analyse

Leger wordt nooit meer wat het is geweest

Belgische militairen zijn al jaar en dag aanwezig in het straatbeeld. ©Kristof Kvanaccom

De afbrokkeling van het Belgische leger wordt dan wel gestopt, toch wordt het nooit meer zoals voorheen. Van nog 200 gevechtsvliegtuigen in de jaren 70 valt de luchtmacht na 2020 terug op niet meer dan 34 straaljagers. Als de aankoop nog doorgaat.

De afbouw van het Belgische leger illustreert hoe de veiligheidscultuur in het Westen even snel is afgebrokkeld als de muur tussen Oost en West. Nog niet zo heel lang geleden, in 2006, stelde toenmalig sp.a-voorzitter Johan Vande Lanotte in een beginselverklaring zelfs voor om het Belgische leger helemaal af te schaffen en te doen opgaan in een Europese defensiemacht. Het aantal manschappen kon dan dalen van 40.000 naar 20.000. Door die besparing op het leger kon het budget voor ontwikkelingssamenwerking met 1 miljard euro worden verhoogd.

Dat paste in de tijdsgeest. Toen André Flahaut (PS) ten tijde van paars minister van Defensie was, vormde hij het leger al om tot een veredelde niet-gouvernementele organisatie (ngo), waarvoor humanitaire operaties corebusiness waren. Toenmalig oppositieleider Pieter De Crem (CD&V) spaarde zijn kritiek niet.

Na de terreurgolf die ons land twee jaar geleden trof, is er een nieuwe veiligheidscultuur ontstaan, waarbij ook het besef is gegroeid dat het leger nodig is. In de Strategische Visie die minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) voor het leger heeft uitgewerkt is vanuit een analyse van de nieuwe internationale dreigingen de nadruk weer komen te liggen op de inzetbaarheid van het leger.

Door straaljagers in te zetten, vermijd je dat er grondtroepen worden gevraagd bij internationale operaties. Zo verminder je het risico dat er body bags terugkomen.
Belgische generaal

De Belgische F-16’s waren en zijn een hoeksteen. Ze deden hun deel in buitenlandse missies, zoals onlangs nog bij het bombarderen van de terreurbeweging Islamitische Staat in Syrië en Irak. ‘Door gevechtsvliegtuigen in te zetten, vermijd je dat er grondtroepen worden gevraagd bij internationale operaties. Zo verminder je het risico dat er body bags terugkomen’, zegt een generaal.

Er is ook een binnenlandse opdracht voor het leger bijgekomen. Para’s patrouilleren in de straten. Die omslag is er niet zonder slag of stoot gekomen. Niemand is vergeten hoe CD&V-vicepremier Kris Peeters nog een ludieke protestactie hield. Hij wilde tonen dat het veilig was om te shoppen op de Antwerpse Meir, en dat militairen op straat niet nodig waren.

©Mediafin

‘België is Kaboel niet, we mogen niet toegeven aan de angst’, zei toen ook Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten, waarmee ze liet weten maar matig enthousiast te zijn over de inzet van militairen, wat helemaal het verhaal was van de N-VA.

Besparingslogica

Bij de start van centrumrechts in 2014 was er overigens nog geen sprake van een ommekeer, ook niet bij de N-VA. In de regeringsonderhandelingen werd de besparingslogica van de voorgaande jaren doorgetrokken.

Dat is ook de reden waarom België helemaal onderaan het NAVO-lijstje voor militaire uitgaven bengelt. Die bedragen amper 0,9 procent van het bruto binnenlands product, inclusief de pensioenlasten van de militairen. Dat is 4 miljard euro. Niemand in de NAVO geeft minder uit aan zijn strijdmacht, tenzij Luxemburg.

De getalsterkte van het Belgische leger neemt ook gestaag af. Het zal in 2025 nog maar zo’n 25.000 man tellen, wat wel heel dicht in de buurt komt van het ‘opdoekscenario’ van Vande Lanotte.

Nu luidt het dat we een klein, wendbaar leger willen, dat goed is uitgerust. En er zal weer worden geïnvesteerd, is de belofte die Vandeput heeft gedaan. Al ging ook dat niet zonder slag of stoot. Open VLD-voorzitster Rutten stak niet onder stoelen of banken dat ze geen blanco cheque van miljarden wilde tekenen voor de krijgsmacht, zeker niet als dan zwaar bespaard moet worden op de sociale zekerheid en de gezondheidszorg, het departement van minister Maggie De Block (Open VLD).

Vals verhaaltje

Het zijn dezelfde argumenten die de oppositie - niet vies van een vleugje demagogie - nu uitspeelt in het verzet tegen de aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen, nu blijkt dat er geen dringende noodzaak is om de F-16’s al te vervangen. Groen-voorzitster Meyrem Almaci zette het op Twitter nog eens op een rijtje. ‘Met die 15 miljard euro kan ons land ook heel andere dingen doen. Investeren in - pakweg -betere zorg, het verhogen van de pensioenen, het creëren van groene jobs, investeringen in openbaar vervoer. Het kan anders’.

Met die 15 miljard euro voor nieuwe gevechtsvliegtuigen kan ons land heel andere dingen doen.
Meyrem Almaci
Groen-voorzitster

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) reageerde dat het om een valse keuze gaat. ‘Links heeft defensie al die jaren verwaarloosd met dit valse verhaaltje. Daarop merkte arbeidsmarktexpert Jan Denys op dat dat een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van ‘links en rechts’, waarop Francken reageerde: ‘als je Open VLD rechts wil noemen…’ De staatssecretaris alludeerde op het verzet van Open VLD in de regering, toen Vandeput zijn voorstellen op tafel legde om na het einde van deze bestuursperiode weer te gaan investeren in het leger.

Het gevolg van dat verzet in de coalitie is dat de strategische legervisie van Vandeput nooit is goedgekeurd. Er is enkel ‘acte’ van genomen. Premier Charles Michel (MR) slaagde er wel in het fiat te krijgen voor een investeringsprogramma van 9,2 miljard euro. Dat was politiek wel een haalbare kaart, omdat de miljardenfactuur voor nieuwe gevechtsvliegtuigen, fregatten en mijnenjagers, pantservoertuigen en drones door de volgende regeringen moet worden betaald.

3,5 miljard euro

De regering-Michel moet nu wel al knopen doorhakken, zoals voor de aankoop van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen, een contract van zo’n 3,5 miljard euro. ‘2018 is het jaar van de waarheid voor Defensie. Wij zijn klaar. Nu nog de handtekening onder investeringen voor 10 miljard’, zei de stafchef van het leger, generaal Marc Compernol nog op de nieuwjaarsreceptie van de strijdkrachten.

Dat er in het leger informatie is achtergehouden over de optie om de F-16’s langer in dienst te houden, dreigt nu weer alles op losse schroeven te zetten. Michel heeft de aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen alvast ‘on hold’ gezet.

‘We beslissen niet over de vervanging van de F-16’s, zolang we niet alle informatie hebben en geen duidelijkheid hebben over alle opties’, zei hij in het parlement. Of de handtekening er nog komt voor alle investering die het leger nieuw leven moeten inblazen, is maar de vraag.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud