Leeftijd van helft Vlaamse coronadoden is 'onbekend'

De federale overheid tast in het duister over de precieze leeftijd van mensen die overleden zijn in de Vlaamse rusthuizen. ©Photo News

Vanuit de federale overheid klinkt gemor omdat Vlaanderen geen gegevens verzamelt over de leeftijd en het geslacht van de coronadoden in de rusthuizen. 'Van meer dan de helft van de overledenen in Vlaanderen weten we niet hoe oud ze waren.'

NA. Het tweeletterwoord duikt opvallend veel op in de statistieken van Sciensano, het federale wetenschappelijke instituut dat de overheid bijstaat in de strijd tegen het coronavirus. NA - wat staat voor 'not available' of onbekend - staat op de website prominent bij een staafgrafiek die het aantal overlijdens opsplitst per leeftijdscategorie.

NA geldt voor 2.461 overlijdens, op een totaal van 8.581 sinds de uitbraak van de corona-epidemie. Dat is net geen 30 procent. Enkel de categorie van de 85-plussers telt meer overlijdens (2.934). 

Het is op zijn minst opvallend dat bijna een op de drie van de gerapporteerde data een blinde vlek vormen. Zeker omdat Sciensano de reputatie heeft een pietje precies te zijn. België lag in volle pandemie onder het mondiale vergrootglas als een van de meest getroffen landen ter wereld. De reden daarvoor was dat Sciensano niet alleen rapporteert wie met zekerheid overleden is aan Covid-19, maar ook de sterfgevallen meetelt die vermoedelijk aan het virus te wijten zijn.

Charmeoffensief

De negatieve perceptie is na een charmeoffensief in de buitenlandse media - viroloog Steven Van Gucht dook met tekst en uitleg onderr meer op in Frankfurter Allgemeine Zeitung en Le Monde - wel gekeerd: The Economist looft dit weekend België als één van de betere leerlingen in het tellen van rusthuisoverlijdens.

België is plots het land dat het eerlijkst rapporteert. Maar het hiaat in de sterftecijfers past dan weer in het beeld van België als slechte leerling als het aankomt op het bijhouden van statistieken.

©Mediafin

Navraag bij Sciensano leert dat de blinde vlek inzake de leeftijd zich in Vlaanderen situeert.

Geen info

'We krijgen geen info door over de leeftijd en het geslacht van mensen die overleden zijn in de Vlaamse rusthuizen, hoewel we daar herhaaldelijk om hebben gevraagd', zegt Brecht Devleesschauwer van Sciensano. Terwijl Brussel en Wallonië samen minder dan 100 overlijdens 'zonder leeftijd' hebben, zijn dat er in Vlaanderen 2.338. Dat is 56 procent van alle overlijdens (4.191) in Vlaanderen.

Het ontbreken van die info leidt tot groeiend ongenoegen bij Sciensano. 'Het belemmert ons onderzoek. We ontberen de data om uit te maken wat de precieze rol is van Covid-19 bij de oversterfte (hoeveel mensen sterven er tegenover de normaal verwachte sterfte voor die periode van het jaar, red.) bij Vlaamse 85-plussers.'

We ontberen de data om uit te maken wat de precieze rol is van Covid-19 bij de oversterfte bij Vlaamse 85-plussers
Sciensano

'Het ontbreken van die info maakt het ook moeilijker modellen te maken over de verspreiding van het virus. Nu moeten de modelleurs raden naar de leeftijd van een kwart tot een derde van alle sterfgevallen in België', zegt Devleesschauwer. Het punt werd voorgelegd aan de Risk Management Group, het team experts dat de overheid adviseert over de strijd tegen het virus.

'Er wordt ons inderdaad niet gevraagd leeftijd en geslacht door te geven, al zouden we dat uiteraard perfect kunnen', zegt Anneleen De Roo, directeur van twee rusthuizen in Roeselare en Dentergem. 'Dagelijks om 14 uur geven wij al onze info door via het e-loket van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Sinds het opzetten van dat platform na het uitbreken van de epidemie is de vragenlijst wel steeds gedetailleerder geworden. Ze peilt nu naar info over bewoners en personeel, ziekenhuisopnames en overlijdens, met telkens erbij of het om positieve gevallen gaat of enkel vermoedens.'

56 procent
Vlaamse overlijdens
In de centrale statistieken is de leeftijd onbekend van 56 procent van alle 4.191 gerapporteerde Covid-overledenen in Vlaanderen.

Sciensano moest tot april nog alle Vlaamse rusthuizen afbellen om te weten hoeveel bewoners dagelijks in het ziekenhuis werden opgenomen. Tegenwoordig wordt dat centraal doorgegeven. De Roo: 'We geven nu ook door naar welk ziekenhuis mensen gaan.'

Vrijwillige rapportering

Het Vlaams Agentschap Zorg zegt begrip te hebben voor het ongenoegen van Sciensano. 'Maar het is een afweging van prioriteiten. De bedoeling is zoveel mogelijk in kaart te brengen, zonder dat de rusthuizen verdrinken in de papierlast, waarbij ons kompas wel het beleid is en op dit moment helaas niet het wetenschappelijk onderzoek. Gezien het om mensen uit de rusthuizen gaat, kunnen we er toch vrij zeker van zijn dat het om hoge zeventigers en tachtigers gaat', zegt woordvoerder Joris Moonens. 'Vergeet ook niet: de rapportering vanuit de rusthuizen is vrijwillig. Maar 95 procent doet wel mee. We willen vermijden dat ze afhaken omdat het ze allemaal te veel wordt.'

We willen vermijden dat rusthuizen plots afhaken omdat het ze allemaal te veel wordt
Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid

Er wordt naar Brussel en Wallonië gewezen. Daar wordt een veel minder hoog percentage gehaald. 'Op sommige dagen maar 80 procent', zegt de woordvoerder van Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V).

Beke laat weten de kwestie te bekijken. 'Het staat op de agenda van de taskforce die onder leiding van topambtenaar Karine Moykens de crisis in de woon-zorgcentra beheert. Want er is niet alleen de leeftijd. Sciensano vraagt ook data over het BMI, waarvoor de lengte en het gewicht nodig zijn. Dat is allemaal nuttig, maar het moet behapbaar blijven voor de rusthuizen', zegt Bekes woordvoerder.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud