in overheidsbedrijven als de NMBS en Proximus een voetje binnen te hebben?
De Bode: ‘Het heeft niets met macht te maken of met het uitzetten van onze pionnen. Er gaat waanzinnig veel belastinggeld naar sommige overheidsbedrijven. Dan vind ik dat je als politicus aan de belastingbetaler moet kunnen garanderen dat die centen goed besteed worden. De enige manier is dat controleren via de raad van bestuur. Wat we nooit gaan doen, is dagelijkse managers benoemen. Maar bestuurders wel. Zij kunnen druk zetten op het management en mee aan de kar duwen, zodat het bedrijf vooruitgaat.’

©Dieter Telemans

‘Sommige raden van bestuur zijn nog samengesteld volgens de oude politieke evenwichten, met een grote dominantie aan PS’ers. Hoe kan je verwachten dat ze een besparingslogica die op alle bestuursniveaus geldt, ook gaan doortrekken in de bedrijfsvoering? Je kan wel het management mee hebben, maar als het management geen steun krijgt van de raad van bestuur, lukken intensieve veranderingsprocessen nooit.’

Wanneer stopt u met werken?
De Bode: ‘Ik word 62, maar ik voel me in veel opzichten nog altijd dezelfde snotneus. Veel te jong om alleen nog golf te spelen.’

Doordat ik niet mee over het regeerakkoord heb onderhandeld, start ik elke onderhandeling zonder al te veel bagage in mijn rugzak. Onbevangen, met een frisse blik.

Hebt u nu meer macht dan vroeger?
De Bode: ‘Ik heb nooit macht gehad, in die zin dat ik nooit iets alleen kon beslissen. Als kabinetschef heb je veel macht en tegelijk geen enkele. Je kan prachtige plannen smeden, maar als er na jou niemand mee aan de slag gaat, gebeurt er niets. Het is vergelijkbaar met de rol van een consultant. Soms gebeurt het dat je je nikkel afdraait voor een klant, maar dat er vervolgens niets gebeurt.’

Was u niet liever minister geworden?
De Bode: ‘Ik ben niet gedreven door macht. Bovendien ben ik te oud om nog minister te worden. Een uitvoerend mandaat neem je op als je 45 of 50 bent. Dan is er ruimte om in die rol te groeien. Ik wil dit nog vier jaar doen, daarna wil ik me met de goede dingen des levens bezighouden.’

Wat zijn dat?
De Bode: ‘Ik ben een gepassioneerde verzamelaar van Vlaamse expressionisten. Ik ben grote fan van Gust De Smet en vooral Frits Van den Berghe. Die kleuren, die beeldende kracht. Hij toont meesterlijk hoe tegengestelde krachten in een en dezelfde mens iemand kunnen verscheuren.’

Waar houdt u nog van?
De Bode: ‘Ik hou van bluesmuziek, vooral met mondharmonica. Als ik één frustratie heb, dan is het dat ik nooit een instrument heb leren spelen. En ik hou van een goed glas wijn. Vijf jaar geleden ben ik wijnboer geworden in Radda in Chianti, tussen Siena en Firenze. De kwaliteit van mijn wijn is goed, maar kan nog beter. Ik hoop er echt een topwijn van te maken. Als ik aan iets begin, doe ik het graag goed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud