Advertentie

Knutselen met Kris

©BELGA

Op de federale tekentafel ligt een regering met niet meer dan zes Vlaamse en zes Franstalige ministers, met Kris Peeters als premier. Daarbij lijkt Open VLD genoegen te zullen moeten nemen met slechts één minister. En dat is een probleem.

Vanuit het Martelaarsplein is de Zweedse coalitie gelanceerd. N-VA, CD&V en Open VLD zitten klaar om met de Franstalige liberalen van de MR een federale regering te vormen. Kris Peeters is verveld van Vlaams toponderhandelaar naar federaal formateur en mag dromen van de Wetstraat 16. Hij moet nu, samen met MR-voorzitter Charles Michel, zijn regering in elkaar knutselen. Het bindmiddel is dat de PS er voor het eerst sinds mensenheugenis niet bij is. De opdracht wordt 17 miljard euro te saneren.

Een robuuste regering

In de politiek is de perceptie vaak belangrijker dan de realiteit. Dat is niet anders voor de Zweedse coalitie. Daarom is tijdens de informele contacten al duidelijk geworden dat de regering-Peeters geen obesitasregering kan worden. Ze mag niet meer ministers tellen dan de regering-Di Rupo. De N-VA wil niet het verwijt krijgen dat ze het doet voor de postjes. In de Vlaamse regering zijn er ook slechts negen ministers, zelfs al moesten op de valreep nog twee ministerposten aan Open VLD worden gegeven. Ook voor de MR is de perceptie belangrijk, want de Franstalige liberalen hebben hun kritiek niet gespaard op de uitbreiding van het aantal ministers in Franstalig België, waar de PS en het cdH de macht hebben.

Het basisscenario

Er heeft al een plan op tafel gelegen om de regering-Peeters te beperken tot een kernkabinet, met slechts vijf Vlaamse en vijf Franstalige ministers. Maar het basisscenario is dat er zes Vlaamse en zes Franstalige ministers komen, met hier en daar nog een staatssecretaris, zoals in de regering-Di Rupo. Dat basisscenario kan nog wel worden aangepast, als het cdH erbij zou komen. De afspraak is dat er dan geschakeld wordt naar een regeringsploeg waarin de Vlamingen en de Franstaligen elk zeven ministers krijgen. Aan Franstalige zijde zou de MR er dan vijf kunnen claimen, het cdH twee.

Maar vooralsnog is het scenario een regeringsploeg met twaalf ministers, en daarbovenop Kris Peeters als premier. Aan Vlaamse zijde krijgt de N-VA drie ministerposten, CD&V twee, en Open VLD één, plus een staatssecretaris. De MR krijgt dan zes ministers, waarbij de Vlaamse partijen hopen dat de MR op zoek wil gaan naar ‘onafhankelijke’ kandidaten. Met zes MR-ministers kleurt de regering-Peeters immers wel heel blauw.

Als ‘wit konijn’ is er alweer sprake van Bruno Colmant, die al eens kabinetschef was van Didier Reynders, toen die minister van Financiën was. Maar ook de naam van Etienne De Callataÿ duikt op. Die laatste lijkt een serieuze kandidaat te zijn. Hij werkte op een blauwe maandag al eens voor een cdH-kabinet, wat een troef blijkt te zijn. Voor het cdH wordt het dan moeilijk om zware oppositie te voeren tegen De Callataÿ.

Toch moet Charles Michel ermee oppassen ‘buitenstaanders’ tot minister te bombarderen, want er loopt een ‘génération sacrifiée’ rond, die de voorbije tien jaar op de harde oppositiebanken in Wallonië en Brussel vruchteloos tegen de PS-staat heeft gebonkt. Die mensen zouden wel heel gefrustreerd raken, als ze opnieuw gepasseerd worden.

Klik om te vergroten.

De poppetjes

De MR-ministers uit de ploeg-Di Rupo zullen bijna zeker terugkeren in de regering-Peeters. Het gaat om Didier Reynders en Olivier Chastel, waarmee Brussel en Henegouwen meteen zijn bediend. Sabine Laruelle was het wit konijn dat de MR succesvol uit de Waalse Boerenbond had geplukt. Maar Laruelle heeft er geen zin meer in.

Charles Michel zal ook zijn getrouwen uit de zogenaamde ‘renaissancegroep’, die onder zijn leiding in opstand kwam tegen Didier Reynders, moeten bedienen. Daarnaast moet hij een evenwichtige spreiding tussen alle provincies nastreven, vrouwen een kans geven en nieuwe talenten lanceren.

Buiten Reynders en Chastel is het plaatje nog niet helemaal duidelijk, maar er wordt getipt op Willy Borsus uit Luxemburg, die mee in de MR-onderhandelingsdelegatie is opgenomen. Christine Defraigne uit Luik lijkt ook zeker. Charles Michel zelf lijkt voorzitter te willen blijven, ook al wordt er druk gespeculeerd over zijn intrede in de regering-Peeters, in het geval Didier Reynders naar Europa zou verhuizen.

Aan Vlaamse zijde kan de puzzel ook al grotendeels worden gelegd. Bij de N-VA lijken Jan Jambon en Johan Van Overtveldt certitudes. Wie de derde wordt, is koffiedik kijken. Een nieuw gezicht? De belofte Theo Francken? Een vrouw? Voor CD&V zijn de twee certitudes Koen Geens en Pieter De Crem. Al is het nog maar de vraag wie van de twee vicepremier zal worden.

Het probleem

Het grote probleem ligt bij Open VLD. De Vlaamse liberalen zouden maar één minister krijgen. Voorzitster Gwendolyn Rutten komt dan voor de onmogelijke keuze te staan tussen sterkhouder Maggie De Block en ontslagnemend vicepremier Alexander De Croo. De Block heeft op haar eentje het verschil gemaakt tussen een verkiezingsoverwinning en een nederlaag voor Open VLD en is meer dan ooit ‘incontournable’. Maar Alexander De Croo van vicepremier degraderen tot staatssecretaris is ondenkbaar. Hij is de sterkhouder in Oost-Vlaanderen, nog altijd het liberale bastion.

De link met Bourgeois I

Er zit ook een vreemde kronkel in het scenario voor Peeters I. Als naar de krachtsverhoudingen wordt gekeken tussen N-VA, CD&V en Open VLD, springt meteen in het oog dat CD&V ver boven haar gewicht bokst als ze twee ministers èn de premier mag leveren. Voor de N-VA lijkt dat niet meteen een probleem, omdat de Vlaams-nationalisten federaal in de luwte willen blijven en zeker niet het verwijt willen krijgen dat ze het doen voor de postjes. Maar het ziet er wel naar uit dat Open VLD-voorzitster Rutten en CD&V-voorzitter Wouter Beke nog een stevig robbertje zullen uitvechten.

Dat gevecht zal dan worden gevoerd tegen de achtergrond van de Vlaamse regeringsvorming. In de regering-Bourgeois is CD&V met drie ministers mager bedeeld, want de N-VA heeft de minister-president, de voorzitter van het Vlaams Parlement en nog eens drie ministerposten. Bij de intrede van Open VLD in de Vlaamse regering was dan ook eerst voorzien dat alleen de N-VA een ministerpost zou afstaan, maar uiteindelijk gaf ook CD&V er een af. De afspraak is dat de christendemocraten gecompenseerd worden in de federale regering. Dat is meteen de keerzijde van de medaille voor Gwendolyn Rutten, die onverwacht een tweede Vlaamse ministerpost in de wacht sleepte. Ze dreigt daar federaal een dure prijs voor te moeten betalen. Niets is gratis.

Smeerolie

Als de postjes moeten worden verdeeld, zijn er altijd wel zaken die als smeerolie kunnen dienen. Er kan gejongleerd worden met staatssecretarissen. Het Kamervoorzitterschap kan als pasmunt dienen. Het is evenveel waard als een vicepremier. Mocht Patrick Dewael Kamervoorzitter kunnen blijven, zou dat de pil voor Gwendolyn Rutten verzachten. Al is het geen oplossing voor het huizenhoge probleem dat zich stelt, met name de keuze tussen De Block of De Croo. Ook de N-VA zou kunnen worden gecompenseerd met het Kamervoorzitterschap, waarvoor Siegfried Bracke al naar voren is geschoven. Maar een ‘separatist’ als Kamervoorzitter dreigt de MR in een lastig parket te brengen.

Ook de benoeming van een eurocommissaris maakt traditioneel deel uit van het spel rond de postjes. Opnieuw zou dat een mooie compensatie kunnen zijn voor Open VLD, al lost dat opnieuw het probleem van Rutten niet op. Ze krijgt zelfs een extra probleem als vanuit het Schumanplein het scenario op tafel komt dat Karel De Gucht minister van Buitenlandse Zaken van Europa kan worden. Want dan wordt het nog moeilijker om voor De Croo een post te veroveren.

Zover is het echter nog niet, want de Franstalige liberalen azen eveneens op de post van Europees commissaris, als pasmunt voor het feit dat zij de premier niet leveren. Het zou de ideale exit zijn voor Reynders, die nog altijd op gespannen voet leeft met Charles Michel. CD&V heeft Marianne Thyssen naar voren geschoven, maar doordat de Wetstraat 16 voor Kris Peeters is, is de kans klein dat het Thyssen wordt.

De verrassing?

Omdat het bouwplan voor een regering met zes Vlaamse en zes Franstalige ministers nog vol constructiefouten zit, mag niet worden uitgesloten dat we toch weer verrassingen krijgen. Zo is niet uit te sluiten dat er alsnog gekozen wordt voor een regering met zeven Vlaamse en zeven Franstalige ministers. Dan kan Open VLD twee ministers krijgen. En er kan altijd wel een mouw worden gepast aan de perceptie van een regering met obesitas, bijvoorbeeld door het aantal staatssecretarissen en kabinetsmedewerkers sterk te beperken.

De grote verrassing zou zijn dat de Zweedse coalitie er niet komt. Het blijft een moeilijk verhaal, al was het maar omdat er maar één Franstalige partij mee doet en er 17 miljard euro moet worden gevonden. Een Ikea-kast in elkaar draaien kan mislukken, weet Bart De Wever uit ervaring. Dat De Wever al meegaf dat het nog moeilijk wordt, dat het absoluut geen wandeling in het park wordt, heeft in de Zweedse kringen alvast elke zweem van euforie doen verdampen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud